ततः मया घटस्य पूरणध्वनिः जलमध्ये श्रुतः। तं गजमिति मत्वा बाणेन तत्राहम् आघातम् अकरवम्। अनन्तरं नदीतीरं गत्वा पश्यामि यत् तत्र तपस्वी भूमौ शयानः, तेन बाणेन हृदि विद्धः, प्राणान् त्यक्तवान्। भगवन्, तं शब्दं श्रुत्वा गजवधाय मया लोहबाणः उदकं प्रति सन्दिष्टः; तेन तव पुत्रः हतः। स च स्ववचनेन पीड्यमानः, शीघ्रं तस्य प्राणस्थानात् बाणम् अपाकर्षम्। तेन बाणेन निष्कृष्टे सः साक्षात् स्वर्गं गतवान्; युवां च, भगवन्तौ, अन्धौ, शोकसन्तप्तौ तस्य शोकं कृतवन्तौ। अज्ञानतः मया तव पुत्रः सहसा आहतः; यथावृत्तं, यदवशिष्टं, तत् मुनिः मे दयां दर्शयतु। तस्य तु क्रूराणि वचनानि श्रुत्वा, दीर्घनिःश्वासं कृत्वा, शोकाग्निना दग्धः, सः महर्षिः तं महाशोकं न शशाक निग्रहीतुम्। तस्य मुखं अश्रुभिः पूर्णम्, दीर्घनिःश्वासः, शोकक्लिष्टः, स तेजस्वी महात्मा माम् अञ्जलिं कृत्वा स्थितम् इदं वचनम् अब्रवीत्— यदि त्वया एष पापकृत्यं न स्वयम् उक्तम्, राजन्, तव शिरः सहसा शतसहस्रधा विदीर्णं स्यात्। राजन्, वनवासिनं वधः, विशेषतः क्षत्रियेण, चेत् सः जानता कृतः स्यात्, तदा इन्द्रोऽपि स्वस्थानात् पतति। तपस्यास्थितस्य ब्रह्मचरिणः प्रति चेत् जानता अस्त्रं सन्दिश्यते, तदा शिरः सप्तधा विदीर्णं भवति। किन्तु अज्ञानतः एष कृतः, अतः त्वं जीवसि; अन्यथा अद्य रघुवंशः नष्टः स्यात्—कथं त्वं तत्र स्थितः स्यात्। राजन्, नय माम् तं देशम्, इत्युक्त्वा, अद्य वयं पुत्रं दर्शयितुम् इच्छामः। तस्य शरीरम् रक्तेन लिप्तम्, चर्मवासाः विक्षिप्तः, मूर्च्छितः भूमौ शयानः, धर्मलोकं गतः। ततः अहम्, एकाकी, तौ दुःखार्तौ तं देशं निनयम्; मुनिं तस्य भार्यां च तस्य पुत्रस्य स्पर्शनं कारयामि। तौ तपस्विनौ पुत्रं प्राप्त्वा स्पृष्ट्वा, तस्य शरीरम् उपविश्य, तस्य पिता इदं वचनम् उवाच— "कच्चिन्मम प्रियः त्वम्, पुत्र? पश्य मातरं तव, धर्मज्ञ; किमर्थं तां नाङ्क्षसि, सौम्यवक्त्र? वद। को वा तव मधुरः स्वरः, वेदान् वा अन्यद् अध्ययनं वा, विशेषतः रात्रौ, मम हृदयम् स्पृशति, इदानीं मया श्राव्यः? कः सायंसंध्यां कृत्वा, स्नात्वा, हविर्दत्त्वा, दुःखितस्य पुत्रशोकात् उपविष्टस्य माम् स्तोष्यति? कः मूलानि, कन्दाः, फलानि च आनयित्वा, अनाथं, अनाश्रितं, अतिथिवत् माम् भोजयिष्यति? कथं अहम्, पुत्र, अन्धां, वृद्धां, तपस्विनीं तव मातरं, दुःखितां, पुत्रकामिनीं पालयिष्यामि? "तिष्ठ, मा गच्छ, पुत्र, यमसदनं; श्वः त्वं जनन्या सह मया सह गमिष्यसि। आवाम्, दुःखार्तौ, अनाथौ, वनमध्ये कृपणौ, त्वं विना शीघ्रं यमलोकं यास्यावः। तत्र वैवस्वतं दृष्ट्वा, अहम् इदं वक्ष्यामि—'धर्मराजः माम् क्षमत्व्, एतौ पितरौ मम पालयतु।' धर्मज्ञः, तेजस्वी, लोकपालः मम समानस्य एकं अक्षयम् अभयं वरं दातुम् अर्हति। "यथा त्वं, पुत्र, निर्दोषः, पापेन हतः, तेन सत्येन त्वं शीघ्रं तान् लोकान् गच्छ यान् रणाङ्गणे पतिताः वीराः प्राप्नुवन्ति। गच्छ, पुत्र, तं परमं स्थानं यत् वीराः रणं न परित्यज्य, शत्रोः सम्मुखे पतन्ति, प्राप्नुवन्ति। गच्छ तं स्थानं यं सगरः, शैब्यः, दिलीपः, जनमेजयः, नहुषः, धुन्धुमारश्च प्राप्नुवन्ति। "गच्छ तं स्थानं यं सर्वे धर्मिष्ठाः, स्वाध्यायनिष्ठाः, भूमिदाः, अग्निहोत्रिणः, एकपत्नीव्रताः च प्राप्नुवन्ति। गच्छ तं स्थानं यं सहस्रगोदाः, आचार्यपूजकाः, शरीरत्यागिनश्च प्राप्नुवन्ति। अस्मिन्वंश्ये जातः कश्चन दुर्लभं स्थानं न गच्छति; किन्तु येन त्वं, बन्धो, हतः, सः तत्र गच्छति।" एवं पुनः पुनः दुःखितः सः तत्र विलप्य, भार्यया सह तस्य पुत्रस्य जलकर्म अकरोत्। तदा तपस्विपुत्रः स्वकर्मणैव दिव्यशरीरधारी, शीघ्रं इन्द्रेण सह स्वर्गं जगाम। सः तपस्विपुत्रः इन्द्रेण सह वृद्धौ पितरौ दृष्ट्वा, क्षणमात्रं सान्त्वयित्वा, इदं वचनम् उवाच—"युष्माकं सेवया अहम् उत्तमं स्थानं प्राप्तवान्; शीघ्रं युवामपि मम गृहम् आगमिष्यथः।" एवम् उक्त्वा तपस्विपुत्रः संयतः, दिव्येन रथेना उज्ज्वलः शीघ्रं स्वर्गं जगाम। ततः, भार्यया सह शीघ्रं जलकर्म कृत्वा, महात्मा तपस्वी, अञ्जलिं कृत्वा समीपस्थं माम् इदं वचनम् उवाच—"राजन्, अद्य मां शीघ्रं हन्याः; मम मृत्युना दुःखं नास्ति, यतः त्वया एकपुत्रं मां पुत्रशून्यं कृतम्।" किन्तु तव शुद्धपुत्रः अज्ञानतः त्वया हतः, अतः अहम्, त्वां घोरं दुःखमयं शापं दास्यामि।