भरतः महर्षिं प्रणम्य विनयपूर्वकं प्रोवाच—"प्रमुखाः अश्वाः, नराः, मदोन्मत्ताः नागराजाः च मम पृष्ठतः भूतलम् आवृत्य अनुगच्छन्ति, भगवन्। किन्तु ते वनेषु वृक्षान्, जलानि, भूमिं, कुटीराणि, तपोवनस्थलानि वा न हिंस्युः; अतः अहम् एकाकी अत्र आगतः।" इत्येवं महर्षेः आज्ञया सैन्यम् आनीयताम् इति भारतेन व्यवस्थितम्। ततः सः अग्निशालां प्रविश्य, जलं पीत्वा, स्वं शुद्धीकृत्य, अतिथिसत्कारस्य निमित्तं विश्वकर्माणम् आह्वयत्। "विश्वकर्माणं त्वष्टारं च अहम् आह्वये। मम सत्कारः कर्तव्यः—एषः व्यवस्था मम। त्रयः लोकपालाः, देवा इन्द्रमुख्याः च अहम् आह्वये; मम सत्कारः अत्र क्रियताम्। सर्वाः नद्यः—पूर्ववाहिन्यः पश्चिमवाहिन्यश्च, पृथिव्याम् अन्तरिक्षे च—अद्य सर्वथा अत्र आगच्छन्तु। केचन मधुना वहन्तु, केचन सुरया, केचन शीतलेन जलप्रवाहेण इव इक्षुरससमेन वहन्तु।" तथा दिव्यान् गन्धर्वान्—विश्वावसुं, हहं, हूहूं च—अप्सरः, गन्धर्व्यः च सर्वाः आहूयत। घृताची, विश्वाची, मिश्रकेशी, अलम्बुसा, नागदन्ता, हेमा, हिमेति पर्वतानाम् उपत्यकासु जाताः अप्सरः च आहूताः। या नार्यः शक्रस्य सेवायाम्, या ब्रह्मणः, ताः सर्वाः तु तुंबुरुणा सह सपरिच्छदाः आहूताः। कुरुजनपदे दिव्यं वनं, वस्त्राभरणपत्रयुतं, कुबेरस्य नित्यफलानि च अत्र सन्निहितानि स्युः। सोमदेवः अत्र उत्तमं भोजनं ददातु—भक्ष्यं, भोज्यं, चोष्यं, लेह्यं चान्नं बहुधा। नानापुष्पमालाः, द्रुमपतनानि, दिव्यपानानि, नानाविधमांसानि च सन्तु।" एवं समाधिना, अप्रतिमतेजसा, पाठविद्यायाः पारगः स महर्षिः तपोबलात् उक्तवान्। पूर्वदिशं प्रेक्ष्य, अञ्जलिं कृत्वा, उपविष्टः सः सर्वान् देवतान् पृथक् पृथक् आगतान् ददर्श। तदा स्वेदापनो वायुः मलयदर्दुरयोः स्पृशन्, सुखस्पर्शः, शान्तः, मंगलदायकः प्रववौ। दिव्याः मेघाः समागताः, पुष्पवृष्टिः अभवत्, दिव्यदुन्दुभीनां शब्दः सर्वदिशः श्राव्यः अभवत्। उत्तमानि वातानि ववुः, अप्सरः नृत्यन्ति, देवगन्धर्वाः गायन्ति, वीणायाः मधुरध्वनिरेव मुक्तः। सः शब्दः व्योम्नि, भूमौ, सर्वभूतश्रवणे स्पष्टः, मृदुलः, तालयुक्तः प्राविशत्। यदा सः दिव्यः शब्दः श्रवणीयः समाप्तः, तदा भरतः विश्वकर्मणा कृतं सैन्यव्यूहं ददर्श। भूमिः पञ्च योजनपर्यन्तं समा, नीलवैडूर्यसदृशैः हरितदर्भैः आच्छादिता अभवत्। तत्र बिल्वाः, कपित्थाः, पनसाः, बीजपूराः, आमलकीफलानि, आम्राः फलैः शोभिताः प्रादुरभवन्। उत्तरकुरुभ्यः दिव्यं रम्यवनम् आगतम्, दिव्या नदी पक्षिसमाकुला प्रवहन्ती च दृष्टा। चत्वारि उत्तमानि सभागृहाणि, गजाश्वशालाः, प्रासादाः, मन्दिराणि, शोभनद्वाराणि च प्रादुरभवन्। श्वेतमेकं द्वारं राजगृहाणां मध्ये दिव्यपुष्पमालाभिः अलङ्कृतं, सुरगन्धयुक्तं च स्थितम्। चतुःसमं सभागृहं, शय्यासनयानैः पूरितं, सर्वदिव्यरसोपेतं, दिव्यपाकवस्त्रयुतं, नानाभोज्यसम्भारयुक्तं, निर्मलपात्रोपेतं च अभवत्। सर्वासु उपवेशनस्थलेषु उत्तमशय्याच्छादितेषु, वीर्यवान् भरतः कैकेयीपुत्रः महर्षेः अनुमत्याः रत्नमण्डितं मन्दिरं प्रविवेश। सर्वे मन्त्रिणः, पुरोहिताश्च तं अनुसृत्य, तस्य व्यूहस्य दर्शनं कृत्वा हृष्टाः अभवन्। तत्र भरतः मन्त्रिभिः सह राजसिंहासनं, चामरं, छत्रं च इव राजानिव उपससार। सः आसनं पूजयित्वा रामाय नमस्कृत्वा, चामरं गृहित्वा मन्त्र्यासनं उपाविशत्। सर्वे मन्त्रिणः, पुरोहिताश्च क्रमशः उपविष्टाः; ततः सेनानी, पर्युपस्थापकः च पृष्ठतः आसने उपाविशताम्। तदा क्षणमात्रेण, भरद्वाजस्य आज्ञया, पयोधिसिक्तमृदुपुलिनयुक्ताः नद्यः भरतस्य पुरतः प्रादुरभवन्। तयोः तटयोः रम्याणि दिव्यानि गृहानि, पाण्डुकर्दमलेपनानि, ब्रह्मणः प्रसादात् उत्पन्नानि, समुत्पन्नानि। तस्मिन्नेव क्षणे, द्विसप्ततिसहस्राणि दिव्याभरणभूषिताः स्त्रियः, ब्रह्मणा प्रेषिताः, आगताः। सुवर्णरत्नमुक्तामणिशृङ्गारयुक्ताः एकविंशतिसहस्राणि स्त्रियः, कुबेरस्यानुज्ञया, तत्र स्फुरन्ति। ताभिः सह, एकः पुरुषः उन्मत्तवद् अदृश्यत; एकविंशतिसहस्राणि नन्दनात् आप्सरस्यः तत्र स्थिताः। नारदः, तुम्बुरुः, गोपः, प्रधाना गन्धर्वराजानः च भरतस्य पुरतः गायन्ति। अलम्बुसा, मिश्रकेशी, पुण्डरीका, वामना च भरद्वाजस्य आज्ञया भरतस्य पुरतः नृत्यन्ति। ये पुष्पमालाः सुरेषु, चित्ररथवने च दृश्यन्ते, ताः सर्वाः प्रयागे भरद्वाजस्य तेजसा प्रादुरभवन्।