सः महात्मा भरतः तदा श्रीमत्याः सभायाः मध्ये प्रविवेश। सा सभा शुद्धमृत्तिकया निर्मिता, मणिमुक्तादिभिः शोभिता, सुधर्मायाः सदृशी, सेवकसमाकीर्णा च आसीत्। तत्र सर्ववेदविद् भरतः सुवर्णमयस्यासनस्योपरि उत्तमवस्त्रैः आच्छादिते समुपविष्टः सन्देशवाहकान् उपदिशन् आसीत्। तेन आज्ञापितम्— शीघ्रं ब्राह्मणान् क्षत्रियांश्च, वीरान् मन्त्रिणः प्रजायाः प्रमुखांश्च, कार्यमस्ति त्वरया आनयेत्युक्तम्। तत्र पुनः शत्रुघ्नं धर्मनिष्ठं, श्रीमान्भरतं, युधाजितं, सुमन्त्रं, सर्वांश्च तत्र उपस्थितान् विश्वस्तजनान् आनयेत्यपि आज्ञापितम्। तदा नगरस्य सर्वतः महान् कोलाहलः समजनि। रथैः, अश्वैः, गजैश्च जनाः समागताः। यदा भरतः प्रविवेश, तदा जनाः तं देवानामिव इन्द्रं, यथा पूर्वं दशरथम्, तद्वत् सत्कारं कृतवन्तः। तया सभया दशरथस्य पुत्रेण विराजमानया, सा सभा महाप्राणिनां जलचराणां पूर्णं सरः इव, शान्तजलम् इव, रत्नशंखशुक्तिप्रकीर्णतीरम् इव, दशरथेन पूर्वं यथा शोभिता, तथैव पुनः शोभितवती। अथायोध्याकाण्डस्य द्व्यशीतितमः सर्गः आरभ्यते। भरतः तु बुद्धिमान् सभा गृहं दृष्ट्वा, तद् वृद्धैः महात्मभिः पूर्णं, पूर्णचन्द्रेण प्रकाशितां रात्रिमिव अपश्यत्। यदा तत्र सर्वे वृद्धाः यथायोग्यं स्थानानि गृहीत्वा उपविष्टाः, तदा सा सभा मेघविनिर्मुक्ते पूर्णचन्द्रेण रात्रिरिव बभासे। तत्र विद्वद्भिः पूर्णा सा सभा, मेघविनिर्मुक्ते पूर्णचन्द्रेण रात्रिरिव, दिव्यश्रीः आसीत्। यदा समागतेषु सर्वेषु धर्मज्ञेषु मन्त्रिषु, ततः प्रमुखः पुरोहितः सौम्यया वाचा भरतं इदं वचनम् अब्रवीत्— "वत्स! राजा दशरथः धर्मपालनं कृत्वा, त्वां समृद्धां पृथिवीं धनेन धान्येन च पूर्णां दत्त्वा स्वर्गं गतः। रामः सत्यनिष्ठः, दृढसंकल्पः, धर्मस्य स्मरणशीलः, पितुः आज्ञां न परित्यक्तवान्, यथा उदिते चन्द्रे स्वदीप्तिं न त्यजति। तेन त्वं पितृभ्यां भ्रात्रा च शोभनं कण्टकशून्यं राज्यं प्राप्तः; तद् त्वं हृष्टैः मन्त्रिभिः सह भुङ्क्ष्व, शीघ्रं चाभिषेकं कुरु। उत्तरदिग्भ्यः पश्चिमदिग्भ्यः, शुद्धदक्षिणात्, सागरपार्यन्तदेशेभ्यश्च, रत्नानि मणयश्च त्वां प्रति आनयन्तु।" एवमुक्त्वा, भरतः दुःखेन पीडितः, धर्मनिष्ठचित्तः, रामं चिन्तयन्, धर्मकामः अभवद्। सः अश्रुपूर्णया कण्ठगद्गदया वाचा, हंसशावस्य कलया इव, सभायाम् अतीव शोकाकुलः पुरोहितं परिदेवयन् इदं वचनम् उवाच— "कः नाम रामात् राज्यं गृह्णीयात्? यः संयतात्मा, विद्वान्, धर्मनिष्ठः, यथा अहं, तादृशः कः? कथं च दशरथस्य सुतः राज्यहरः स्यात्? राज्यं च अहं च रामस्य एव; अत्र यथार्थं वक्तव्यं भवता। रामः ज्येष्ठः, श्रेष्ठः, धर्मात्मा, दिलीप-नहुषयोः समः, यथा दशरथः राज्यं अर्हति, तथा सः अपि। यदि अहं तादृशं पातकं कर्म कुर्याम्, अनार्यं, स्वर्गवर्जितं, तर्हि अहं इक्ष्वाकुवंशस्य लज्जा लोके स्याम्। मम मातुः कर्म अनुचितम्; अहं तु रामं नमस्कुर्वन् तिष्ठामि, यद्यपि सः दूरतः वने वसति। केवलं रामं एव अनुसरिष्यामि, सः राजा, नरश्रेष्ठः; राघवः त्रैलोक्यस्य अपि राज्यं अर्हति।" एवं धर्मयुक्तं वचनं श्रुत्वा, सर्वे सभासदः रामे हृष्टचित्ताः, प्रमोदाश्रूणि मुमुचुः। यदि अहं भ्रातरं न आनयितुं शक्नोमि, तदा अहं लक्ष्मणवत् वने एव स्थास्यामि। सर्वोपायैः भ्रातरं आनयिष्यामि, वृद्धैः, साधुभिः, शीलवान् जनैः सन्निधौ। सर्वे तक्षकाः, मार्गशोधकाः, रक्षकाः च मया पूर्वमेव प्रेषिताः; गमनं च मे रोचते। एवं उक्त्वा धर्मात्मा भरतः भ्रातृभक्त्या सुमन्त्रं समीपस्थितं इदं वचनम् अब्रवीत्— "सुमन्त्र! शीघ्रं उत्तिष्ठ, मम आज्ञया गच्छ, त्वरया सैन्यस्य गमनाय आज्ञापय, सेना संनद्धां कुरु।" महात्मना भरतेन एवमुक्तः सुमन्त्रः, हृष्टः, यथोक्तं यथाकामं सर्वं आज्ञापयत्। गमनस्य आज्ञां श्रुत्वा, राघवस्य आनयनेन, प्रजाः, सेनापतयः, सैनिकाश्च प्रमोदिताः। तदा सर्वेषां गृहेषु, सैनिकपत्नीः, हृष्टाः, पतिं प्रेषयन्त्यः, गमनस्य आज्ञां श्रुत्वा प्रेरयामासुः। तदा शीघ्रगामिभिः अश्वैः, गवयुक्तैः रथैः, त्वरितैः च रथैः, सेनापतयः, वीरैः सह, सर्वां सेनां समुपस्थितवंतः। सेना वृद्धजनानां सन्निधौ सज्जां दृष्ट्वा, भरतः सुमन्त्रं उवाच— "मम रथमुपनय शीघ्रं।" भरतस्य आज्ञां प्रीत्या गृह्य, सुमन्त्रः उत्तमाश्वयुक्तं रथं उपानयत्, प्रययौ च। सः धर्मनिष्ठः, सत्यप्रतिज्ञः, महाबलः राघवः, यः सुशीलः, दृढसंकल्पः, तं भ्रातरं महावने स्थितं प्रसीदनाय भरतः इदं वचनम् उवाच— "सुमन्त्र! शीघ्रं उत्तिष्ठ, सेनायाः प्रमुखान् गच्छ, सैन्यस्य समाह्वानं कुरु; रामं वने वसन्तं लोकहिताय आनयितुमिच्छामि।" एवं भरतस्य यथोचितं वचनं श्रुत्वा, सुतः सारथेः, सर्वान् प्रमुखान्, नागरिकान्, सेनापतीन्, स्वमित्रांश्च आज्ञापयत्। ततः सर्वेषां गृहेषु, क्षत्रियाः, वैश्याः, शूद्राः, ब्राह्मणाश्च, उत्तमजातीनां उष्ट्रान्, रथान्, कुलीनगजाश्वांश्च युक्त्वा, प्रयाणाय सज्जाः अभवन्।