आदौ रामः स्वकथां समग्रतया, विशेषतः सीतासम्बन्धिन्याख्यात्य, सगर्वं सुग्रीवः तां रामकथां शृणोति स्म। तदा वानरराजेन सुग्रीवेण सह, अग्निं साक्षिणं कृत्वा, स्नेहसम्बन्धः हर्षेण स्थापितः। ततः सुग्रीवेन पृष्टः, स्वशत्रुतायाः वृत्तान्तः रामाय निवेदितः। दुःखितः स्नेहयुक्तश्च सुग्रीवः समस्तं रामाय प्रकाशयामास; रामः अपि तदा वालीवधाय प्रतिज्ञां दत्तवान्। तत्र सुग्रीवः वालीबलं वर्णयन् राघवस्य वीर्ये सन्देहं सदा बिभेति स्म। तं सन्देहं नाशयितुं, सः दुन्दुभेः महाकायं महागिरिप्रख्यं रामाय दर्शयामास। महाबाहुः रामः सस्मितं तदवलोक्य, पादाङ्गुष्ठेन तं दुन्दुभिं दश योजनानि प्रक्षिप्य शोभयामास। पुनः एकेन महेषुणा सप्त सालान् गिरिं च पातालं च विदार्य, सुग्रीवस्य विश्वासं सम्पादितवान्। ततः प्रीतः विश्वस्तश्च महावानरः सुग्रीवः रामेण सह किष्किन्धाकाननं प्रति गतः। तत्र सुवर्णवर्णः वानरश्रेष्ठः सुग्रीवः घोरं निनादं कृतवान्; तस्य महाशब्देन वानरेश्वरः वाली निर्गतः। तदा तारया सह मन्त्रयित्वा वाली सुग्रीवं समागम्य, रामेण एकेन बाणेन निपातितः। ततः सुग्रीवस्य याच्ञया, युद्धे वालिनं हत्वा, रामः तं राज्ये पुनः स्थापयामास। वानरश्रेष्ठेन सुग्रीवेण समस्तवानराः संगृहीताः, सीतायाः अन्वेषणाय सर्वदिशः प्रेषिताः। ततः गृध्रराजस्य सम्पतेः वचोभिः प्रेरितः महाबलः हनुमान् शतयोजनविस्तीर्णं सागरतरणाय उत्प्लुतवान्। स लङ्कां रावणपालितां गत्वा, अशोकवनिकां प्रविष्टां चिन्तायुक्तां सीतां दृष्टवान्। स्वरूपं दर्शयित्वा, वार्तां निवेद्य, वैदेहीं समाश्वास्य द्वारं भग्नवान्। पञ्च सेनापतीन् सप्त मन्त्रिपुत्रांश्च हत्वा, वीरं अक्षं निहत्य, अन्ते बद्धः अभवत्। तदा स्वपितामहदत्तवरं ज्ञात्वा, बन्धनं प्राप्य अपि, तदनु राक्षसैः बद्धोऽपि, कालकर्मवशात् तिष्ठति स्म। ततः लङ्कां मैथिलीं विहाय दग्ध्वा, महावानरः रामाय शुभां वार्तां निवेदितुम् प्रत्यागच्छत्। स रामं महात्मानं उपगम्य, प्रदक्षिणं कृत्वा, विश्वासपूर्वकं निवेदितवान्—"सीता दृष्टा" इति। ततः सुग्रीवेण सह, सागरतटं गत्वा, सूर्यसमप्रभैः बाणैः सागरं क्षोभयामास। तदा सागरपतिः स्वयम् आविर्भूतः, तस्य वचनेन नलः सेतुबन्धनं कृतवान्। तेन सेतुना लङ्कां प्राप्त्वा, युद्धे रावणं हत्वा, सीतां पुनः प्राप्य रामः महत्तमं लज्जया आविष्टः। तदा रामः जनसमक्षे सीतायाः कठोरं वचनं उक्तवान्; सा तद् असहन्ती, सत्यव्रता, अग्निप्रवेशं कृतवती। ततः अग्निसाक्षिणा सीतायाः दोषाभावं ज्ञात्वा, तेन महात्मना कृतं कर्म त्रैलोक्यं सर्वभूतैः तुष्टम् अभवत्। देवर्षिसंघाः महात्मनं राघवं तुष्टुवुः। विभीषणं लङ्कायां राक्षसराज्ये अभिषिच्य, रामः कृतकृत्यः शोकविवर्जितः प्रमोदितः। देवतः वरं लब्ध्वा, वानरान् पुनरुत्थाप्य, पुष्पकविमाने मित्रैः परिवृतः अयोध्यां प्रति प्रस्थितः। भारद्वाजाश्रमं प्राप्त्वा, सत्यपरायणः रामः, हनूमन्तं भरतस्य समीपं प्रेषितवान्। पुनः सुग्रीवेण सह संवाद्य, पुष्पकं आरोह्य, नन्दिग्रामं गतः। नन्दिग्रामे जटां विसृज्य, शुद्धः रामः भ्रातृभिः सह सीतां पुनः प्राप्त्वा राज्यं पुनरावाप्तवान्। तदा जनाः प्रमुदिताः, तुष्टाः, समृद्धाः, धर्मिष्ठाः, रोगविवर्जिताः, अनावृष्टिभयश्च। कश्चन पुत्रमृत्युं न पश्यति स्म; नार्यः पतिसंयुक्ताः, कदापि विधवा न भवन्ति। न तत्र वह्निभयं, न जलमज्जनं, न वातभयं, न ज्वरः; न तत्र क्षुधाभयं, न चौरभयं; नगरराज्यानि धनधान्यसम्पन्नानि। सर्वे सदा सत्यमिव सन्तुष्टाः; शतश्वमेधान्युत्सृज्य, बहुसुवर्णं दत्तवन्तः। दशकोटिगावः विधिवद् विप्राय दत्त्वा, ब्राह्मणेभ्यश्च अपरिमितं धनं दत्तवन्तः स महायशाः। राघवः शतगुणं राजवंशं स्थापयिष्यति, चतुर्वर्णान् स्वधर्मे स्थापयिष्यति। दशसहस्रशतानि वर्षाणि राज्यं कृत्वा, रामः ब्रह्मलोकं गमिष्यति। एषा पुण्या पापहरिणी धर्म्या रामकथा वेदसम्मता; यः रामस्य चरितं पठति, स सर्वपापैः प्रमुच्यते। यः पुरुषः एतां जीवितदायिनीं रामायणकथां पठति, स मृत्युः परं स्वपुत्रपौत्रसखैः सह स्वर्गे पूज्यते।