कौसल्या, राजपत्नी, पुत्रवियोगेन दुःखिता, हृदयस्थं विषादं निवेदयन्ती, धर्ममार्गानुगता बुद्धिः रामे सदा स्थिरा भवेत् इति प्रार्थयति। स रामः सत्यवादी, गुणानां श्रेष्ठः, तव अनुमतिः प्राप्तवान्। यदि तव अनुमतेन कश्चित् पापिष्ठः सेवकः प्रेष्यते, सूर्यं मलिनं करोति, वा सुप्तां गाम् पादेन ताडयति, तस्यैव तद्विधं दुष्कृतं भवेत्। यदि स्वामी सेवकं महत्कार्ये नियोज्य, पश्चात् तं निष्प्रयोजनं करोति, तस्यैव अधर्मः तव अनुमतेन भवेत्। यदि राजा स्वजनान् पुत्रवत् रक्षन्, विश्वासघातं प्राप्नोति, तस्यैव पापं तव अनुमतेन। यदि राजा धर्मेन करं गृहित्वा, जनान् न रक्षति, तस्यैव पापं तव अनुमतेन। यदि यज्ञे तपस्विभ्यः दानं प्रतिज्ञाय, तव अनुमतेन तत्तत् दानं छलतः न ददाति, तस्यैव पापं भवेत्। यदि समरभूमौ गजाश्वरत्नैः परिवृते, शस्त्राणि बहूनि सन्ति, तव अनुमतेन धर्ममार्गं न पालनं करोति, तस्यैव पापं भवेत्। यदि शास्त्रार्थं सूक्ष्मं, बुद्धिमता उपदिष्टं, तव अनुमतेन दुष्टचेतसः नाशयेत्, तस्यैव पापं भवेत्। यदि तव अनुमतेन कश्चित् राजवैभवे स्थितं, चन्द्रसूर्यप्रभं, शस्त्रधारं न पश्येत्, तस्यैव पापं भवेत्। यदि तव अनुमतेन कश्चित् क्रूरः, क्षीरोदनं व्यर्थं भक्षयेत्, वृद्धान् तिरस्कुर्यात्, तस्यैव पापं भवेत्। यदि तव अनुमतेन कश्चित् गाम् पादेन स्पृशेत्, वृद्धान् निन्देत्, मित्रं विश्वासघातं कुर्यात्, तस्यैव पापं भवेत्। यदि तव अनुमतेन कश्चित् दुष्टचेताः, गोपनीयं दोषं सार्वजनिकं कुर्यात्, तस्यैव पापं भवेत्। यदि तव अनुमतेन कश्चित् प्रमादिनः, कृतघ्नः, आत्मत्यागी, लज्जाहीनः, सर्वेण लोकैः द्विष्टः भवेत्, तस्यैव पापं भवेत्। यदि तव अनुमतेन कश्चित् स्वगृहं पुत्रदारदासैः परिवृतः, उत्तमं भोजनं एकाकी भक्षयेत्, तस्यैव पापं भवेत्। यदि तव अनुमतेन कश्चित् योग्यां भार्यां न लभेत्, पुत्रहीनः म्रियेत्, धर्मकार्यं न साधयेत्, तस्यैव पापं भवेत्। यदि तव अनुमतेन कश्चित् स्ववंशं विनष्टं पश्येत्, पत्न्यः दुःखिताः स्युः, पूर्णायुं न प्राप्नुयात्, तस्यैव पापं भवेत्। यदि तव अनुमतेन कश्चित् राजहत्यादि पापं प्राप्नुयात्, स्त्रीबालवृद्धत्यागं कुर्यात्, तस्यैव पापं भवेत्। यदि तव अनुमतेन कश्चित् सेवकान् लाक्षा-मधु-मांस-लोह-विषेण पोषयेत्, तस्यैव पापं भवेत्। यदि तव अनुमतेन कश्चित् युद्धे शत्रुसैन्ये भयम् उत्पादयेत्, पलायमानः हन्येत्, तस्यैव पापं भवेत्। यदि तव अनुमतेन कश्चित् कपालं हस्ते धृत्वा, वसनहीनः, पृथिव्यां विक्षिप्तः, भिक्षां याचेत्, तस्यैव पापं भवेत्। यदि तव अनुमतेन कश्चित् मद्यस्त्रीद्यूतासक्तः, कामक्रोधवशः, तस्यैव पापं भवेत्। यदि तव अनुमतेन कश्चित् धर्मे मनः स्थापयित्वा, अधर्मं आचरति, अयोग्ये दानं ददाति, तस्यैव पापं भवेत्। यदि तव अनुमतेन कश्चित् सहस्रशः संपदं संग्रहीत्वा, चौरैः लुप्येत्, तस्यैव पापं भवेत्। यदि तव अनुमतेन कश्चित् द्विसंध्यायां सुप्तः, तस्यैव पापं भवेत्। यदि तव अनुमतेन कश्चित् अग्निहोत्रत्यागे, गुरुपत्नीगमनं, मित्रत्यागे पापम् उपार्जयेत्, तस्यैव पापं भवेत्। यदि तव अनुमतेन कश्चित् देवपितृमातापितृसेवां न कुर्यात्, तस्यैव पापं भवेत्। यदि तव अनुमतेन कश्चित् सत्पुण्यलोकात्, कीर्तेः, धर्मकर्मणः शीघ्रं पतितः भवेत्, तस्यैव पापं भवेत्। यदि तव अनुमतेन कश्चित् मातृसेवां त्यजेत्, व्यर्थं स्थितः भवेत्, दीर्घबाहु-विशालवक्षाः, तस्यैव पापं भवेत्। यदि तव अनुमतेन कश्चित् बहुपुत्रः सन्, दरिद्रः, ज्वररोगपीडितः, सदा दुःखितः भवेत्, तस्यैव पापं भवेत्। यदि तव अनुमतेन कश्चित् समेषु, दुःखितेषु, आशासु, याचकेषु मिथ्यावचनं ददाति, तस्यैव पापं भवेत्। यदि तव अनुमतेन कश्चित् सदा कपटप्रियः, कठोरः, निन्दकः, अशुद्धः, राजभीतः, अधर्मात्मा भवेत्, तस्यैव पापं भवेत्। यदि तव अनुमतेन कश्चित् स्नानिता धर्मपत्नीं कालानुकूलां त्यजेत्, तस्यैव पापं भवेत्। यदि तव अनुमतेन कश्चित् स्वपत्नीं परित्यज्य, परस्त्रीषु रमते, धर्मे मनः न स्थापयेत्, तस्यैव पापं भवेत्। यदि तव अनुमतेन कश्चित् ब्राह्मणवंशनाशे पापं प्राप्नुयात्, तस्यैव पापं भवेत्। यदि तव अनुमतेन कश्चित् जलदूषणे, विषदाने पापं प्राप्नुयात्, तस्यैव पापं भवेत्। यदि तव अनुमतेन कश्चित् अशुद्धेन्द्रियः, ब्राह्मणपूजायाः विघ्नं कुर्यात्, वा बालयुक्तायाः गवां दुग्धं दुह्येत्, तस्यैव पापं भवेत्। यदि तव अनुमतेन कश्चित् जलसंपन्ने, तृषितं जनं मोहयेत्, तस्यैव पापं भवेत्। यदि तव अनुमतेन कश्चित् अन्ये न्यायमार्गे विवादन्ते, तेषां पापं स्वीकुर्यात्, तस्यैव पापं भवेत्। एवं राजपत्नी कौसल्या, पतिसुतविहीना, शोकात्ययेन आत्मं सांत्वयितुं यतते स्म; किन्तु दुःखभारात् मूर्च्छिता पतिता। ततः भरतम्, शोकाकुलं, मूढं, कटुव्रतं वदन्तं दृष्ट्वा, कौसल्या तं वचनं अब्रवीत्।