देवाः सर्वे भगवन्तं प्रणम्य प्रार्थयन्ति स्म—“भगवन्, तव प्रसादेन राक्षसः कश्चिद् रावणः नाम बलसम्पन्नः अस्मान् सर्वान् बाधते; तं निग्रहीतुं वयं न समर्थाः। त्वया तस्य स्नेहात् वरः कश्चित् पूर्वं दत्तः, तस्मात् वयं सदा तं पूजयामः, यच्चापि सः करोति, तत् सर्वं सहामहे। स पापबुद्धिः त्रिलोक्यं संक्षोभयति, तानि तिरस्करोति, देवानाम् अधिपतिं इन्द्रं च निग्रहितुम् इच्छति। स तेन वरेण दर्पितः मुनीन्, यक्षान्, गन्धर्वान्, ब्राह्मणान्, असुरांश्च अपमानयति, तेषां नियमांश्च उल्लंघयति। सूर्यः अपि तं न दहति, वायुः तस्य समीपे न स्पृशति, सागरः अपि तं दृष्ट्वा न कम्पते। अतः भगवन्, तस्मात् भयं महद् उत्पन्नम्; अस्य घोरस्य राक्षसस्य विनाशाय उपायः कश्चित् विधेयः।” एवं देवैः निवेदिते, ब्रह्मा चिरं विचिन्त्य उवाच—“तस्य पापिनः विनाशस्य उपायः मया ज्ञातः। सः स्वयम् उक्तवान्—‘मम गन्धर्वयक्षदेवदानवराक्षसैः नाशः न स्यादिति’; अहम् अपि तद् एव अनुमोदितवान्। मानवाः तु अवमानात् न निर्दिष्टाः; अतः सः मानवेन हन्येत, अन्यथा न।” एतस्मिन्नेव काले, महातेजाः विष्णुः शङ्खचक्रगदाधरः पीताम्बरधारी जगन्नाथः गरुडारूढः, मेघोपगूढार्कवत्, सुवर्णकङ्कणोज्ज्वलितः, देवश्रेष्ठैः स्तूयमानः, तत्र आगतः। तत्र ब्रह्मा अपि स्वयम् समुपस्थित्य एकाग्रचित्तः स्थितवान्; देवाः सर्वे प्रणम्य स्तुवन्तः तम् एवमूचुः— “विष्णो, लोकानां हितकाम्यया त्वाम् एव नियुक्तुम् इच्छामः; त्वम् अयोध्याधिपतेः धर्मात्मनः दशरथस्य पुत्रः भूत्वा अवतर। स धर्मज्ञः दानशीलः महर्षिसमप्रभः; तस्य त्रिषु पत्निषु श्रीह्रीकीर्तिसदृशासु, त्वम् एव चतुर्धा आत्मानं विभज्य तस्य पुत्रः भव। तत्र मानवत्वं गृहीत्वा, लोकरिपुं रावणं हन्तुम् अर्हसि। स देवगन्धर्वसिद्धर्षीन् पीडयति; तस्य रावणस्य युद्धे वधः त्वया कर्तव्यः। स मूढः राक्षसः तपसा दर्पितः, मुनीन् गन्धर्वान् अप्सरःश्च पीडयति। नन्दनवने क्रीडन्त्यः अप्सरः तेन निर्दयेन विनिपातिताः; तस्य विनाशाय वयं मुनिभिः सह आगताः। अतः सिद्धगन्धर्वयक्षाः त्वां शरणं गताः; त्वमेव अस्माकं परायणम्। भगवन्, देवमनुष्यशत्रुविनाशाय मनः कुरु।” एवं स्तूयमानः विष्णुः ब्रह्मणा सह सर्वैः देवैः पूजितः, धर्मनिष्ठैः समागतैः, तान् सर्वान् उवाच—“भयं त्यजत, शुभं भवतु; भवतां हितार्थं रावणं युद्धे हनिष्यामि, तस्य पुत्रपौत्रमन्त्रिसचिवबान्धवसैन्यैः सह। तं देवर्षिभयं घोरं दुष्टं हत्वा, दशसहस्रसंवत्सराणि एकसहस्रं च मनुष्यलोके निवत्स्यामि। पृथिव्यां तावत्कालं स्थित्वा तां रक्षिष्यामि।” इति वरदानं दत्त्वा, स्वधामवर्ती विष्णुः देवांश्च सम्बोध्य, मानवेषु जन्मस्थानं विचिन्त्य, पद्मनाभः आत्मानं चतुर्धा व्यभजत। तदा सः दशरथं पितरं चक्रे; देवाः मुनयः गन्धर्वाः रुद्राः अप्सरसां गणाश्च दिव्यरूपैः स्तोत्रैः मधुसूदनं स्तुवन्तः तत्र स्थिताः। ते पुनरूचुः—“सः दर्पसम्पन्नः महातेजाः रावणः देवपतिद्वेषी मुनिशत्रुः, तं भीमं भयावहम्, तपोधनानां त्रातारं त्वं नः त्रातुमर्हसि। तं गर्जन्तं वीर्यवन्तं रावणं सगणबान्धवं हत्वा, स्वर्गलोकं गच्छ, यत्र इन्द्रेण संरक्षिताः, सर्वदुःखविनिर्मुक्ताः, पापरहिताश्च भविष्यामः।” एतेन समयेन, दशरथस्य पुत्रकामेष्टियज्ञे, दिव्यम् पायसं यज्ञकुण्डात् उत्पन्नम्; तं महाबाहुः दशरथः प्रियायाः इव हृदि संलक्ष्य, स्वयम् अधारयत्, मायया निर्मितमिव। ततः नारायणविष्णुः, देवश्रेष्ठैः नियुक्तः, सर्वं ज्ञात्वापि, सान्त्वनपूर्वकं देवांश्चेदमूचत्—“देवाः, कः उपायः तस्य राक्षसाधिपतेः विनाशाय? येनोपायेन मुनिविघातिनं रावणं हन्यां?” तं एवं पृष्ट्वा, देवाः अव्ययस्य विष्णोः प्रत्युवाचुः—“मानुषं रूपं गृहीत्वा, रावणं युद्धे हन। सः शत्रुघ्नः दीर्घकालं तपः कृत्वा ब्रह्माणं प्रसादयामास; तेन तस्य राक्षसस्य वरः दत्तः—‘नान्यस्मात् भयं, मानवात् ऋते।’ सः तदानीं मानवान् अवज्ञाय वरं प्राप्य, दर्पितः अभवत्। सः त्रिलोक्यं विनाशयति, स्त्रीश्च अपि हरति; अतः तस्य मृत्युः मानवात् भविष्यति।” एवं श्रुत्वा, विष्णुः स्वात्मन्यवस्थितः, दशरथं पितरं वव्रे। स च राजा तदा निःसन्तानः आसीत्; सुतकामः पुत्रयज्ञं चकार। ततो निर्णीय, विष्णुः ब्रह्मणा सह मन्त्रयित्वा, देवमुनिभिः पूजितः अन्तर्धानम् अगच्छत्। तदा, तस्य दशरथस्य यज्ञाग्नितः, अद्भुततेजाः, महाबलपराक्रमः, पुरुषः कश्चित् उत्पन्नः। स च दिव्यं पायसं पात्रीं पूरयित्वा, बाहुभ्यां गाढमालिङ्ग्य, मायामिव धारयामास। एवं देवैः प्रार्थितः विष्णुः, दशरथस्य पुत्रत्वं गृहीत्वा, चतुर्धा आत्मानं विभज्य, रावणवधाय भूमौ अवतीर्णः।