भरतः स्वप्नं वर्णयन् रामाय इदं कथयति—“मया भूमिः विदारिताः दृष्टा, वृक्षाः बहवः शुष्काः, पर्वताः च विकीर्णाः धूमायमानाः च। तत्र लोहेन सिंहासने स्थितः, कृष्णवस्त्रधारी राजा, कृष्णपिङ्गलाभिः स्त्रीभिः उपहासितः। ततः धर्मात्मा राजा शीघ्रं दक्षिणाभिमुखः गच्छति, रक्तमाल्याभरणः, रक्तगन्धलिप्तः, गर्दभयुक्तरथेन। तत्र रक्तवस्त्रधारिणी विकृताङ्गी राक्षसी राजानं आकृष्य गच्छति इति मया दृश्यते। एवं रात्रिः भीषणा मया दृष्टा—राम, राजा वा लक्ष्मणः वा मृत्युम् प्राप्तः भविष्यति। यः पुरुषः स्वप्ने गर्दभयुक्तरथेन याति, शीघ्रं श्मशाने धूमाग्रं पश्यति। तस्मात् चिन्तया अहं व्यथितः, त्वां न पूजयामि, कण्ठः शुष्कः, मनः च अशान्तम्। भयस्य कारणं न पश्यामि, तथापि भयम् अनुभवामि; स्वरः निर्बलः, छायाः च अपहृताः। आत्मनि दुष्टभावः, कारणं न पश्यामि; स्वप्नस्य अशुभत्वं श्रुत्वा, विविधरूपस्य अप्रत्याशितगतिस्य, महान् भयः हृदयात् न निवर्तते, राज्ञः अज्ञेयम् रूपम् चिन्तयन्।” एवं भरतेन स्वप्नवर्णनं कुर्वता, तावत् विश्रान्ताश्वाः दूताः नगरं दुर्गं च पारगत्य, राजमहालयं प्रविशन्ति। तत्र राज्ञं पुत्रं च दृष्ट्वा, सत्कृत्य, राज्ञः पद्मानि स्पृशन्तः भरतं इदं वचनं ब्रुवन्ति—“पुरोहितः तव कुशलम् आह, मन्त्रिणः अपि; शीघ्रं गच्छ, कृत्यम् त्वरितम्। एतानि वस्त्राणि आभरणानि च स्वीकुरु, विशालाक्ष, मातुलाय दत्तुम्। राज्ञः मातुलाय द्विःकोटिः, तव दशकोटिः दत्तम्। भरतः एतानि सर्वं स्वीकृत्य, मित्रस्नेहयुक्तः, दूतान् अभिवाद्य, इच्छितम् वचनम् दत्तवान्। ‘पितरं दशरथं कुशलम्? रामे वा लक्ष्मणे वा किमपि अनिष्टम्? धर्मनिष्ठा कौसल्या, धर्मज्ञा, रामस्य माता, रोगरहितम्? धर्मज्ञा सुमित्रा, लक्ष्मणशत्रुघ्नयोः माता, मध्यस्थाः, रोगरहितम्? मम माता कैकेयी, स्वेच्छाचारी, क्रूरा, शीघ्रकोपा, बुद्धिमती, गर्विता, स्वास्थ्ये स्थिताः, मम किम् उक्तवती?’ इत्युक्तः भरतेन, दूताः तं तदा सम्मान्य वचनम् ऊचुः—‘येषां तव कुशलम् इच्छसि, ते कुशलम्; लक्ष्मीः तव वशे, रक्षां तव लभ्यते।’ दूतैः एवं उक्तः भरतः प्रत्युवाच—‘महान् राजा मम अनुज्ञाम् दास्यति; दूताः त्वरयन्ति।’ ततः दूतान् उक्त्वा, राजपुत्रः भरतः मातामहं संबोधितवान्—‘राजन्, दूतैः प्रेरितः, पितुः समीपं गच्छामि; यदा त्वम् स्मरिष्यसि, तदा पुनः आगमिष्यामि।’ भरतेन एवम् उक्तः मातामहः शुभवचनम् उक्त्वा, राघवस्य शिरः आलिङ्ग्य, उवाच—‘गच्छ पुत्र, मम अनुज्ञा; कैकेयी तव पुत्रेण धन्याः। मातरम् पितरम् च, तपस्विनम्, मम कुशलम् निवेदय। पुरोहितम् च, द्विजश्रेष्ठान् च, रामलक्ष्मणौ च महाबलौ भ्रातरौ अभिवादय।’ तस्मै कैकेयः भरतं पूजयित्वा, श्रेष्ठं गजम्, उत्तमानि च चर्माणि, धनं च दत्तवान्। कैकेयिपुत्रं सत्कृत्य, कैकेयराजः द्विसहस्रं सुवर्णं, षोडशशतानि अश्वान् दत्तवान्। अश्वपतिर्ग्राह्यः भरताय शीघ्रं विश्वसनीयान् धर्मिष्ठान् मन्त्रिणः च दत्तवान्। मातुलः एयरावतवंशीयान् गजान् इन्द्रशिरसः शीघ्रगामिनः, मनोहरान्, उत्तमान् खचरथान् च दत्तवान्। राजमहालये जातान्, व्याघ्रबलसम्पन्नान्, दन्तयुक्तान्, महाकायान् श्वान् च दत्तवान्। मातामहं मातुलं च अभिवाद्य, विजिगीषुः भरतः शत्रुघ्नसहितः रथम् आरुह्य निर्गतः। तदा हृदये महान् चिन्ता अभवत्, दूतानां त्वरया, स्वप्नदृष्टया च। निजगृहात् निर्गत्य, नरगजाश्वैः परिवृतः, श्रेष्ठमार्गे प्रविष्टः। ततः स भरतः अन्तःपुरं दृष्ट्वा, अनायासेन प्रविष्टः। मातरम् मातुलं युधाजितं च अभिवाद्य, शत्रुघ्नसहितः रथम् आरुह्य निर्गतः। शताधिकान् वर्तुलचक्रयुक्तान् रथान् योजयित्वा, सेवकाः उष्ट्रगोमाश्वखचरथैः भरतं अनुगच्छन्ति। सेनया संरक्षितः, मन्त्रिभिः आर्यकसमानैः सह, शत्रुघ्नं निर्जितारिपुं गृहेन्द्रलोकात् इव निर्गत्य, भरतः प्रस्थितः।