रामः भरतं प्रीत्या पप्रच्छ, “हे भरत, ते मुख्यवीराः बलवन्तः किम्? युद्धकुशलाः, संकटे प्रमाणिताः, तैः सम्यक् सत्कृताः सम्मानिताश्च किम्? सेनायाः भोजनं वेतनं च यथाकालं विलम्बं विना दत्तं किम्? यतः विलम्बे भोजनवेतनयोः सैनिकाः कोपिताः दूषिताश्च भवन्ति, राज्ञः तद् महद् अनर्थं स्मृतम्। कुलीनपुत्राः, विशेषतः प्रधानाः, तव भक्ताः किम्? ते सर्वे आत्मानं तव कार्ये समर्पिताः किम्? ग्राम्यः विद्वान्, कुशलः, बुद्धिमान्, वाग्मी च दूतः तव नियुक्तः किम्, यः यथाज्ञं भाषते? त्वं तु ज्ञातवान् किम्—अष्टादश स्थानानि, दश स्वपक्षे, पञ्च शत्रुपक्षे, त्रिभिः त्रिभिः गुप्तचारेण, अन्योन्यस्य अज्ञातैः? सदा त्वं अप्रसन्नान् वर्जयसि किम्, विपरीतान् दूरं कुर्याः, दुर्बलान् अवज्ञाय न कुर्याः? संसाराराम्ये ब्राह्मणैः, ये लोकेषु केवलं अर्थपराः, बालवत्, तैः सह संगं वर्जयसि किम्, यतः ते केवलं व्यर्थकार्येषु कुशलाः। धर्मशास्त्रेषु उपलब्धेषु, अल्पयुक्त्या मूढाः, स्वयम् आत्मानं विद्वांसं मन्यन्ते, परं व्यर्थं भाषन्ति। पितः, नगरी, यत्र वीराः पूर्वजनाः वासं कृतवन्तः, सत्यनाम्नी, दृढद्वारयुक्ता, गजाश्वरत्नैः समाकीर्णा, सदा समृद्धा अस्ति किम्? सा नगरी ब्राह्मणैः, क्षत्रियैः, वैश्यैः स्वधर्मनिष्ठैः, संयतैः, उत्साहयुक्तैः, सहस्रशः कुलीनैः परिवेष्टिता अस्ति किम्? विविधरूपगृहैः शोभिता, चिकित्सकैः समाकीर्णा, अयोध्या तव रक्षिताः, सुखसमृद्धा अस्ति किम्? शतगृहैः, जनसमूहेन, देवालयैः, विश्रामगृहैः, तडागैः च शोभिता अस्ति किम्? हृष्टपुरुषस्त्रीभिः, उत्सवसमूहेन, सुसंस्कृतसीमाभिः, पशुसम्पद्भिः, हिंसारहितया, सा नगरी दीप्तिमती अस्ति किम्? धर्मविरोधिभिः, व्याघ्रादिभिः च विना, भयपरित्यक्ता, खनिजसंपदा शोभिता अस्ति किम्? प्रदेशः, पूर्वैः पितृभिः रक्षितः, दुष्टजनरहितः, समृद्धः, जनाः सुखेन वसन्ति किम्? ये तव प्रियाः कृषिगोरक्ष्यजीविनः, ते सम्यक् पालिताः किम्? यतः कृष्या सुखं लोके वर्धते। तेषां रक्षणं कल्याणं च यथायोग्यं कृतं किम्, राज्यवासिनः धर्मेण रक्षितव्याः। स्त्रियः तव सान्त्विताः, सम्यक् रक्षिताः किम्? तासु विश्वासः कृतः, तासां रहस्यं न किमपि भाषसे? गजवनं रक्षितं, गोः पर्याप्ताः, अश्वगजाः राजगृह्याः तव सन्तोषाय किम्? त्वं प्रतिदिनं अलङ्कृतः, प्रातःकाले महापथं जनान् दर्शयसि किम्? तव कार्याणि सर्वाणि प्रकटीकृतानि, सन्देहरहितानि किम्, वा अधूरितानि, अर्धकारणानि केवलं दत्तानि? दुर्गाणि सर्वे धनधान्यशस्त्रजलयन्त्रैः, धनुर्विद्यायुक्तशिल्पिभिः च सम्यक् पूरितानि किम्? आयः पर्याप्तः, व्ययः सन्तोषजनकः, कोशः अनर्हेभ्यः न गच्छति किम्? व्ययः देवपितृब्राह्मणयोधिमित्रेषु नियोजितः किम्? साधुः, शुद्धहृदयः, चौर्यदोषरहितः, विद्वद्भिः अन्वेषणं विना न निन्दितः, लोभेन न दण्डितः, निर्दोषः स्थिता अस्ति किम्? चौरः यथाकालं गृहीतः, पृष्टः, प्रमाणैः दृष्टः, लोभेन न मुक्तः किम्? आपदि वा सम्पदि वा, तव मन्त्रिणः, न्यायशीलाः, हितं पश्यन्ति किम्? ये अनधर्मदण्डेन दुःखिता, तेषां अश्रूणि पुत्रपशून् नाशयन्ति। वृद्धबालश्रेष्ठचिकित्सकान् दानेन, चिन्तया, वाचा च, त्रिभिः साधनैः त्वं पालयसि किम्? गुरून्, वृद्धान्, तपस्विनः, देवताः, अतिथीन्, पुण्यतीर्थानि, सिद्धजनान्, ब्राह्मणान् च त्वं पूजयसि किम्? धनं धर्मे निवेशयसि, धर्मं धनेन, न तयोः वा उभयोः हानिं कामलोभेन करोति किम्? विजयस्रेष्ठ, कालानुसारं धर्मार्थकामान् विभज्य सेवसे किम्? ब्राह्मणाः, शास्त्रार्थविशारदाः, नागरिकाः, ग्रामजनाः च तव शुभकामनाः कुर्वन्ति किम्? नास्तिक्यं, मिथ्यावचनं, क्रोधं, प्रमादं, विलम्बं, विद्वदवमानं, आलस्यं, चंचलता च वर्जयसि किम्? एकाकी विचारं, अनपददर्शिनः सह मन्त्रणा, निर्णयं कृत्वा कार्यं न कुर्याः, मन्त्रं न रक्षसि किम्? राजदोषचतुर्दशं—शुभकर्मविस्मरणं, अवसरानुत्थानं, इत्यादि—वर्जयसि किम्? दश, पञ्च, चत्वारः, सप्त, अष्ट, त्रयः समूहः, त्रयो विद्या शाखाः, तव ज्ञाताः किम्? इन्द्रियजयेन षाड्गुण्यं, दैवमानुषं, विंशति कार्याणि, विषयचक्रं च त्वं जानासि किम्? महाबुद्धे, त्वं सम्यक् सेनायात्रां, दण्डं, द्विविधं जन्म, संधिविग्रहौ च अनुमोदयसि किम्?