तस्मिन्नन्तरे महातेजाः विष्णुः शङ्खचक्रगदाधरः पीतकौशेयवासाः जगन्नाथः समुपस्थितः। स गरुडमास्थाय, मेघमिव सूर्यः, दीप्तस्वर्णकेयूरभूषितः, देवानां श्रेष्ठैः स्तुत्यः प्रकटितः। तत्रैव ब्रह्मा स्वयमुपस्थित्य एकाग्रचित्तः स्थितवान्; सर्वे देवाः प्रणम्य स्तुवन्तः तमिदं वचनमूचुः— “हे विष्णो, लोकानां हितकाम्यया त्वां नियुञ्मः; अयोध्याधिपतेः धर्मात्मनः दशरथस्य पुत्रो भव। स धर्मज्ञः दानशीलः महर्षिसमतेजाः; तस्य त्रिषु पत्निषु—या शीलं लक्ष्मीः कीर्तिश्च सदृश्याः—त्वं तस्य पुत्रत्वं गच्छ। चतुर्धा स्वरूपं विभज्य, मनुष्यत्वमाश्रित्य, लोकानां महापीडां नाशय। हे विष्णो, यः रावणो देवैः न हन्तुं शक्यः, स युद्धे हन्तव्यः; स हि देवगन्धर्वसिद्धर्षिभिः पीड्यते। स मूढः राक्षसः रावणः स्वबलदर्पेण मुनिगन्धर्वाप्सरसः चापि बाधते। नन्दनवनमध्ये क्रीडन्तः तेन दुष्टेन पीडिताः; तस्य विनाशार्थं वयं ऋषिभिः सहागताः। अतः सिद्धगन्धर्वयक्षाः त्वां शरणं प्रपन्नाः; त्वं हि सर्वेषां परायणं, हे रिपुसूदन। देवमनुष्यशत्रूणां विनाशाय मनः प्रवर्तय;” इति स्तुतः विष्णुः देवानां नाथः, देवर्षिसंघैः सहितः, ब्रह्मणा पुरस्कृतः, सर्वलोकसम्मानितः, धर्मनिष्ठैः देवैः समवेतैः इदं वचनमब्रवीत्— “मास्तु भयम्, भवतु शुभं वः; भवद्भ्यः हिताय रावणं युद्धे हनिष्यामि—सपुत्रपौत्रामात्यसचिवबान्धवसैन्यसमेतम्। तं देवर्षिभयदं दुष्टं घोरं हत्वा, अहं मनुष्यलोके दशसहस्रैकसहस्रवर्षाणि स्थास्यामि। पृथिव्यां तावत्कालं मनुष्येषु स्थित्वा तां रक्षिष्यामि”—इत्येवं वरं दत्त्वा स्वधृतिमान् विष्णुः देवताभ्यः प्रत्युवाच। ततः स कमलनयनः स्वमानुषजन्मस्थानं विचिन्त्य चतुर्धा आत्मानं व्यभजत्। तस्मिन्काले दशरथं पितरं वृणोति; तदा देवर्षिगन्धर्वरुद्राप्सरसः माधुसूदनं दिव्यरूपैः स्तोत्रैः स्तुवन्ति। “स बलदर्पसमुत्थितः रावणः देवेशद्विषः, तपोधनकण्टकः, निनादमानः—तं भीषणं नाशय, हे मुनित्राणकर। निनदन्तं विक्रान्तं रावणं सपरिवारबलं हत्वा, इन्द्ररक्षिते, पापरहिते, दिव्ये लोके सुखेन स्थातुमर्हसि।” एवं तु, यज्ञे देवपात्रं दिव्यं पायसपूर्णं तेन महात्मना स्वकण्ठे प्रियायाः समाश्लिष्टमिव, विस्तीर्णबाहुभ्यां स्वयमेव गृह्य मायया निर्मितमिव धार्यते। तत्र नारायणो विष्णुः, देवश्रेष्ठैः नियुक्तः, सर्वज्ञोऽपि, सौम्यं वचनमब्रवीत्— “किं साधनं राक्षसेन्द्रस्य तस्य विनाशाय? येनोपायेन तं मुनिविघातिनं हन्यां?” इति पृष्टः सर्वे देवाः अक्षरं विष्णुमूचुः—“मानुषं रूपं गृहाण, युद्धे रावणं जहि।” स हि शत्रुघ्नः चिरं तपः कृत्वा ब्रह्माणं प्रीतिं प्राप; तेन सन्तुष्टः ब्रह्मा तस्मै राक्षसाय वरं ददौ—“नानाप्रकारैः भूतैः त्वं न भीतः स्याः, मानवात् ऋते।” तेन तदानीं मानवाः अवज्ञाताः; तस्मात् पितामहवरेण दर्पितः स अभिमानी जातः। स त्रिलोकीं नाशयति, स्त्रीश्च हरति; तस्मात् तस्य मृत्युर्मानुषेभ्यः भविष्यति, हे शत्रुतापन। एतच्छ्रुत्वा विष्णुः स्वधृत्या, दशरथं पितरं वृणोति। स च राजा तदा सुतार्थी, तेजस्वी, सुतकामः पुत्रीयज्ञं चकार। निश्चित्य विष्णुः ब्रह्मणा सह मन्त्रयित्वा, देवर्षिसंस्तुतः, अन्तर्हितः अभवत्। ततः तस्य यजमानस्य वह्नेरुत्थितः महापुरुषः, अतुल्यतेजाः, महाबलवीर्यः। स श्यामः, रक्तवस्त्रधारी, रक्तास्यः, दुन्दुभिस्वनः; तस्य केशश्मश्रू ताम्रपीताभ्यां, केशा दीप्तिमन्तः। शुभलक्षणसम्पन्नः, दिव्याभरणभूषितः, पर्वतशिखरसमः, सिंहविक्रमः। सूर्यसमप्रभः, ज्वलदग्निसदृशः, सुवर्णनिर्मितरजतपत्रपात्रधारी। तस्मिन्पात्रे दिव्यं पायसं पूरितम्, प्रियायाः समाश्लिष्टमिव, विस्तीर्णबाहुभ्यां गृह्य मायया निर्मितमिव धार्यते। तं दृष्ट्वा राजा कृताञ्जलिः उवाच—“स्वागतं ते भगवन्! किं ते करोमि?” तदा ब्रह्मणः सुतः पुनरुवाच—“राजन्, त्वया देवपूजनात् एष लब्धः।” “नरश्रेष्ठ, एतत् दिव्यं पायसं गृहाण, देवैः कृतं, पुत्रप्रदं, पुण्यं, आरोग्यवर्धनम्।” “एतत् योग्येभ्यः पत्निभ्यः ददातु—‘इदं भुङ्क्ष्व’ इति। ताभ्यः त्वं, राजन्, येषां कृते यज्ञः, पुत्रान् लप्स्यसे।” राजा तुष्टः, नमस्कृत्य, तद् दिव्यं सुवर्णपात्रं, देवदत्तं, पायसपूर्णं, प्रहृष्टः स्वीकृतवान्।