भरतः रामं पुनः पुनः विनयपूर्वकं प्रार्थयन् अवदत्—"पितुः पतनहेतुका या क्रिया, सा पुत्रस्यैव गण्यते; तस्मात् त्वं सत्पुत्रो भूत्वा पितुः कुत्सितकर्मणः कर्ता मा भूः। लोके हि पण्डिताः पापकर्मानुष्ठानं न अनुमोदन्ति। कैकेयीं मां पितरं बान्धवान् च सखीन् नगरजनपदवासिनश्च सर्वान् रक्ष, सर्वेषां रक्षां कुरु। किं वनस्य क्षत्रियस्य च सम्बन्धः? किं जटानां राज्येन च? न त्वं एवं विकृतं कर्म कर्तुमर्हसि। क्षत्रियस्य हि प्रथमा धर्मः राजाभिषेक एव, येन प्रजापालनं शक्यते। कः नाम निःश्शङ्कं वर्तमानं धर्मं परित्यज्य संशयं भविष्यन्तं धर्मं अन्विष्येत्, क्षत्रियः सन् अथवा तस्य बान्धवः? यदि तु दुःखसहितं कठिनं च धर्मं कर्तुमिच्छसि, तर्हि धर्ममवलम्ब्य चत्वारः वर्णाः रक्ष्याः, सः दुःखं च स्वीकर्तव्यम्। चतुर्षु आश्रमेषु गृहस्थाश्रमः श्रेष्ठः धर्मविद्भिः कथितः; कथं त्वं तम् उचितं धर्मं परित्यजेत्? विद्यया, स्थानतः, जन्मतः च अहं तव अनुजः एव; कथं तव सन्निधौ अहं राज्यं कर्तुम् अर्हामि? अहं बालः, बुद्धिहीनः, गुणहीनः, स्थानतः च हीनः; त्वया विना राज्यं धारयितुं न शक्नोमि। त्वं एव स्वधर्मे स्थितः, बान्धवैः सहितः, अखिलं निर्विघ्नं पितृपैतामहं राज्यं शास। मन्त्रकुशलैः मन्त्रिद्विजैः वसिष्ठेन च सह सर्वैः त्वां सम्यक् अभिषिञ्चन्तु। अस्माभिः अभिषिक्तः त्वं इन्द्रः मरुद्भिः इव, विजित्य लोकान्, अयोध्यां शासनाय गच्छ। ऋणत्रयं शुद्ध्वा, दुष्टान् दग्ध्वा, मित्राणि च कामैः तर्पयित्वा, त्वं एव मम अधिपः भव। अद्य तवाभिषेकसमये सख्यः प्रमुद्यन्तां, शत्रवः भयत्रस्ताः दशसु दिशः पलायन्ताम्। मम मातुः मम च कल्मषं अपाकुरु, नृपश्रेष्ठ, पितरं च पापात् रक्ष। नमस्कृत्य अहं त्वां याचे—मयि च सर्वेषु च बान्धवेषु दया दर्शय, यथा महेश्वरः सर्वभूतेषु। यदि तु एतत् सर्वं परित्यज्य त्वं वनं गन्तुमिच्छसि, तर्हि अहमपि त्वया सह गमिष्यामि।" एवं दुःखार्तः भरतः शिरसा प्रणम्य राघवं प्रार्थयामास; परन्तु रामः पितुः आदेशे दृढनिश्चयः सन् प्रत्यागमनं न निश्चितवान्। राघवस्य तादृशं अद्भुतं धर्मनिष्ठां दृष्ट्वा, जनाः यद्यपि तस्य अयोध्यायाः अप्रत्यागमने दुःखिताः आसन्, तथापि तस्य निश्चलधृतौ हर्षं जग्मुः। तदा पुरवर्यजनप्रियाः ऋत्विजः मातरश्च अश्रुपूर्णलोचनाः भरतस्य वचः प्रशंस्य, रामं समं प्रार्थयामासुः। एवं श्रीमदायोध्याकाण्डे षट्शततमः सर्गः समाप्तः। पुनः भरतेन एवं उक्ते, लक्ष्मणस्य ज्येष्ठः भ्राता, बान्धवेषु पूजितः, रामः प्रत्युवाच—"यत् त्वया उक्तं, तत् उचितमेव; त्वं दशरथस्य कैकेय्याश्च पुत्रः, राजश्रेष्ठ। पूर्वं च, भ्रातः, पिताऽस्माकं तव मातरं परिणीय, तव मातामहात् अप्रतिमं राजशुल्कं श्रुतवान्। सुरासुरयुद्धे तव मातामहः राजा तुष्टः सन्, तस्य कन्यायै वरं दत्तवान्। स प्रतिज्ञां लब्ध्वा, तव ख्यातया मातराऽस्माकं पितरं द्वौ वरौ याचितौ। सा तव राज्यं, मम च वनवासं, याचिता; राजा तस्याः इच्छया तौ वरौ अददात्। पितुः आज्ञया अहम् अपि चतुर्दशवर्षाणि वनवासे नियुज्य, वरदाता अभवम्। तस्मात् अहं सत्यनिष्ठः पितृवचनपरिपालकः, लक्ष्मणसीतया सहितः, एतदेकाकिनं वनं प्राप्तः। त्वमपि, नरश्रेष्ठ, शीघ्रं सत्यवाग्वदनस्य पितुः आदेशं पूरय, राज्याभिषेकं स्वीकुरु। हे धर्मज्ञ भरत, मम कृते पितरं त्रिभ्यः ऋणात् विमोचय, पितरं मातरं च पूजय। पुरा, प्रिये, श्रूयते, गायेन यज्ञिना गयायां पित्रे प्रसिद्धा स्तुतिः गायिता। पुत्रः पितरं पुत् नामकात् नरकात् रक्षति इति, तस्मात् एव 'पुत्रः' इति कथ्यते, यतः पितरं पाति वा नयति वा। बहवः पुत्राः सन्तु, धर्मिष्ठाः विद्वांसश्च; तेषु एकोऽपि गयां गच्छेत् इति। एवं सर्वे राजर्षयः मन्यन्ते, राजानां वल्लभ, तस्मात् त्वं पितरं नरकात् त्रातुमर्हसि। त्वं, भरत, अयोध्यां गच्छ, शत्रुघ्नेन द्विजातिभिः सह जनस्य च प्रियं कुरु। अहम् अपि सीतया लक्ष्मणेन च सह शीघ्रं दण्डकवनं प्रविश्यामि। त्वं नराधिपः भूत्वा नराणां राज्यं कुरु; अहं तु वनवासिनां मृगाणां च राजा स्यामि। त्वं अद्य महापुर्यां प्रमुदितः प्रविश, अहं अपि प्रमुदितः दण्डकं प्रविश्यामि। वर्षाकाले सूर्यरश्मयः तव शिरसि छायां कुर्युः; अहम् अपि एषां वनवृक्षाणां घनच्छायायाम् आनन्देन विश्रामिष्यामि।" एवं रामेण धर्मयुक्तं वचनं श्रुत्वा, भरतः पुनः पुनः विनयेन प्रार्थयामास, परन्तु रामः पितुः आदेशे दृढनिश्चयः एव अभवत्।