रामः लक्ष्मणः च धनुषः बाणांश्च तस्मिन् प्लवे निवेशयामासतुस्तथा सीतायाः समीपे वस्त्राणि चोष्णानि चोपधानानि स्थापयामासतुः। रामः तत्रैव कठोराणि तूणीराणि शस्त्रैः सह स्थापयित्वा, आदौ सीतां प्लवे उपावेश्य, तौ भ्रातरौ प्लवं गृहीत्वा स्थितवन्तौ। तौ वीरौ दशरथात्मजौ प्लवं समारुह्य कालिन्द्याः मध्ये संप्राप्तौ; तत्र सीता विनयान्विता सा नदीं प्रणम्य सुस्वरं प्राह—"नमस्ते भगवति! निरापदं मां परं पारय, पतिव्रते स्थिरा स्याम्। सहस्रगवां शतानां सुराभाजनानां च तव पूजां करिष्यामि।" पुनः सा—"रामः यदा इक्ष्वाकुवंशरक्षितां पुरीं प्रत्यागच्छति, तदा पुनरपि नमः ते," इति प्रार्थयामास। दक्षिणतीरं प्राप्तवत्याः तस्याः शोभनया सीतया सह तौ भ्रातरौ प्लवं तीर्त्वा, वेगेन प्रवहन्त्याः, तरङ्गितायाः कालिन्द्याः तीरे स्थितवन्तौ। यमुनायाः तीरयोः पुष्पितवृक्षैः शोभितयोः, तां नदीं तीर्त्वा, तं प्लवं परित्यज्य, यमुनावनात् निर्गत्य गतवन्तः। तत्र श्यामायां वटवृक्षस्य छायायामुपविश्य, तं वटं समीपमुपेत्य, वैदेही विनयपूर्वकं वचः अब्रवीत्—"नमस्ते महावृक्ष! पतिव्रते स्थिरा स्याम्, कौसल्यां पुण्यशीलां सुमित्रां च पुनः पश्येयम्।" सा सीता अञ्जलिं कृत्वा तं वृक्षं प्रदक्षिणं कृत्वा, तस्याः प्रार्थनां दृष्ट्वा, रामः स्नेहयुक्तः धर्मात्मा लक्ष्मणं प्रति उवाच—"लक्ष्मण, सीतां गृहीत्वा अग्रे गच्छ, भरतसहोदर। अहं पश्चात् धनुष्पाणिः गमिष्यामि; यद् यद् जनकात्मजा इच्छति फलं पुष्पं वा, तत् तस्यै प्रयच्छ।" एवं तौ भ्रातरौ सीतां मध्ये स्थापयित्वा ययतुस्ताम्। सा सीता, इव गजवधू द्वयोः गजेन्द्रयोः मध्ये शोभमाना, तयोर्मध्ये गच्छन्ती, सर्वाणि वृक्षलतावृक्षपुष्पाणि विलोकयन्ती, रमणीयानि अपूर्वाणि पुष्पितवृक्षान् दृष्ट्वा, सान्त्वनया रामं पृष्टवती। लक्ष्मणः अपि तस्याः वचः परिपालयन्, ताम् एकां सरितं निनादितां शुकहंसक्रौञ्चैः, विविधरेणुकुलां दर्शयामास। तत्र जनकनन्दिनी तां नदीं दृष्ट्वा सन्तोषं प्राप, ततः एकक्रोशपर्यन्तं गत्वा, तौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ बहून् श्रीमन्तः मृगान् हत्वा, यमुनावने विचरन्तौ, मयूरगजसंकीर्णे रम्ये वने किञ्चित्कालं रममाणौ, मनोरमस्य नदीतीरस्य निकटे, सुखे स्थले, किञ्चिद् दुःखरहितौ न्यवसताम्। एवमयं पञ्चपञ्चाशः सर्गः समाप्तः। अथ षट्षष्ठसर्गे, रजनी व्यतीता, लक्ष्मणः अपि सुप्तः, रघुकुलनन्दनः सस्नेहम् अवबोधयामास। "सौमित्रे, शृणु वनचराणां मधुरस्वरान्; समयः प्राप्तः, वयम् अपि गन्तव्यम्, महातपस्विन्।" भ्रातुः समये सम्यक् बोधितः लक्ष्मणः निद्रां तन्द्रां च क्लेशं च विहाय उत्तस्थौ। ततः सर्वे नदीस्य पुण्यतोयेन स्पृष्ट्वा, मुनिभिः निर्दिष्टेन पन्था चित्रकूटं प्रति प्रययुः। समये गच्छन्, रामः सौमित्रेण सह, पद्मलोचनां सीतां इदं वचः उवाच—"वैदेहि, पश्य सर्वतः पुष्पितान् वृक्षान्, शाल्मलीनां पुष्पभारं हेमन्ते। पश्य, लता-फलोपेतान्, अव्याघ्रतान्, झुकितवृक्षान्; वसतुं अत्र शक्यम्। पश्य लक्ष्मण, पर्वतशिखरात् लम्बमानानि महद्मधुकण्टकानि, मधुमत्ताभिः मधुना पूरितानि। अत्र नट्यूहः कूजति, मयूरः प्रतिकूजति, पुष्पशय्याभिः रम्ये वने। पश्य, अयं पर्वतः, शिखरैः उन्नतः, गजसंघैः अनुगतः, पक्षिसंघैः प्रतिनादितः, शिलासु रम्यः। अत्र रम्ये समतले, बहुवृक्षलतेषु, वयं चित्रकूटे रमिष्यामः।" एवं सीतया सह गच्छन्तः, मनोहरं चित्रकूटं प्राप्नुवन्, पक्षिसंघैः कूजन्तं, मूलफलसंयुतं, सरोवरसम्पन्नं, सुशोभनं गिरिं समुपेत्य, रामः उवाच—"इयं रम्या तटिनी, बहुवृक्षलता-समाकीर्णा, मूलफलसम्पन्ना, वासाय योग्येति। अस्मिन् शिलातले महर्षयः वसन्ति; अत्र वयम् अपि वत्स्यामः, रमिष्यामश्च।" ततः सीता रामः लक्ष्मणश्च, कृताञ्जलयः, वाल्मीकिं मुनिं अभिगम्य प्रणम्य, तेन धर्मज्ञेन महर्षिणा सत्कृत्य, आसनं दत्तं, सस्नेहम् अभ्यागताः। ततः रामः, लक्ष्मणस्य ज्येष्ठः, यथाविधि स्वनाम परिचय्य, मुनिं प्रति वचः उवाच—"लक्ष्मण, दृढानि उत्तमानि दारूणि आनय; अत्र वासाय शालां निर्मास्व, हि हृदयम् अत्र स्थातुम् इच्छति।" तद्वचनं श्रुत्वा सौमित्रिः विविधानि दारूणि आनयित्वा, शत्रुघ्नः शोभनां यथाविधि कुटीरां निर्मितवान्। तां कुटीरां सुसंयुक्तां दृष्ट्वा, रामः लक्ष्मणं प्रत्याह—"सर्वं सम्यक् कृतम्," इति।