एकदा दाशरथः, राजा, दिव्यपायसद्वारा पूर्णं सोनेन पात्रं गृहीत्वा, तं प्रियपत्नीं यथा गृहीत्वा, चतुरङ्गैः आलिङ्ग्य, अद्भुतं वस्तुं यथा माया, तं सन्निविष्टः। ततः राजा, समर्पितहृदयः, तं दिव्यपुरुषं प्रणम्य, 'हे भगवान, स्वागतम्! अहं किमर्थं तव सेवाम्?' इति वदति। तदा सृष्टिकर्ता भगवान् एषः पुनः वदति, 'हे राजा, यः देवतानां पूजां कृतवान्, तेन त्वं एषः प्राप्यते।' ततोऽस्मिन् तस्मिन् दिव्यपायसे, यः पुत्रोत्पत्तिं ददाति, यः धन्यः च, स्वास्थ्यं वर्धयति, 'हे नरशार्दूल, एषः दिव्यपायसः गृहाण। इदं तव योग्यपत्नीभ्यः ददातु, 'इदं भुञ्जीताम्।' ताभिः, हे राजा, त्वं पुत्रान् प्राप्स्यसि, यैः तव यज्ञस्य कारणं कृतं। राजा, प्रसन्नः, तं देवदत्तं सोनेन पात्रं, यः देवैः प्रदत्तं, गृहीत्वा, नम्रतया स्वीकृतवान्। तस्मिन् अद्भुतं च मनोहरं च जीवितं प्राणं गृहीत्वा, राजा तं पूज्यं समर्पयामास। तदा दाशरथः, देवदत्तं पायसं प्राप्य, अत्यन्तं प्रसन्नः, यथा दरिद्रः धनं प्राप्य। तदा सः अद्भुतं कार्यं सम्पाद्य, तं अद्भुतं प्राणं तत्रैव नष्टं। आन्तरिककक्षाणि हर्षरश्मिभिः प्रकाशन्ते, यथा शरद् ऋतौ चन्द्रस्य प्रकाशः। कक्षां प्रविश्य, कौसल्यायाः प्रतिप्रयोजनं वदति, 'हे कौसल्य, एषः पायसः, पुत्रप्राप्तये तव स्वीकर्तव्यः।' ततः राजा, पायसस्य अर्धं कौसल्यायाः ददाति, तस्मिन् अर्धे, पुनः अर्धं सुमित्रायाः ददाति। पुत्रप्राप्तये, शेषं कैकेयीं ददाति, पुनः तं पायसस्य अन्तिमं अंशं, अमृतवत्, सुमित्रायाः ददाति। विचार्य, राजा सुमित्रायाः पुनः भागं ददाति; एवं राजा, पायसं स्वकीया पत्निभ्यः पृथक् प्रददाति। एषः पायसं प्राप्य, सर्वे राजपत्न्यः सम्मानिताः, हृदयं महत् हर्षेण पूरितं। ततः ताः राजपत्न्यः, पृथक् पायसं प्राप्य, शीघ्रं गर्भवतीः, तेषां तेजः अग्निना च सूर्येण समं। राजा, तासां गर्भवतीं दृष्ट्वा, शान्तिम् पुनः प्राप्य, इन्द्रस्य स्वर्गे, देवैः, सिद्धैः, ऋषिभिः पूजितः, अत्यन्तं हृष्टः। इत्युच्यते, 'वृत्तं सर्गं सप्तदशं, महात्मनां वाल्मीकि रामायणस्य बालकाण्डे श्रूयताम्।' यदा विष्णुः तस्य महात्मनः राज्ञः पुत्रत्वं प्राप्य, स्वयंभू भगवान् सर्वे देवतानां प्रति वदति, 'सत्यशीलं वीरं च राजा, यः सर्वेषां कल्याणं यच्छति, तस्मिन् विष्णोः साहाय्यं कर्तुं शक्तिशाली सहायाः सृजताम्।