राजा दशरथः सर्वतः सर्वाभिलषितोपहारैः परिवृतः, मनसा एव निर्मितमिव यज्ञमण्डपं पश्यतु, इति वसिष्ठऋश्यशृङ्गयोः वचनानुसारं, स भूमिपतिः शुभे दिने शुभनक्षत्रेण यज्ञस्थलम् उपससार। तत्र वसिष्ठप्रमुखैः ब्राह्मणश्रेष्ठैः, ऋश्यशृङ्गस्य नेतृत्वेन, यज्ञकर्म आरब्धम्। सर्वे ब्राह्मणाः शास्त्रविधिना सर्वाणि कर्माणि समाचरन्तः यज्ञमण्डपं जग्मुः; नृपः च स्वपत्नीभिः सह दीक्षाव्रतम् उपगृह्य प्रतिष्ठितः। एवं तु संवत्सरपर्यन्ते यज्ञश्वः प्रत्यागतः, सरयूतीरे उत्तरतटे राज्ञः यज्ञः प्रवृत्तः। ऋश्यशृङ्गमुख्यैः ब्राह्मणैः तस्य महात्मनः राज्ञः महाश्वमेधः सम्यक् विधिना कृतः। वेदविदः ऋत्विजः शास्त्रनियमानुसारं यथाविधि सर्वाणि कर्माणि प्रचरन्ति स्म। द्विजातिभिः शास्त्रविधिना प्रवर्ग्योपसदादिकानि सर्वकर्माणि सम्यक् कृतानि। ततो ब्राह्मणश्रेष्ठाः सन्तुष्टाः सन्तः, सम्यक् सत्कृत्य, प्रातः सोमाभिषवम् आचरन्ति स्म। इन्द्राय हव्यं विधिना दत्तम्, नृपः अपि निष्पापः अभिषिक्तः, ततः क्रमशः मध्याह्निकं सोमाभिषवम् आरब्धम्। तृतीयं सोमाभिषवम् अपि ब्राह्मणश्रेष्ठैः शास्त्रदृष्ट्या कृतम्। ऋश्यशृङ्गादयः मन्त्रविदः, सम्यगुच्चारितमन्त्रैः, इन्द्रादीन् देवान् आमन्त्रयन्तः, मधुरैः स्निग्धैः च मन्त्रैः होतृभिः हविर्भागाः स्वर्गवासिभ्यः समर्पिताः। तत्र न किञ्चित् हविर्दोषः, नापि किञ्चित् विस्मृतम्; सर्वं ब्रह्मणा कृतमिव, निरवद्यं, सुरक्षितं च दृष्टम्। तेषु दिवसेषु न कश्चित् क्लान्तः, न कश्चित् क्षुधितः; न ब्राह्मणः न अज्ञः, नापि अप्रतिष्ठितः। ब्राह्मणाः, यजमानाः, तपस्विनः, भिक्षवः च सर्वे सदा अश्नन्। वृद्धाः, रोगिणः, स्त्रियः, बालकाः च निरन्तरम् अश्नन्, तथापि तृप्तिम् अविन्दन् न कश्चित्। प्रतिदिनं पर्वतसमाः भोज्यपिण्डाः तत्र दृश्यन्ते स्म, सर्वे यथाकालम् उचितरीत्या पक्वाः। सर्वदेशात् आगताः नराः स्त्रीसमूहाश्च तस्मिन् महायज्ञे भोजनपानैः सम्यक् तर्पिताः। द्विजश्रेष्ठाः भोजनं प्रशंसन्तः, "सुसंस्कृतं स्वादु च," इति राघवः अपि शृणोति स्म – "आह, तृप्ताः स्म; भवतु ते शुभम्।" शोभनाभरणधारिणः नराः ब्राह्मणान् सेवमाना दृश्यन्ते, अन्ये च मणिकुण्डलधारिणः तानुपतिष्ठन्ते स्म। तत्र कर्मान्तरालेषु, पण्डिताः वाग्मिनः ब्राह्मणाः तर्कविस्तरेण परस्परं जयितुम् इच्छन्तः, बहून् विवादान् अकुर्वन्। प्रतिदिनं यथाविधि प्रचोदिताः द्विजातयः सर्वकर्माणि यज्ञमण्डपे शास्त्रविधिना अकुर्वन्। राज्ञः ऋत्विजां मध्ये न कश्चित् षडङ्गवेदविज्ञः अभवत्, न च कश्चित् अविनीतः, न अप्राज्ञः, न च ब्राह्मणः विवादे अकुशलः। यज्ञस्थम्भाः स्थापिता, षट् बिल्वकाष्ठानि, तथा खदिरकाष्ठानि, तानि एव बिल्वकाष्ठानि, अन्यानि पत्रशाखाभिः। एकः श्लेष्मातककाष्ठात्, अन्यः देवदारुकाष्ठात् कृतः, तौ च हस्तप्रसारितौ तत्र स्थापितौ। सर्वे शास्त्रकुशलैः यज्ञविशारदैः कृताः, यज्ञशोभायै सुवर्णेन भूषिताः। एकैकः एकविंशतिज्जवलः, एकविंशतिवाससः भूषितः, एकविंशतिः यूपाः तत्र स्थिताः। सर्वे स्थिराः, कुशलशिल्पिभिः सम्यक् कृताः, यथानियमं स्थानिताः, अष्टाश्रयः, मृदुशरीराः च। वस्त्रैः आवृताः, पुष्पगन्धैः पूजिताः, दिवि सप्तर्षयः इव शोभन्ते स्म। ईष्टकाः यथामानं विधिना कृताः, अग्निचयनकुशलैः ब्राह्मणैः चयिताः। स सिंहनृपस्य वेदिविशेषः विद्वद्भिः ब्राह्मणैः गारुडरूपेण, सुवर्णपक्षयुक्तः, त्रिप्रकर्षः, अष्टादशभागः च कृतः। तत्र देवतानां यथाविधि पशवः नियुक्ताः, सर्पाः पक्षिणश्च शास्त्रदृष्ट्या विनियुक्ताः। तत्राश्वः, जलचराः च ऋषिभिः शास्त्रानुसारं नियुक्ताः। त्रिशतं पशवः यूपेषु बन्धिताः, नृपाय दशरथाय च रत्नश्रेष्ठः अश्वः। तत्र कौसल्या तं अश्वं सर्वथा उपचरत्, हृष्टा च, त्रिभिः कृत्वृत्त्रैः तं मुमोच। सा धृतिमती, पक्षिणा सह, धर्मकाम्या, तत्रैकां रात्रिं व्यतीत्य स्थितवती। होतृ, अध्वर्यु, उद्गातृ च रान्याः पत्न्यः हस्तेन संयोज्य, अपरां च परिक्रमापयन्। ऋत्विजः संयतः, सुसंपन्नः, पक्षिणः मेदः गृहीत्वा, शास्त्रदृष्ट्या अग्नौ अपिपात्। एवं तत्र महायज्ञः, सर्वशास्त्रविधिना, ब्राह्मणश्रेष्ठैः, नृपस्य दशरथस्य, सम्यक् समापादितः।