एकदा, राघवस्य यज्ञभूमौ द्विजातयः भोजनं प्रशंसन्ति, यत्र तेषां वाक्येषु श्रुत्वा राघवः स्पष्टीकृतम्, "अहं तुष्टः, भवतः कृते भाग्यं भवतु" इति। तत्र सज्जिताः पुरुषाः ब्राह्मणानां सेवा कुर्वन्ति, यथा च अन्ये च सुवर्णकुण्डलधारिणः तेषां समीपं स्थिताः। तस्मिन् समये, यज्ञकर्माणां मध्यभागे, ज्ञानी च वाचस्पतिः ब्राह्मणाः विविधानां तर्काणां चर्चां कुर्वन्ति, यः प्रत्येकः परं परं अतिक्रमितुं इच्छति। प्रतिदिनं, द्विजाः यथासंस्कृतं यथाशास्त्रं सर्वाणि यज्ञकर्माणि यज्ञभूमौ कुर्वन्ति। राज्ञः याजकाः सर्वे वेदाङ्गेषु ज्ञाता, अनधिकृताः च न सन्ति, न च कश्चित् ब्राह्मणः विवादे अज्ञः अस्ति। यज्ञपृष्ठानि स्थापयित्वा, षट् बिल्ववृक्षस्य लकुटानि, तदनन्तरं खदिरस्य च, तथा च पत्तृकाणां शाखाः च स्थापयन्ति। एवं च, एकं श्लेष्मातकवृक्षं, एकं देवदारुं च स्थापयितुं निष्कर्षितं, यत्र तौ भुजद्वयं विस्तीर्णं स्थितम्। यज्ञस्य शोभायाम्, स्वर्णेन अलंकृतानि सर्वाणि यज्ञपृष्ठानि ब्राह्मणैः शास्त्रज्ञैः निर्मितानि। एकैकं यज्ञपृष्ठं एकैकं द्वादश रत्नैः सुसज्जितं, च twenty-one वस्त्रैः च अलंकृतं। सर्वे तु कुशलतया निर्मिताः, यथायोग्यं स्थापनानि च, अष्टकोणीयाः च सुगठिताः। ते वस्त्रैः आवृताः, पुष्पैः च गन्धैः पूजिताः, आकाशे सप्तर्षीणां सदृशं प्रकाशन्ति। यथायोग्यं मृद्विभूतिः च यज्ञपृष्ठे निर्मिता, यज्ञाग्निः च यथासंस्कृतं ब्राह्मणैः स्थापितः। सिंहस्य यज्ञार्थं, ब्राह्मणैः ज्ञातिभिः निर्मितं यज्ञपृष्ठं गरुडस्य रूपेण, स्वर्णपंखैः त्रिसंवृत्तं च अष्टदश भागैः युक्तम्। तत्र सर्वे देवताभ्यः पशवः निर्दिष्टाः, नागाः च पक्षिणः च यथाशास्त्रं। तत्र अश्वः च जलचराः च ब्रह्मणैः निर्दिष्टाः, यथाशास्त्रं तस्मिन् समये। तत्र त्रिशतं पशवः यज्ञपृष्ठेषु स्थापिताः, च दाशरथस्य सर्वश्रेष्ठं अश्वं। कौसल्या तं अश्वं सर्वथा पालयन्ती, महोत्साहेन त्रिभिः कर्त्रिभिः विमोचयति। स्थिरचित्तेन कौसल्या, धर्मार्थं च, तत्र रात्रिं यावत् व्यतीतवती। हुतृ, अध्वर्यु, उdgातृ च रानीनां पत्नीनां सह हस्तेन यज्ञकर्माणि कुर्वन्ति। यज्ञोपवीतधारी याजकः, आत्मनियामकः च, पक्षिणः च तैलं अग्नौ समर्पयति। राजा धूमस्य सुगन्धं गृहीत्वा, यथायोग्यं पापं नाशयति। सर्वे याजकाः, षोडश जनाः, यथाशास्त्रं अश्वस्य सर्वाणि अङ्गानि अग्नौ समर्पयन्ति। अन्येषां यज्ञेषु प्लक्षवृक्षस्य शाखाभ्यां अर्पणं क्रियते, किन्तु अश्वमेधाय तृणपात्रं निर्दिष्टं अस्ति। अश्वमेधं तु त्रिदिवसपर्यन्तं स्थिरितं, यथाशास्त्रं ब्राह्मणैः। प्रथमं चतुष्टोमा यज्ञं सज्जीक्रियते, द्वितीयं उक्त्यं, गणितं अतिरात्रं च, यथाशास्त्रं तत्र अनेकानि कर्माणि सम्पादितानि। ज्योतिष्टोमा, आयुषी च, अतिरात्रं च सम्पन्नानि; तथैव अभिजित्, विश्वजित्, आप्तोर्यामा च महायज्ञः। राजा, स्वजनस्य वर्धकः, हुतृं पूरबं, अध्वर्युः पश्चिमं, ब्रह्मणं दक्षिणं ददाति। उdgातृं च उत्तरे ददाति, एषः यज्ञस्य दानं प्राचीनं स्वयम्भूना स्थापनं। यथायोग्यं यज्ञं सम्पूर्णं कृत्वा, सर्वश्रेष्ठः राजा, स्वजनस्य वर्धकः, याजकानां यज्ञभूमिं ददाति। एवं दत्त्वा, इक्ष्वाकुवंशस्य प्रख्यातः राजा हर्षितः जातः; सर्वे याजकाः तं राजा, पातकात् मुक्तं, प्रणमन्ति। "त्वं एव सम्पूर्णं पृथिवीं रक्षितुं योग्यः; न हि वयं भूमिं गृहीतुम्, न च तस्य शासनं साधुं शक्नुमः। "वयं सदा आत्माध्ययनस्य साधनं कुर्याम, हे पृथिव्याः शासक; अन्यं प्रतिफलं दातुं युज्यताम्। "ददतु मे रत्नं, मूल्यवान् मणिः, स्वर्णं, वा गवां—यत् अपि उपलब्धं, हे उत्तमपुरुष; वयं भूमिं न गृहीतुम्। एवं वदन्तं ब्राह्मणानां, वेदज्ञाः राजा तेषां सहस्रदशगवां ददाति। दशकोटि स्वर्णं च चतुःगुणं च रजतं ददाति; ततः सर्वे याजकाः तेषां धनं आप्नुवन्ति। ऋष्यशृङ्गं च विद्वान् वसिष्ठं च, प्रमुखाः ब्राह्मणाः दानस्य उचितं विभागं कुर्वन्ति। सर्वे हृदयं प्रसन्नं कृत्वा, हर्षिताः, तेषां सहायानां च राजा, स्वर्णं यथापूर्वं ददाति। राजा जाम्बूनदात् स्वर्णं करोङ्क्षतां ददाति; दरिद्रं ब्राह्मणं च उत्तमं हस्ताभरणं ददाति। यः यः याचते, तं इक्ष्वाकुवंशस्य पुत्रः ददाति; ततः यदा ब्राह्मणाः तुष्टाः, तदा सः तेषां प्रति आचरणं करोति। सः तेषां प्रणम्य, हर्षेण संक्लिष्टः, तदा ब्राह्मणाः तं उपरि विविधाः आशीर्वादाः प्रकटयन्ति।