राजा वा युवराजः वा, धर्मज्ञः महर्षे, यः कश्चित् राज्ये तपस्विनः, सदा तेषां रक्षणं यत्नेन कर्तव्यम् इति भरतः महर्षिं प्रति विनयेन उक्तवान्। तस्य अनुगमनाय उत्तमाः अश्वाः, नराः, मदोन्मत्ताः कुलीनगजाः च, भूमिं व्याप्य अनुगच्छन्ति इति अपि भरतः व्याजहार। किन्तु, तैः वृक्षाः, जलम्, भूमिः, आश्रमस्थलेषु कुट्यः, यत्किमपि, न हिंसितव्यम् इति सः प्रतिज्ञाय, एकाकी आगतः इति तं महर्षिं प्रत्यवदत्। ततः महर्षिः सेनायाः आगमनाय आज्ञां दत्त्वा, भरतः तस्य आज्ञया सैन्यस्य आगमनं व्यवस्थितवान्। तदनन्तरं, भरतः अग्निशालाम् प्रविश्य, जलम् पित्वा, शुद्धिं कृत्वा, अतिथिसत्कारार्थम् विश्वकर्माणम् आह्वयत्। विश्वकर्माणम् तथा त्वष्टारम् आह्वयामि, अतिथिसत्कारम् कर्तुम् इच्छामि, तत् तत्र मम व्यवस्थितम् अस्तु इति सः उक्तवान्। त्रैलोक्यपालान्, शक्रप्रमुखान् देवतान् अपि आह्वयामि; अतिथिसत्कारम् कर्तुम् इच्छामि, तत् तत्र व्यवस्थितम् अस्तु इति अपि सः उक्तवान्। सर्वाः नद्यः, पूर्वगामिनीः पश्चिमगामिनीः, भूमौ च व्योमनि च, अद्य सर्वथा अत्र आगच्छन्तु इति सः प्रार्थितवान्। केचन मधुना, केचन सुरया, केचन शीतलेन इक्षुरससदृशेन जलेन प्रवाहयन्तु इति अपि सः उक्तवान्। गन्धर्वान्—विश्वावसुं, हाहं, हूहूं—अप्सरसः तथा गन्धर्व्यः अपि आह्वयामि इति भरतः उक्तवान्। घृताची, विश्वाची, मिश्रकेशी, अलम्बुसा, नागदन्ता, हेमा, हिमां च, पर्वतेषु उत्पन्नाः, ताः अपि आह्वयामि। याः स्त्रियः शक्रम् उपस्थायन्ति, याः ब्रह्माणम् सेवन्ति, ताः सर्वाः तु तुम्बुरुं च सह सहायैः आह्वयामि इति सः उक्तवान्। कुरुक्षेत्रे दिव्यवनम् वस्त्रैः, भूषणैः, पत्रैः सह, कुबेरस्य नित्यफलानि अपि अत्र सन्तु इति प्रार्थितवान्। सोमः अत्र उत्तमं भोजनम् ददातु—नानारसाः खाद्याः, भक्ष्याः, चोष्याः, लेह्याः च, बहुलं सन्तु इति सः प्रार्थितवान्। विविधाः माल्याः, वृक्षात् पतिताः, दिव्यपानानि, नानाविधानि मांसानि अपि सन्तु इति अपि सः उक्तवान्। एवं, समाधिना, अतुल्यतेजसा, पाठननिपुणः स महर्षिः तपोबलात् उक्तवान्। सः पूर्वदिशं अभिमुख्य, अञ्जलिं कृत्वा, ध्यानं कृत्वा, सर्वे देवाः पृथक् पृथक् आगच्छन्। तदनन्तरं, मलय-दर्दुरयोः स्पर्शं कृत्वा, स्वेदापहः वायुः सुखदः, शुभः, मनोहरः च वातः प्रववौ। ततः दिव्याः मेघाः समागच्छन्, पुष्पवृष्टिः अभवत्, सर्वदिशेषु दिव्यनाद्याः डुण्डुभ्यः शब्दः अभवत्। उत्तमाः वायवः प्रववुः, अप्सरः गणाः नृत्यन्ति, देवाः गन्धर्वाः गायन्ति, वीणाः च मधुरस्वरैः वादनं कुर्वन्ति। सः शब्दः आकाशे, भूमौ, सर्वजीवानां कर्णेषु प्रविष्टः, स्पष्टः, मृदुः, समरूपः च अभवत्। यदा सः दिव्यः शब्दः श्रोत्राणां रमणीयः, समाप्तः, तदा भरतः विश्वकर्मणा कृतं सेनाविन्यासं अपश्यत्। भूमिः सर्वत्र समता, पञ्चयोजनविस्तृतम्, हरितैः नीलवैदूर्यसदृशैः तृणैः आवृता अभवत्। बिल्वः, कपित्थः, फलयुक्तः कटफलः, आमलक्यः, आम्रवृक्षाः फलैः शोभमानाः अभवन्। उत्तरकुरुभ्यः दिव्यं रम्यवनं आगतम्, दिव्यः नदी पक्षिसंघैः परिवृता प्रवहति स्म। चत्वारः दिव्याः सभाः, गजाश्वशालाः, राजमहलानि, सुन्दरद्वाराणि च अभवन्। मेघसदृशं श्वेतं द्वारम्, दिव्यगन्धयुक्तं, दिव्यपुष्पमाल्यैः अलङ्कृतम् अभवत्। चतुर्भुजा सभा, शय्यासनयानैः, सर्वदिव्यरसैः, दिव्यभोजनवस्त्रैः, नानाविधखाद्यैः, निर्मलपात्रैः च पूर्णा अभवत्। सर्वासनेषु उत्तमशय्या उपरि व्यवस्थिते, बलवान् भरतः, कैकेयीपुत्रः, मुनिना अनुमतः, रत्नपूर्णं भवनं प्रविश्य। सर्वे मन्त्रिणः, पुरोहिताः च, तं अनुसृत्य, तस्य भवनस्य व्यवस्था दृष्ट्वा हृष्टाः अभवन्। तत्र भरतः मन्त्रिभिः सह, दिव्यं राजासनं, चामरं, छत्रं च, राजवत् उपगच्छत्। सः रामं नमस्कृत्य, आसनं पूज्य, चामरं गृहीत्वा, मन्त्रिणः आसने उपाविशत्। मन्त्रिणः, पुरोहिताः च, क्रमशः आसनं गृहीतवन्तः, ततः सेनापति, अधीक्षकः च पृष्ठतः आसनं गृहीतवन्तः। तदनन्तरं, क्षणमात्रेण, भरद्वाजस्य आज्ञया, क्षीरपङ्कयुक्ता नदी भरतस्य पुरतः अभवत्। तयोः तटयोः रम्याणि दिव्यानि गृहाणि, शुक्लमृत्तिका लेपनानि, ब्रह्मानुग्रहात् जातानि अभवन्। तस्मिन्नेव क्षणे, ब्रह्मणा प्रेषिताः, दिव्याभरणयुक्ताः, द्विसहस्रयुताः स्त्रियः आगच्छन्। कुबेरस्य प्रेषिताः, सुवर्णरत्नमुक्तामणिवर्णाभरणयुक्ताः, एकविंशतिसहस्रयुताः स्त्रियः शोभायमानाः अभवन्। ताभिः सह, एकः पुरुषः, मदाविष्टः इव, एकविंशतिसहस्रयुताः नन्दनात् अप्सरः उपस्थिताः। नारदः, तुम्बुरुः, गोपः, तेजस्वी गन्धर्वराजाः, भरतस्य पुरतः गायन्ति स्म। अलम्बुसा, मिश्रकेशी, पुण्डरीका, वामना च, भरद्वाजस्य आज्ञया, भरतस्य पुरतः नृत्यं कुर्वन्ति स्म।