महर्षयः सिद्धाः विद्याधराः नागाः चरणाश्च वीरपुत्रान् उत्पन्नाः, ये वनवासिनः आसन्। इन्द्रः वानरराजं वलिं, महेन्द्रसमानं, प्रकटयामास; सूर्यः, ज्योतिर्मयाणां मध्ये श्रेष्ठः, सुग्रीवं प्रकटयामास। बृहस्पतिः तारां, महावीर्यं च सर्वेषां प्रमुखवानराणां च प्रकटयामास। कुवेरस्य पुत्रः गन्धमादनः, विश्वकर्मणा नलः, महावीर्यं च प्रकटितौ। अग्निनाथस्य पुत्रः नीलः, अग्निसमप्रभायुक्तः, सर्वेषां वीर्ये, कीर्तौ च अतिविशिष्टः आसीत्। अश्विनौ, सौंदर्ये च सम्पत्तौ प्रसिद्धौ, मैनदं द्विविदं च प्रकटयामास, यः तेषां रूपेण प्रशंसितौ आसन्। वरुणः सुषेणं नाम वानरं प्रकटयामास; पर्वतस्य सामर्थ्येन परजण्यः शारभं प्रकटयामास। हनुमानः, वायुः पुत्रः, इन्द्रधनुषसमानं शरीरं प्राप्तवान्, गारुडस्य समानं गत्याऽपि। एते सर्वे वीराः, अपारशक्तिम्, बलं च युक्ताः, यथा गजाः च पर्वताः, महाशक्तिम् च उज्वलशरीराणि च आसन्। भालुकाः, वानराः च गोमयकौशिकाः च शीघ्रं जाताः, यः यः देवस्य रूपं, आकारं, च वीर्यं च समर्पितं, तेन तेन जाताः। प्रत्येकः देवस्य समानं रूपं प्रकटितं, गोळङ्गुलाः च किंचित् अधिकं सामर्थ्यं युक्ताः जाताः। तथा, वानराः रिक्षकिन्नरीणां च स्त्रियाम् मध्ये जाताः; देवाः, महर्षयः, गन्धर्वाः, गरुडः, च प्रसिद्धयक्षाः, नागाः, किम्पुरुषाः, सिद्धाः, विद्याधराः, उरगाः च, अनेके, प्रीत्या, सहस्राणि जाताः। आकाशगानकाः अपि वीरपुत्रान् उत्पन्नाः, यः वनानां मध्ये गच्छन्ति, सर्वे वानराः विशालाः, वनों मध्ये निवासिनः। प्रमुखाः अप्सराः, विद्याधर्यः, नागकन्याः, गन्धर्व्यः च, यः रूपं च सामर्थ्यं च यथाशक्ति प्रकटयन्ति, यत्र यत्र गच्छन्ति। सर्वे सिंहनादं च व्याघ्रनादं च यथा गर्वे च बलं च युक्ताः, शिलाः अस्त्राणि च धारयन्तः, वृक्षाणि च चूर्णयन्तः, पर्वतराजं च हिलयन्ति। तेषां गत्याः, समुद्रम् च चञ्चलयितुं, पृथिवीं च चूर्णयितुं, विशालसागरे उड्डीयन्तः, आकाशे गत्वा, मेघान् अपि ग्रहीतुं, वनानां मध्ये मादकहस्तिनः ग्रहीतुम् अपि सामर्थ्यम् आसित। तेषां गर्जनैः पातालात् च पक्षिनः अपि पतन्ति; एषां रूपाणि वानराणां, यः इच्छया रूपं परिवर्तयितुम् समर्थाः। शतशः सहस्रशः महावीर्यं वानरमुख्याः जाताः, वानराणां प्रमुखाः। ते प्रमुखवृत्तीनां वानराणां वीरपुत्रान् उपजग्मुः; अन्ये, सहस्राणि, भालुकानां सह यात्रायाम्। अन्ये विविधेषु पर्वतेषु वनानि च गत्वा, सुग्रीवस्य, सूर्यपुत्रस्य, च वलिनः, इन्द्रपुत्रस्य च सेवां कृतवन्तः। सर्वे वानरमुख्याः तेषां द्वयोः भ्रातृणां चारणः, नलः, नीलः, हनुमान् च अन्ये च वानरमुख्याः समीपं संगृहीताः। सर्वे गरुडस्य बलम् युक्ताः, युद्धे कुशलाः, सिंहान्, व्याघ्रान्, महासर्पान् च पराजयन्तः। महा-शक्तिमान्, दीर्घभुजः वलिनः, विशालवीर्यः, वानरानां भालुकतलाः बलं दत्त्वा रक्षां कृतवान्। एतेषां वीराणां कृते पृथिवी, पर्वताः, वनानि, महासागरा च पूर्णा जाताः—विविधरूपेण च विभिन्नलक्षणैः। एते वानरमुख्याः, मेघसमूहेषु वा पर्वतशिखरेषु महाकायाः, पृथिवीं भयंकररूपैः आवृता, रामस्य साहाय्याय। एवं यदा महान् अश्वमेधयज्ञः सम्पूर्णः अभवत्, देवाः तेषां भागं प्राप्य, यथा आगताः, तatha प्रस्थानम् अकरोत। यज्ञसमाप्ते, राजा दशरथः, पत्युः सह, सेवकानां, सेना च सह, नगरं प्रविष्टः। राजा, महर्षिभिः सम्मानितः, हर्षितः, स्वदेशं प्रत्यागतः, प्रजापतिं प्रणम्य। यदा पृथिवीपतिः स्वगृहं प्रत्यागच्छन्, तदा राजा दशरथः, तेजस्वी, द्विजातीनां मध्ये प्रमुखः, नगरं प्रविष्टः। ऋष्यशृङ्गः, महान् सम्मानितः, शान्तां सह, न युक्तः राजा द्वारा, स्वगृहं गत्वा, स्वसङ्गच्छन्। एवं सर्वान् विमोचयित्वा, राजा, मनः पूर्णम्, संतोषेण, पुत्रस्य जन्मं चिन्तयन् स्थास्यति। यज्ञसमाप्ते, षट् ऋतवः व्यतीताः; तदनन्तरम्, द्वादशमासे, चैत्रस्य नवम्यां तिथौ— पुनर्वसू तारे, आदितिः प्रबृत्ते, पञ्च ग्रहाः स्वगुणे स्थिता, गुरु च चन्द्रः कर्कटेषु युज्यमानः— यदा विश्वस्य सर्वश्रेष्ठः प्रभुः उदितः, कौसल्या रामं जन्म प्रकटयामास, दिव्यचिन्हैः युक्तं। सः विष्णोः अंशः, महाप्रभुः, इक्ष्वाकुवंशस्य आनन्दः, रक्तदृष्टिः, महाबाहुः, रक्तपुंछः, नादवदनः च जातः।