राज्यस्य दानी, वीरः, पृथिव्याः परित्यागं कृतवान् राजा दशरथः, मनसः प्रीत्या परमयज्ञं प्राप्य। यः यज्ञः पापमुक्ति, स्वर्गप्राप्ति, च कठिनः राजानां कृते सम्पाद्यते, तस्मिन् समये राजा दशरथः ऋष्यशृङ्गं संबोधितवान्। "हे ऋष्यशृङ्ग, त्वं उच्चव्रतम्, तव वंशवृद्धये यज्ञं करोति," इति राजा उवाच। तदनन्तरं, द्विजातिः राजा प्रति उक्तवान्, "हे राजा, त्वं चतुर्णां पुत्राणां प्राप्स्यसि, यः तव कुलस्य कीर्तिं वृध्दिं करिष्यन्ति।" तेषां मधुरवाक्यानां श्रुत्वा, महात्मा राजा, ऋष्यशृङ्गं नमस्कृत्य परमसुखं अनुभवति। ततः तस्मिन् समये, सः विचार्य, शान्तिं प्राप्य राजा दशरथं समुपदिश्य विद्वान् ऋषिः उवाच, "अहं पुत्रार्थं यज्ञं तव कृते करिष्यामि, यः अथर्वशिरसः मन्त्रैः सम्पाद्यते।" ततः सः पुत्रार्थाय यज्ञं आरभत, दीप्तिमान् ऋषिः अग्नौ आहुतिं समर्पयन् यथानियमं यज्ञकर्मणि। यज्ञे तु देवाः, गन्धर्वाः, सिद्धाः च, उचितं विधिना संप्रवृत्ताः, तेषां भागं प्राप्य आगच्छन्ति। तत्र देवाः ब्रह्मणं संबोधितुं उपविवेशुः, "हे प्रभो, तव कृपया, राक्षसः रावणः सर्वान् अत्यन्तं दमनं करोति; वयं तं दमनं कर्तुं अशक्ताः।" "त्वं तं अनुग्रहं दत्तवान्, हे प्रभो, वयं सदा तं मानयामः; तस्य कृत्यं वयं सहनामः।" "सः दुष्टबुद्धिः त्रिलोकान् व्यतिक्रान्तुं, इन्द्रं अपि देवेषु दुरात्मा, उपद्रवयति।" "सः ऋषीनां, यक्षाणां, गन्धर्वाणां, ब्राह्मणानां च प्रतिकूलः, अनुग्रहात् प्रोत्साहितः, गर्वितः च।" "सूर्यः तं दाहयति न, वायुश्च समीपं गच्छति न; समुद्रः तं दृष्ट्वा तरङ्गान् न हलति।" "अतः, हे प्रभो, एषः राक्षसः अत्यन्तं भीतिः, तस्य विनाशाय उपायं कर्तुम् अर्हसि।" ततः सर्वदेवाः ब्रह्मणं एषां वाक्यानां श्रवणं कृत्वा, ब्रह्मा विचार्य उवाच, "सः दुष्टस्य विनाशाय उपायः ज्ञातः।" "सः उवाच, 'अहं गन्धर्वैः, यक्षैः, देवैः, दानवैः, राक्षसैः च अजयः,' इति च अहं तं प्रतिज्ञां कृतवान्।" "अतः, तं मनुष्याणां विषये न उल्लिखितवान्, तस्मात् मनुष्येण तस्य मृत्युं संभवति, अन्यथा न।" ततः, विष्णुः, महादिव्यः, शङ्खं, चक्रं, गदा धृत्वा, पीतवस्त्रधारी, जगतां ईश्वरः, गरुडं उपादाय आगच्छति। तेन सः सूर्यवत् मेघे समुत्पत्य, स्वर्णकान्तिः कर्णपाशं धारयन्, देवेषु उत्तमैः स्तुतः। तत्र ब्रह्मा आत्मनं उपविष्टः, सः ध्यानं कृत्वा, सर्वदेवाः तं नमस्कृत्य स्तुवन्ति। "हे विष्णो, लोकानां कल्याणाय, त्वं नियुक्तः; राजा दशरथस्य पुत्रः भविष्यसि, आयोध्यायाः प्रभुः।" "सः धर्मात्मा, दानी, महर्षिभिः समं तेजस्वी; तस्य त्रीणां पत्नीनां मध्ये, याः लज्जा, भाग्यं, कीर्तिं ददाति—" "हे विष्णो, तं पुत्रं भव, चतुर्विभक्तं कृत्वा; तत्र, मानवजन्म ग्रहणं कृत्वा, लोकानां महाप्रद्रव्यं नाशय।" "हे विष्णो, रावणं युद्धे वधय, यः देवैः न हन्तुं शक्यते; सः देवाः, गन्धर्वाः, सिद्धाः च दुःखं ददाति।" "सः मूढः राक्षसः, अत्यन्तं बलशाली, ऋषीनां, गन्धर्वाणां, अप्सराणां च दमनं करोति।" "नन्दनवनं क्रीडन्तः, तस्य क्रूरतया दत्ताः; तस्य विनाशाय, वयं ऋषिभिः सह आगच्छामः।" "अतः, सिद्धाः, गन्धर्वाः, यक्षाः च त्वं शरणं गत्वा; त्वं सर्वेषां शरणं, हे शत्रुं दमनकर्ता।" "त्वं मनः करो, हे देव, देवेषु च मानवेषु शत्रुं नाशय; एषः स्तुति, विष्णो, देवेषु, अमृतानां अग्रगण्यः—" "सर्वेषां लोकानां द्वारा, ब्रह्मा च तेषां मुखे, धर्मेण समर्पितानां देवाः उवाच।" "भीतिं त्यक्त्वा, शुभं ते अस्तु; तव कल्याणाय, रावणं युद्धे वधिष्यामि—सः तस्य पुत्रानां, पौत्रानां, मन्त्रिणां, सल्लेखानां, बन्धूनां च।" "तं दुष्टं, देवेषु, ऋषिषु च भीषणं, वधित्वा, मनुष्याणां लोकं च, सहस्त्रदिवसानि वासिष्यामि।" "अहं एषां पृथिव्यां वासं करिष्यामि; एषां दानं दत्त्वा, आत्मनिष्ठः विष्णुः देवेषु उवाच।" ततः, स्वजन्मस्थलम् विचार्य, पद्माक्षः सः चतुर्विभक्तं कृत्वा। तस्मिन् समये, सः राजा दशरथं पितरं च चुनक्तवान्; ततः देवाः, ऋषयः, गन्धर्वाः, रुद्राः, अप्सराः च मधुसूदनं स्तोत्रैः स्तुति कृतवन्तः। "सः गर्वितः रावणः, ऊर्जा चित्तः, गर्वितः, देवाणां दुष्टः, तपस्विनां उपद्रवः—हे दयालु, तं नाशय।" "सः गर्जनं कृत्वा, बलवतः, तं वधित्वा, स्वर्गं गत्वा, सर्वदुःखात् मुक्तः, इन्द्रेण रक्षितः, सर्वपापेभ्यः शुद्धः।" अतः, दिव्यकौष्ठे, अमृतपाकं सन्निवेश्य, प्रियपत्नीवद्, विस्तृतहस्तेन तं स्वयम् उपगृह्य, यथा सा माया। ततः नारायणः विष्णुः, देवेषु सर्वेषां प्रमुखः, यद्यपि ज्ञात्वा, देवेषु सुमधुरं वाक्यं उवाच।