सर्वे धर्मात्मन् सुमन्त्रः, ज्ञानवान् च, ऋषिवचनानुसारेण त्वरितं प्रस्थानं कृतवान्। तत्र यथा सर्वे यज्ञस्य व्यवस्थायाः दायित्वेन योजिताः, तेषां सर्वेषां यज्ञस्य सम्पूर्णतां वसिष्ठमहर्षिः प्रतिवेदयामास। ततो वसिष्ठः सर्वेभ्यः ब्रह्मणां श्रेष्ठतमः, हर्षितः, उक्तवान्, "कश्चित् अपमानेन वा लघुत्वेन दानं न दातव्यम्।" यद्यपि दानं अपमानपूर्वकं दद्यात्, तर्हि दाता विनाशं प्राप्नुयात्, इति न संशयः। एवं किञ्चिद्दिनानन्तरं राजानः आगत्य समागच्छन्। ते बहु रत्नानि दत्तानि दाशरथाय, वसिष्ठः च, प्रीतिपूर्णः, राजा दाशरथं संबोधयामास। "हे पुरुषसिंह, ते राज्ञः आज्ञया राजानः आगत्य, अहं तान् सर्वान् यथायोग्यम् सम्मानितवान्, हे राजानाम् उत्तमे।" सर्वे यज्ञस्य तयारीः यथावत् सम्पूर्णाः, तस्मिन् समये राजा यज्ञभूमिं गन्तुं प्रस्थानं कर्तुं समुत्सुकः अभवत्। सर्वतः यज्ञस्य स्थले, सर्वैः इच्छितैः अर्पणैः परिवृत्तं, राजा तत्र दृष्टुं यत्नं करोति, यथा चित्तेन निर्मितं यज्ञभूमि। एवं वसिष्ठस्य च ऋष्यशृङ्गस्य वचनेन, पृथिव्याः ईश्वरः शुभदिने, अनुकूलतारे प्रस्थानं कृतवान्। ततः सर्वे प्रमुखा ब्रह्मणाः, वसिष्ठेन नेतृत्वेन च, ऋष्यशृङ्गस्य प्रमुख्येन सह यज्ञक्रियाः आरभन्त। सर्वे यज्ञपृष्ठं गत्वा, शास्त्रानुसारं सर्वं कर्म कुर्वन्ति; राजा च पत्निभिः सह समर्पणव्रतम् आरभत। ततस्तु वर्षस्य पूर्णत्वे अश्वः आगतः, राजा दाशरथस्य यज्ञः सरयूतटं आरभत। ऋष्यशृङ्गेन नेतृत्वेन प्रमुखा ब्रह्मणाः महायज्ञं यथावत् सम्पादयन्ति। यज्ञकर्माणि शास्त्रानुसारं कुर्वन्ति, यथाशास्त्रं च स्थापितं। प्रवर्ग्यं उपसदं च यथाशास्त्रं कृत्य, द्विजाः सर्वाणि यथासमयं सम्पूर्णानि अनुष्ठानानि कुर्वन्ति। ततो ब्रह्मणः सर्वे हर्षिताः, प्रातः सोमपानं यथाशास्त्रं कुर्वन्ति। इन्द्रपुत्रं दानं यथावत् ददाति, पापरहितः राजा च अभिषिक्तः, ततो मध्याह्नसोमपानं आरभते। तृतीयं सोमपानं यथाशास्त्रं, प्रमुखे ब्रह्मणाः कुर्वन्ति, ऋष्यशृङ्गः च अन्ये च मन्त्रेषु कुशलाः, इन्द्रादीनां देवतानां आह्वानं कुर्वन्ति। मधुरैः च सौम्यैः गानैः, हुतृ ब्रह्मणः देवतानां आह्वानं कृत्वा, स्वर्गवासीषु आहुत्याः अंशानि अर्पयन्ति। तत्र न किञ्चिदपि आहुत्यं च्युतं वा गलितं, सर्वं ब्रह्मा इव यथावत् सम्पादितं, पूर्णसुरक्षितम्। एतेषां दिनेषु, न कश्चित् थकितः वा भूखितः दृष्टः; न कश्चित् ब्रह्मणः अशिक्षितः, न च कश्चित् अनुत्तमः। सर्वे द्विजाः भोजनं प्राप्नुवन्ति, यैः पात्राणि सन्ति, तेषां च भोजनं प्राप्नुवन्ति, तपस्विनः च भिक्षुकाः अपि भोजनं प्राप्नुवन्ति। वृद्धाः, रोगिणः, महिलाः, च बालाः अपि भोजनं प्राप्नुवन्ति; किन्तु, यद्यपि ते निरन्तरं भोजनं करोति, तत्र कदापि तृप्तिः न प्राप्यते। भोजनस्य पर्वतवत् पर्वताः प्रतिदिनं दृष्टाः, यथावत् तस्मिन् समये सम्पूर्णं यथाशास्त्रं सज्जीकृतम्। विभिन्नप्रदेशात् आगत्याः जनाः तत्र यज्ञे भोजनं च पेयं च प्राप्नुवन्ति। उत्तमद्विजाः भोजनम् प्रशंसन्ति, यद् यथावत् सज्जीकृतं च स्वादिष्टम्; राघवः तेषां वचनानि श्रुत्वा, "आह, वयं तृप्ताः, भवतः कृते भाग्यम्!" इति। सुसज्जिताः जनाः ब्रह्मणानां सेवा कुर्वन्ति, अन्ये च, सुवर्णकर्णिकाः तेषां उपरि उपवर्तन्ते। तस्मिन् समये, यज्ञकर्माणां मध्ये, ज्ञानवान् च वाक्पटु ब्रह्मणः अनेकानि तर्कानि कुर्वन्ति, प्रत्येकः अन्यं अतिक्रमितुं इच्छति। दिवसादिवसं, कुशलद्विजाः, यथाशास्त्रं यज्ञभूमौ सर्वाणि कर्माणि सम्पादयन्ति। राजा यज्ञकर्माणां मध्ये, न कश्चित् वेदाङ्गेषु अज्ञः, न च कश्चित् अनुत्तमः, न च कश्चित् ब्रह्मणः विवादे अनप्यः। यज्ञपृष्ठानि यदा स्थितानि, तत्र षट् बिल्ववृक्षस्य, तथा खदिरस्य च, समानसंख्यायाः यज्ञपृष्ठानि; यथा च बिल्ववृक्षस्य, अन्यानि च पत्राणि। एकं श्लेष्मातकवृक्षस्य, च एकं देवदारुवृक्षस्य यथायोग्यम् स्थापितं; एते द्वे मात्रं यत्र स्थापनं कृतम्, प्रत्येकं बाहुं विस्तृतं गृहीतुम्। एते सर्वे शास्त्रज्ञैः यज्ञकर्माणां कुशलैः निर्मिताः; यज्ञस्य वैभवाय, स्वर्णेन अलङ्कृताः। एकविंशतिः यज्ञपृष्ठानि, प्रत्येकं एकविंशतिः रत्नानि, च प्रत्येकं एकविंशतिः वस्त्राणि। सर्वे दृढं च कुशलतया निर्मिताः, यथायोग्यम् स्थाने स्थापिताः, अष्टकोणीयाः च समतलरूपाः। ते वस्त्राणि आवृत्तानि, पुष्पैः च गन्धैः पूजितानि, चन्द्रमा इव तारेषु प्रदीप्तानि। पृष्ठाणि यथायोग्यम् मापितानि, यज्ञाग्निः तत्र ब्रह्मणैः यज्ञपृष्ठनिर्माणकौशलैः स्थापनं कृतम्। सिंहराज्ञः यज्ञस्य तत्र यज्ञपृष्ठं, गरुडवृत्तं, स्वर्णपंखयुक्तं, त्रिसंस्थलितं च अठारद्वाराणि युक्तम्।