शतशः सहस्रशः महाबलिनः कपिसेनापतयः उत्पन्नाः, कपिसामान्येषु श्रेष्ठाः कपिश्रेष्ठाः अभवन्। ते सर्वे सेनापतित्वे अग्रगण्याः अभवन्, वीर्ययुक्तान् कपीन् अपि उत्पादयामासुः। अन्ये सहस्रशः ऋक्षसदृशैः सह यात्रायाम् अनुगच्छन्ति स्म। अन्ये विविधेषु पर्वतेषु वनान्तरेषु च प्रविश्य, सूर्यपुत्रं सुग्रीवं इन्द्रपुत्रं वालिनं च सेवा अकरोत्। तयोः भ्रातयोः सुग्रीवस्य वालिनः च समीपं सर्वे कपिसेनापतयः, नलः, नीलः, हनुमान्, अन्ये च कपिश्रेष्ठाः समवेताः। ते सर्वे गरुडबलसम्पन्नाः युद्धनिपुणाः सिंहान्, व्याघ्रान्, महान् सर्पान् च विजित्य विचरन्ति स्म। दीर्घबाहुः महाबलः वालिः, कपिपुच्छयुक्तान् कपीन् बाहुबलेन रक्षति स्म। एतेषां वीराणां द्वारा, पृथिवी पर्वतान्, वनानि, सागरान् च विविधरूपैः, विविधलक्षणैः च पूर्णा अभवत्। मेघसमूहवत् पर्वतशिखरवत् च बलिनः कपिसेनापतयः पृथिवीं भयङ्कररूपैः आच्छादयन्ति स्म, रामस्य सहाय्याय। अथ अष्टादशसर्गस्य श्रवणाय शृणु। यदा महाश्वमेधयागः सम्पन्नः अभवत्, तदा देवाः स्वभागं प्राप्य यथागतम् निर्गताः। राजा स्वपत्नीभिः सह, व्रतानि, विधीनि च सम्पाद्य, सेवकसंघेन, सेनया, रथैः च सह नगरं प्रविष्टः। राज्ञा सम्यक् सम्मानिताः भूमिपालाः, हर्षपूर्णाः, उत्तममुनिं प्रणम्य स्वदेशं प्रस्थिताः। तैः राजभिः स्वपुरीं गच्छद्भिः, तेषां सेनाः हर्षपूर्णाः दीप्तिमन्तः अभवन्। भूमिपालानां निर्गमने, दाशरथिः राजा, द्विजश्रेष्ठैः सह, प्रभायुक्तः नगरं प्रविष्टः। ऋश्यशृंगः महत् सम्मानं प्राप्य, शान्तया सह, स्वपार्षदसमेतः, राज्ञा न निरुद्धः, निर्गतः। एवं सर्वान् विसृज्य, राजा, पुत्रोत्पत्तिं चिन्तयन्, सन्तोषेण तत्र स्थितः। यज्ञसमाप्तेः अनन्तरं षट् ऋतवः अतीतः; ततः द्वादशे मासे, चैत्रस्य नवमे दिवसे, अदित्यधिष्ठिते पुनर्वसौ, पञ्च ग्रहाः उच्चस्थाने, गुरुश्चन्द्रमसौ कर्कटे लग्ने, सर्वपूज्यः जगन्नाथः उदयति, कौसल्या दिव्यलक्षणसम्पन्नं रामं प्रसूतवती। सः विष्णोः अर्धं, महातेजस्वी, इक्ष्वाकुवंशस्य आनन्दः, रक्तनेत्रः, महाबाहुः, रक्तोष्ठः, मृदुशब्दः मृदुशार्दूलः। कौसल्या अपरिमिततेजसः तस्य पुत्रेण दीप्तिमती अभवत्, यथा अदितिः वज्रधरेण इन्द्रेण देवेषु। सत्यवीर्यसम्पन्नः भरतः कैकेय्याः जन्म प्राप्तः, विष्णोः चतुर्थांशः, सर्वगुणसम्पन्नः। ततः सुमित्रा द्वौ पुत्रौ, लक्ष्मणं शत्रुघ्नं च, सर्वशस्त्रनिपुणौ, विष्णोः अर्धबलसम्पन्नौ, प्रसूतवती। भरतः शान्तचित्तः पुष्ये जन्म प्राप्तः, मीनलग्ने; सुमित्रापुत्रौ आश्लेषायां, कर्कटलग्ने, सूर्ये उदयति। राज्ञः चत्वारः पुत्राः, महात्मनः, पृथक् जन्म प्राप्ताः, सर्वगुणसम्पन्नाः, सुशरीराः, द्वौ प्रोष्टपदवत् सुन्दर्युक्ताः। गन्धर्वाः मधुरं गीतम् गायन्ति, अप्सरसः नृत्यन्ति, दिव्यदुन्दुभयः निनादयन्ति, दिवः पुष्पवृष्टिः अभवत्। गीतसुमधुरैः वाद्यैः च, रत्नमण्डिताः विशालाः सभाः शोभायुक्ताः अभवन्। राजा सूतपौराणिकप्रशंसकाय दानं दत्तवान्; ब्राह्मणेभ्यः धनं, सहस्रगवां च दत्तवान्। एकादशदिनात् अनन्तरं, पुत्राणां नामकरणं कृतवान्; ज्येष्ठः महात्मा रामः, कैकेय्याः पुत्रः भरतः। वसिष्ठः परमसुखसम्पन्नः सुमित्रापुत्रं लक्ष्मणं, अन्यं शत्रुघ्नं नाम दत्तवान्। ब्राह्मणान्, नगरवासिनः, देशवासिनः च भोजयित्वा, ब्राह्मणेभ्यः रत्नसम्पदं दत्तवान्। सर्वाणि जातकर्मादिकानि संस्काराणि कृतवान्; तेषु रामः ज्येष्ठः, पितरं हर्षयन्, ध्वजवत् आसीत्। सः पुनः प्रजासु स्वयंभूवत् प्रतिष्ठितः अभवत्; सर्वे वेदविदः, वीर्ययुक्ताः, लोकहितनिष्ठाः अभवन्। सर्वे ज्ञानसम्पन्नाः, गुणैरलङ्कृताः; तेषु रामः महातेजाः, सत्यवीर्यनिष्ठः। सर्वजनप्रियः, शशिसदृशः शुद्धः, गजाश्वरथारोहणे प्रतिष्ठितः अभवत्। धनुर्वेदे निष्ठः, पितृसेवायां तत्परः; बाल्ये लक्ष्मणः भाग्यवृद्धिः, अत्यन्तस्नेहयुक्तः अभवत्। लक्ष्मणः सदा रामे निष्ठः, लोकानन्दः, ज्येष्ठभ्राता; सर्वान् हर्षयति, रामं अपि शरीरेण। लक्ष्मणः भाग्यसम्पन्नः, बाह्यः प्राणः इव; श्रेष्ठजनः तं विना निद्रां न प्राप्नोति। स्वादु भोजनं आगते, तं विना न खादति; यदा राघवः अश्वारोहणं कृत्वा वनाय गच्छति, तदा लक्ष्मणः अनुगच्छन्, धनुः गृहीत्वा, तं रक्षति। भरताय शत्रुघ्नः, लक्ष्मणस्य अनुजः, एवं सेवां करोति।