राजा दशरथः ब्रह्मणां वेदज्ञां च प्रजापतिं समुत्सृज्य तेषां प्रतिवचनं श्रुत्वा, सहस्त्रद्वयं गौः समर्पितवान्। तेन च दशकोटि स्वर्णं च चतुर्द्वयं च रजतं दत्तं, यत्तु सर्वे ब्रह्मणा धनं आप्तवन्तः। ऋष्यश्रृङ्गं च वसिष्ठं च, प्रमुखं ब्रह्मणः दानस्य सम्यक् विभाजनं कृतवन्तः। तेषां हृदयं प्रीत्या पूरितं, सर्वे सहर्षं प्रत्युत्तरे। तेषां सहायकानां प्रति राजा स्वर्णं महतीनां कृते दत्तवान्। जांबूनदात् स्वर्णं ब्रह्मणां प्रति कोटिसंख्यया दत्तं, निर्धनं ब्रह्मणं च उत्तमं हस्ताभरणं प्रदासीत्। यः याचितवान्, स राजा रघुकुलस्य वंशजः दत्तवान्। यदा च ब्रह्मणः तुष्टाः, तदा स राजा, यः तेषां प्रियः, तदनन्तरं तेषां प्रति प्रणम्य, हर्षेण अभिभूतः, तेषां द्वारा विविधाः आशीर्वादाः प्रकटिताः। उदारकृत्य, वीरः राजा, यः पृथिव्यां त्यक्त्वा, हर्षितमना सर्वोच्चं यज्ञं प्राप्नोति। पापनाशकं, स्वर्गगामिनं, दुष्करं च यज्ञं राजानं प्रति राजा दशरथः ऋष्यश्रृङ्गं समभाषत। "त्वं धर्मव्रतम्, यः तव वंशवृद्धिं साधयिष्यति," इति। तदा द्विजश्रेष्ठः राजा प्रति उक्तवान्, "हे राजा, ते चत्वारः पुत्राः भविष्यन्ति, यः तव कुलस्य महिमां वर्धयिष्यन्ति।" एतेषां मधुरवचनानां श्रुत्वा, महात्मा राजा, ऋष्यश्रृङ्गं प्रति प्रणम्य, परमं हर्षं अनुभवति। तदनन्तरं, ऋषिः, क्षणं मनसि विचार्य, स राजा वेदज्ञं प्रति उक्तवान्, "यज्ञं पुत्रार्थं करिष्यामि, यः अथर्वशिरसः मन्त्रैः सम्यक् सम्पादितः।" तदा स पुत्रार्थं यज्ञं आरभते, तेजसा युक्तः ऋषिः अग्नौ आहुतिं समर्पयति, यथा मन्त्रैः प्रवृत्तं। तत्र देवाः, गन्धर्वाः, सिद्धाः च, प्रमुखं ऋषिभिः सह समागत्य, यथाक्रमं तेषां भागं प्राप्नुवन्ति। सङ्गृहीताः देवाः तत्र ब्रह्मणं प्रति एषां वचः उचुः, "हे प्रभो, तव कृपया राक्षसः रावणः सर्वेभ्यः प्रजापतिं अत्यन्तं दमनं करोति; वयं तं दमनं कर्तुं अशक्ताः।" "त्वं तं कृते वरं ददासि, हे प्रभो, वयं तं सर्वदा पूजयामः; तस्माद वयं तं सहनं कुर्मः।" "सः दुष्टबुद्धिः त्रिभुवने विक्षोभं करोति, इन्द्रं च देवेषु अपमानं करोति।" "सः ऋषिभ्यः, यक्षैः, गन्धर्वैः, ब्रह्मणैः च प्रतिकूलः, वरं प्राप्य गर्वितः सन्, दुष्कृत्यं करोति।" "सूर्यः तं दाहयति, वायुर्न तं स्पृशति; सागरः तं दृष्ट्वा तरङ्गानां चालनं न करोति।" "अतः, हे प्रभो, तस्मिन् भयंकरं राक्षसे महान् भयः अस्ति; तं विनाशाय उपायं कर्तुम् अर्हसि।" एवं सर्वे देवाः ब्रह्मणं प्रति उक्त्वा, ब्रह्मा विचार्य वदति, "एषः दुष्टस्य विनाशाय उपायः ज्ञातः।" "सः वदति, 'गन्धर्वैः, यक्षैः, देवैः, दानवैः, राक्षसैः च अहं अमरः,' इति, अहं तं साक्षात् प्रमाणं ददामि।" "अतः, तेन मन्यते, मनुष्याणां विषयं तेन न स्मृतम्; तस्मात् तस्य मृत्युं मनुष्यैः एव संभवति, अन्यथा तस्य मृत्युं न सिध्यति।" तदनन्तरं, विष्णुः महतीं तेजसा सह, शङ्खं, चक्रं, गदा च धारयन्, पीतवस्त्राणि गृहीत्वा, विश्वस्य ईश्वरः आगच्छति। गरुडं उपविष्टः, वर्षाणां मेघस्य उपरि सूर्यवत्, स्वर्णकान्तिभिः अलङ्कृतः, सर्वश्रेष्ठैः देवैः स्तुतः। तत्र ब्रह्मा स्वयम् आगत्य स्थितः, मनः संकुचितं कृत्वा; सर्वे देवाः, तं प्रणम्य, स्तुतिं कुर्वन्ति। "हे विष्णो, लोकानां कल्याणार्थं, त्वं नियुक्तः; त्वं राजा दशरथस्य पुत्रः भविष्यसि, आयोध्यायाः स्वामी।" "सः धर्मात्मा, उदारः, महर्षिभ्यः समं तेजसा, तस्य त्रयाणां पत्नीनां मध्ये, याः लज्जा, भाग्यं, कीर्तिः समानाः—हे विष्णो, तव चतुर्विधं रूपं वर्धयित्वा, मानवजन्म ग्रहणं कुरु, यः जगतां महापातकं नाशयिष्यति।" "हे विष्णो, रावणं युद्धे हत्वा, यः देवैः न हन्तुं शक्यते; सः देवाः, गन्धर्वाः, सिद्धाः च, श्रेष्ठेषु ऋषिभ्यः दुःखं ददाति।" "सः मूढः राक्षसः, तस्य बलवृद्धिम् अतिक्रम्य, ऋषिभ्यः, गन्धर्वैः, अप्सराः च दमनं करोति।" "नन्दनवनं क्रीडन्तं तेषां दयां प्राप्य, तस्य दुष्टकृत्यं हर्तुं, वयं सर्वे ऋषिभिः सह इह आगतः।" "अतः सिद्धाः, गन्धर्वाः, यक्षाः च तव शरणं प्रार्थितवन्तः; त्वं सर्वेषां शरणं, हे शत्रुं दमनं कर्तुम् अर्हसि।" "हे देव, तव मनः शत्रुं, देवेषां च मनुष्याणां च विनाशाय संनिधिं गत्वा; एवं स्तुतः, विष्णुः, देवेषां ईश्वरः, अमृतस्य मुख्यः—" "सर्वेभ्यः लोकानां पूज्यः, ब्रह्मा च तेषां प्रमुखः, सर्वान् एकत्रितान् देवाः धर्मेण समर्पितान् प्रति वदति।" "भीतिं त्यक्त्वा, सदा कल्याणं भवतु; तव कल्याणार्थं, रावणं युद्धे हत्वा—सः तस्य पुत्रान्, पौत्रान्, मन्त्रिणः, सखा, बन्धून् च हन्तुं।" "एवं दुष्टं, भयानकं, देवेषां च ऋषिभ्यः आतंकं ददाति, अहं मनुष्यलोकं ददास्यामि सहस्त्रदश सहस्त्राणाम्।" एवं कथा समाप्ता।