सर्वत्र विभिन्नदेशात् आगतानां पुरुषाणां च स्त्रीणां च, तत्र महति यज्ञे खाद्यपान्युत्तमं प्राप्यते। तस्मिन् यज्ञे, द्विजातीनां प्रमुखाः खाद्यं प्रशंसन्ति, यः सम्यक् सिद्धं स्वादु च अस्ति; तं श्रूयते राघवस्य श्रवणेन, "आह, वयं संतुष्टाः—आप्तं भवतु!" इति। सुसज्जिताः पुरुषाः ब्राह्मणानां सेवा कुर्वन्ति, अन्ये च, सुवर्णमणिमयकर्णपाणयः तानुपासते। तस्मिन् समये, यज्ञे विधिनियमानुसारं ज्ञानवंतः ब्राह्मणाः अनेकानि तर्कविमर्शानि कुर्वन्ति, एकः अन्यं पारयितुं इच्छन्ति। प्रतिदिनं, कुशलद्विजाः, विधिना प्रवृत्ताः, यज्ञभूमौ सर्वाणि यज्ञकर्माणि शास्त्रानुसारं सम्पूर्णानि कुर्वन्ति। राज्ञः याजकाणां मध्ये, यः वेदाङ्गानां षट् ज्ञानं न जानन्ति, न च अप्रशिक्षिताः, न च अनपण्डिताः, न च तर्के अप्रवीणाः। यज्ञपृष्ठे षट् बिल्वद्रवात्, ततः खदिरात्, तथा च अन्यानां पत्त्राणां सह समानं निर्माणं जातम्। एकः श्लेष्मातकद्रवात्, अन्यः देवदारुद्रवात् च निर्माणं सञ्जातम्; एते द्वौ तत्र स्थापितौ, प्रत्येकः बाहुं विस्तीर्णं धारयन्तौ। यज्ञस्य शोभायाः हेतोः, सर्वे शास्त्रज्ञाः यज्ञकर्माणि कुर्वन्ति, स्वर्णेन अलंकृताः। एकविंशतिः यज्ञपृष्ठानि, प्रत्येकं एकविंशतिमणिभिः सज्जितानि, चतुर्भिः वस्त्रैः अलंकृतानि। सर्वाणि कुशलतया निर्मितानि, नियमेन स्थापनानि, अष्टकोणानि च, समतलरूपाणि। ते वस्त्रैः आवृत्तानि, पुष्पैः च गंधैः पूजितानि, चन्द्रसप्तर्षिभिः यथा आकाशे प्रकाशन्ति। यथासम्यक् मापेन च नियमेन च पिठिकाः निर्मिताः; यज्ञाग्निम् तत्र ब्राह्मणैः यज्ञपिठिकानिर्माणकौशलज्ञैः प्रज्वालितम्। राज्ञः सिंहवत्सलस्य यज्ञपिठं ब्राह्मणैः निर्मितं, तत्र गरुडस्य स्वरूपे स्वर्णपंखितं, त्रिस्तरीयम् अष्टदशभागं च। तत्र, प्रत्येकदिव्याय पशवः निर्दिष्टाः, नागाः च पक्षिणः च शास्त्रानुसारं। तत्र अश्वः च जलचराः च ऋषिभिः निर्दिष्टाः, सर्वं शास्त्रानुसारं तस्मिन् समये। तत्र त्रिशतं पशवः यज्ञपृष्ठेषु स्थापनाः, तथा राज्ञः दशरथस्य श्रेष्ठमणिः अश्वः। तत्र कौसल्या तं अश्वं सर्वप्रकारेण सेवा कुर्वती, च महानन्देन त्रयाणि खड्गानि विमोचयति। निश्चलचित्तेन, कौसल्या च पक्षिणा सह, धर्मप्रवृत्तिः इच्छन्ती, तत्र रात्रिं यावत् व्यतीतवती। हुतृ, अध्वर्युः, च उद्गातृ च रानीनां पत्नीनां सह हस्तेन योजिताः, ततः अन्यं च तत्र परिक्रमन्ति। यज्ञकृतः, आत्मनियन्त्रितः च अत्युत्तमः, पक्षिणः तैलं गृह्णाति, च शास्त्रानुसारं तेन अग्नौ प्रक्षिप्तम्। तदा राजा तस्य तैलस्य धूमं गृहीत्वा, यथासमयेन च यथाप्रकारेण, पापं आत्मनं निवारयति। सर्वे याजकाः, षोडश जनाः, अश्वस्य सर्वाङ्गानि अग्नौ प्रक्षिप्तानि नियमेन। अन्येषां यज्ञेषु, प्लक्षवृक्षस्य शाखायां आहुतिः प्राप्यते, किन्तु अश्वमेधाय, तृणस्य पात्रं निर्दिष्टं। अश्वमेधः त्रिदिवसपर्यन्तं कालं यज्ञे प्रकटितः, ब्राह्मणैः काल्पसूत्रेण; प्रथमं चतुष्टोमयज्ञं व्यवस्थितम्। द्वितीयं उक्त्यं, गणितं अतिरात्रं, च अनन्तानि यज्ञानि तत्र, शास्त्रानुसारं सम्पूर्णानि। ज्योतिष्टोमा, आयुषी, च अतिरात्रं सम्पादितानि; तथा अभिजित्, विश्वजित्, आप्तोर्यामा, च महायज्ञः। राजा, जातिवृद्ध्यर्थम्, हुतृं पूर्वदिशाम्, अध्वर्युः पश्चिमदिशाम्, च ब्रह्मणं दक्षिणदिशाम् प्रददाति। उद्गातृं च उत्तरीयदिशाम् ददाति; एषः यज्ञे दीयमानः दानं, यः प्राचीनः स्वयम्भूना स्थापितः। यथासम्यकं यज्ञं सम्पूर्णं कृत्वा, पुरुषाणां प्रमुखः, जातिवृद्ध्यर्थः, याजकाणां तेषां भूमिम् ददाति। एवं दत्त्वा, इक्ष्वाकुं कुलजः, हर्षितः जातः; सर्वे याजकाः राजा, पापात् मुक्तः इति समुपदिशन्ति। "त्वमेव सम्पूर्णं पृथिवीं रक्षितुं योग्यः; न हि वयं भूमिं गृहीतुम् अर्हामः, न च तस्य शासनं।" "वयं सदा आत्माध्ययनं प्रति समर्पिताः, हे पृथिवीपतिः; तव महाशयः अन्यं प्रतिफलम् अत्र दातुं याचामः।" "ददातु, रत्नं, मूल्यवान् मणिं, स्वर्णं, वा गोधूलिं—यत्किञ्चिदस्ति, हे श्रेष्ठ पुरुष; भूमिं गृहीतुम् न अर्हामः।" एवं ब्राह्मणैः, वेदपण्डितैः, राजा तानां सह सहस्त्रदशं गोधूलिं ददाति। सः दशकोटि स्वर्णं च चतुःकोटि च रजतं ददाति; ततः सर्वे याजकाः आपस्मिन् धनं वितरन्ति। ऋष्यशृङ्गं च विद्वांसं वसिष्ठं च, प्रमुख ब्राह्मणाः उपयुक्तं दानं विभजन्ति। सर्वे, हृदयं प्रीतिपूर्णं, हर्षेण प्रत्युत्तिष्ठन्ति; ततः, सहायानां प्रति, राजा महान् चित्तेन स्वर्णं ददाति। जाम्बूनदात् स्वर्णं च करोणानां गणेन ब्राह्मणानां ददाति; तथा दरिद्रब्रह्मणाय उत्तमं हस्ताभरणं ददाति। यः याचति, तं इक्ष्वाकुं वंशजः ददाति; ततः, यदा ब्राह्मणाः सन्तुष्टाः, सः तान् प्रियं कृतवान्, यथा तेषां प्रति उचितं कार्यं करोति।