सन्तुष्टः स भगवान् राक्षसाय वरं ददाति, यः मनुष्यमात्रात् अन्येषां सर्वेषां प्राणिनां भयमुत्पादयितुं न शक्नोति। तस्मिन् वरप्राप्तौ गर्वितः, तस्य मनसि मनुष्याणां प्रति तस्य तात्त्विकं तात्त्विकं नाशयितुं गर्वः जातः। तस्मिन् राक्षसस्य त्रैलोक्यं विनाशयितुं च स्त्रीणां अपहरणाय च यशः, तस्य मृत्युः मनुष्यैः भविष्यति, हे शत्रुविनाशक। तेषां देवगणानां वाक्यानां श्रुत्वा, विष्णुः आत्मनिष्ठः दाशरथं राजानं पिता च चुनक्ते। स तु राजः महाप्रभवः तस्मिन्काले पुत्रहीनः, पुत्रं प्रार्थयितुं शत्रुविनाशकः यज्ञं करोति। तस्मिन् निर्णये, विष्णुः पितृसहितः, देवगणैः महर्षिभिः पूजितः, दृष्टिः लुप्तः। यज्ञकर्मणः अग्निसंयोगात् तत्र प्रकटः एकः महात्मा, अप्रतिमतेजसा, विशालशक्त्या च बलवान्। स कृष्णवर्णः, रक्तवस्त्राणि धारयन्, रक्तमुखः, ड्रमवत् ध्वनिमान्, तस्य शरीरकर्णः च दन्तः च कांतिः च स्वर्णवर्णस्य। स शुभचिह्नैः अलंकारितः, दिव्याभूषणैः सज्जितः, पर्वतशिखरस्य समं उन्नतः, सिंहस्य गर्वं समं धृतवान्। सूर्यस्य आभायुक्तः, ज्वालायुक्तः, स्वर्णपात्रं धारयन्, चांदीयरेखायुक्तं, तं दिव्यपाकं प्रियपत्नीवत् आलिङ्ग्य, विस्तीर्णबाहुना धृतवान्। ततः राजा, संकल्पितपाणिना, तं सम्बोधितः, 'हे भगवान्, त्वं स्वागतः! किमर्थं त्वं आगतः?' तत्र स सृष्टिकर्तुर्वाक्यं पुनः प्रकटयति, 'हे राजा, देवतानां पूज्यते, तव एषः प्राप्यते।' 'हे नरशृङ्ग, एषः दिव्यपायसः, यः देवैः निर्मितः, पुत्रोत्पादकः, पुण्यः च, आरोग्यं वर्धयति।' 'युष्मान् योग्यपत्नीभ्यः एषः दद्यात्, 'इति भक्षयताम्।' तस्मिन्, हे राजा, त्वं पुत्रान् प्राप्स्यसि, यैः तव यज्ञस्य हेतुं कार्यं क्रियते। राजा, संतुष्टः, तं स्वर्णपात्रं, देवैः प्रदत्तं, दिव्यपाकं, नम्रपद्मन्यासेन समर्पितः। स तं अद्भुतं, चमत्कारिकं, मनोहरं प्राणीं सम्मानपूर्वकं प्रणम्य, परमसुखेन तं परिक्रम्य गच्छति। ततः दाशरथः, देवैः निर्मितं पायसं प्राप्य, अत्यन्तसुखितः, यथा दरिद्रः धनं प्राप्य। तस्मिन् अद्भुतकर्मे सम्पादिते, स प्राणीः चित्ते लुप्तः। अन्तःकक्षः हर्षरश्मिभिः प्रकाशते, यथा सुन्दरः शरत्कालः चन्द्रमा रश्मिभिः प्रकाशते। तस्मिन् अन्तःकक्षे, स कौसल्या इति वदति, 'एषः पायसः स्वीकुरु, पुत्रं प्राप्यते तव कृते।' ततः राजा, कौसल्यायाः अर्धं पायसं ददाति, ततः तस्य अर्धं सुमित्रायाः ददाति। पुत्रं प्राप्यते हेतोः, शेषं अर्धं कैकेयीं ददाति, पुनः सुमित्रायाः अन्तिमांशं, अमृतवत्, ददाति। विचार्य, बुद्धिमान् राजा पुनः सुमित्रायाः भागं ददाति; एषः राजा पायसं स्वकीया पत्निभ्यः पृथक् ददाति। एषः पायसः प्राप्य, सर्वे राज्ञः योग्यपत्नीः सम्मानिताः, हृदयं महति हर्षेण पूरितं। ततः तासां योग्यपत्नीः, पृथक् उत्तमपायसं प्राप्य, शीघ्रं गर्भिण्यः, तेषां तेजः अग्निना च सूर्येन समं जातम्। ततः राजा, तस्याः गर्भिण्यः दृष्ट्वा, शान्तिं पुनः प्राप्य, इन्द्रस्य स्वर्गे, देवगणैः, सिद्धैः, च महर्षिभिः सम्मानितः। वर्तमानं शृणु, सप्तदशं सर्गं महात्मनः वाल्मीकी रामायणस्य बालकाण्डे। यदा विष्णुः तस्य महात्मनः राजा दाशरथस्य पुत्रत्वं प्राप्य, स आत्मनिष्ठः भगवान् सर्वान् देवतान् अनेन वदति, 'सत्यशीलं वीरं राजानं, यः सर्वेषां हितं प्रार्थयति, विष्णोः शक्तिपूर्णानां सहायानां निर्माणं कुरुत।' 'तेषां रूपाणां स्वभावानां, तेजसा च, चित्तवृत्तिविशारदः, वीर्येण विष्णोः समः, सन्तोषः।' 'अपराजितबलानां, अदृश्ययुद्धानां, दिव्यरूपाणां च, ते सर्वे अमृतस्य भागं प्राप्य, सर्वाणि दिव्यशस्त्राणि धारयन्तु।' 'अप्सरासु, गन्धर्वकन्याः, यक्षाणां च नगाराणां, रक्षसां च विद्धारि, किन्नराणां च, वानराणां च कन्याः, रूपेण वानरपुत्रानां निर्माणं कुरुत।' 'पूर्वं अहं जाम्बवान्, भृगुत्राणां प्रमुखं, तस्य मम उच्छ्वासात् जन्म प्राप्य।' इत्युक्त्वा भगवान्, तस्य आज्ञां स्वीकृत्य, वानरपुत्रानां निर्माणं कुर्वन्ति। महर्षयः, सिद्धाः, विद्याधराः, नागाः च चारणाः, वीरपुत्रानां निर्माणं कुर्वन्ति, वनवासिनः। इन्द्रः वानराणां स्वामीं वलिं, महेन्द्रस्य समं, प्रजापति, सूर्यः, तेजस्वीणां श्रेष्ठः, सुग्रीवं प्राप्य। बृहस्पतिः तारां, महावानरं, सर्वेषां प्रमुखवानराणां सर्वश्रेष्ठं प्राप्य। प्रतिष्ठितः गन्धमादनः कुबेरस्य पुत्रः; विश्वकर्मा नलं, महावानरं प्राप्य।