प्रभो, अहम् धनुष्करः सरयूनदीतीरं समुपागतवान्, मृगयायै काङ्क्षन्, मनसि चिन्तयन् यद् किञ्चिद् मृगः वा हस्ती वा जलं पातुम् आगतः स्यात्। ततः अहम् घटस्य जलपूरणस्य शब्दं श्रुत्वा, तम् हस्तिनं मन्यमानः, शरं निष्क्रान्तवान्। नदीतीरं गत्वा दृष्टवान् यत् एकः तपस्वी भूमौ पतितः, मम बाणेन हृदि विद्धः, प्राणेभ्यः विहीनः। भगवन्, तं शब्दं श्रुत्वा, हस्तिनं हन्तुं निश्चित्य, अहम् आयसं बाणं जले समुत्सृष्टवान्; तेन तव पुत्रः हतः। तदनन्तरम्, सः स्वयम् एव दुःखितः सन्, अहम् शीघ्रं तस्य बाणं हृदयप्रदेशात् निष्कासितवान्। तस्मिन् बाणे निष्कृष्टे सः तत्रैव स्वर्गं गतवान्; युवां च, दृष्टिपरिहीनौ, शोककर्शितौ, तं पुत्रं विलपन्तौ स्थितवन्तौ। अज्ञानतः मया तव पुत्रः सहसा आहतः; यथा कार्यम् अभवत्, तस्मिन् शेषे, मुनिः मां क्षमां प्रदातुम् अर्हति। एवम् अहं तानि क्रूरवचनानि श्रुत्वा, दीर्घं निश्वस्य, शोकवशात्, सः महर्षिः स्वम् अतिव्याप्तं दुःखं निग्रहीतुं न अशकत्। अश्रुपूर्णमुखः, निश्वस्य, शोककर्शितः, सः महातेजाः मम संनिकर्षे अञ्जलिं कृत्वा स्थितस्य इदं वचनम् उवाच—"यदि त्वं स्वयम् एतद् पापं मम न अकथाः, राजन्, तव शिरः शतसहस्रधा स्फुटितम् अभविष्यत्। राजन्, वने वसतः ब्राह्मणस्य वधः, विशेषतः क्षत्रियस्य, यदि सः जानन् कृत्वा भवेत्, तर्हि इन्द्रः अपि तस्मात् स्थानात् पतति। तपसि स्थितस्य ब्राह्मणस्य यदि ब्रह्मचारीणि शस्त्रं सञ्ज्ञया विसृष्टं स्यात्, तदा शिरः सप्तधा विदीर्यते। किन्तु अज्ञानतः एषः कार्यः कृतः, अतः त्वं जीवसि; अन्यथा अद्य रघुवंशः नश्येत्—कथं त्वं तिष्ठेयः?" "राजन्, अस्मान् तं देशं नय; अद्य वयम् अन्त्यदर्शनाय पुत्रं द्रष्टुम् इच्छामः।" तत्र सः रक्तवसनः, चर्मवसनस्य विक्षिप्तः, भूमौ सञ्ज्ञाहीनः शयानः, धर्मलोकं गतः। ततः अहम् एकाकी तौ दुःखार्तौ तत्र अनयम्; मुनिं तस्य भार्यां च पुत्रस्पर्शनाय उपनयम्। तौ तपस्विनौ पुत्रं स्पृष्ट्वा तस्य शरीरमुपगत्य पतितवन्तौ; तदा तस्य पिता इदं वचनम् उवाच—"कच्चित् अहम् तव प्रियः पुत्र? पश्य तव मातरं धर्मज्ञ; किमर्थं सा त्वया न आलिङ्गिता, मृदुस्वर पुत्र, वद। कस्य मधुरं वेदपारायणं वा अन्यद्वा स्वाध्यायं, विशेषतः रात्रौ, अहम् अद्य हृदयस्पृशं श्रोष्यामि?" "कः सन्ध्यास्नातः हुत्वा, दुःखितं पुत्रशोकात् भीतं मां समीपे स्थित्वा स्तोष्यति? कः मूलानि कन्दफलानि च आनयित्वा, अनाथं, अनवलम्ब्यं, अतिथिवत् मां भोजयिष्यति? कथं, पुत्र, अन्धां वृद्धां तपस्विनीं मातरं तव दुःखार्तां पुत्रकामिनीं पालयिष्यामि? मा गच्छ, पुत्र, यमसदनं; श्वः मातरं सह मां गन्तासि।" "आवां दुःखार्तौ अनाथौ दुःख्यौ च वने शीघ्रं त्वया विना यमलोकं गमिष्यावः। तत्र वैवस्वतं दृष्ट्वा अहम् इदं वदिष्यामि—'धर्मराजः मां क्षमयतु, एते पितरौ मम पालयतु।' धर्मज्ञः लोकपालकः महात्मा मम इदृशस्य एकं अभयं अक्षयं वरं दद्यात्। यथा त्वं, पुत्र, निर्दोषः पापेन हतः, तेन सत्यम् त्वं शीघ्रं तान् लोकान् गच्छ यान् रणाङ्गणे पतिताः वीराः प्राप्नुवन्ति।" "गच्छ, पुत्र, तं परमं स्थानं यत् युद्धे न पलायमानाः शत्रुमुखे पतिताः वीराः प्राप्नुवन्ति। गच्छ तं स्थानं यत् सगरः, शैब्यः, दिलीपः, जनमेजयः, नहुषः, धुन्धुमारश्च प्राप्नुवन्ति। गच्छ तं स्थानं यत् सर्वे पुण्यात्मानः, स्वाध्यायनिष्ठाः, भूमिदातारः, अग्निहोत्रिणः, एकपत्नीव्रतिनश्च प्राप्नुवन्ति। गच्छ, पुत्र, तं स्थानं यत् सहस्रगोदातारः, आचार्यपूजकाः, देहत्यागिनश्च प्राप्नुवन्ति। अस्मिन्स्मिन्वंश्ये जातः कश्चन दुर्लोकं न गच्छति; स तु येन त्वं, बान्धव, हतः, स तत्र गच्छति।" एवं पुनः पुनः दुःखितः सः तत्र विलपन् स्थितः; ततः भार्यया सह तस्य जलक्रियाम् उपाकरोत्। तदा तस्य कर्मफलात् तपस्विपुत्रः दिव्यरूपधारी इन्द्रेण सह शीघ्रं स्वर्गं जगाम। स तपस्वी, इन्द्रेण सह, वृद्धौ पितरौ दृष्ट्वा, क्षणमुपाश्वास्य, इदं वचनमब्रवीत्—"तव सेवया अहं महत्स्थानं प्राप्तवान्; शीघ्रं च युवां मम लोकम् आप्स्यथः।" एवं उक्त्वा सः तपस्विपुत्रः स्वसंयम्य दिव्येन रथेन शीघ्रं स्वर्गं गतः। ततः भार्यया सह शीघ्रं जलक्रियाम् कृत्वा, महात्मा तपस्वी अञ्जलिं कृत्वा समीपस्थं मां इदं वचनमब्रवीत्—"राजन्, अद्य मां शीघ्रं हन; मृत्यौ मे न दुःखम्, यतः त्वया एकपुत्रिकं मां बाणेन पुत्रशून्यं कृतम्।