वने तु तस्मिन् बहुवृक्षसमृद्धे, तमसि, सिद्धजनसेविते, तत्र सीता कृताञ्जलिः शुभमङ्गलानि वदेदिति निर्दिष्टम्। ततः तं वृक्षं सम्प्राप्य, स्थातुं वा गन्तुं वा शक्यते; क्रोशमात्रं गत्वा नीलवनं दृश्यते स्म। तत् वनं शोभनं, पलाशबदरसंयुक्तं, यमुनाकाष्ठवैणविकं, तेन मार्गेण चित्रकूटं बहुशः गतवान् इति ऋषिः उक्तवान्। स मार्गः सुखः, सौम्यः, अग्निशून्यश्च इत्येवमुक्त्वा महर्षिः प्रत्यावृत्तः। रामेण सम्यक् प्रत्युत्तरं दत्तम्—"एवं भवतु" इति—ततः तेन विसृष्टः स महर्षिः प्रत्यपसरत्। तस्य गच्छतः रामः लक्ष्मणं प्रति उवाच—"धन्यावयम्, सौमित्रे, यः महर्षिः अस्मासु कृपां दर्शयति" इति। एवं तौ वीरौ बुद्धिमन्तौ समागत्य मन्त्रयामासताम्। सीतां पुरतः स्थापयित्वा तौ कलिन्द्याः नदीं प्रति जग्मतुः। शीघ्रगामिनीं तां कलिन्दीं सम्प्राप्य, तत्र दारुभिः महाप्लवः कृतः। शुष्कवैणविकैः आच्छाद्य, मूलैश्च वेष्टितः, बलवान् लक्ष्मणः वेत्रजम्बूनां शाखाः संगृह्य, ताः छित्वा सीतायै सुखासनं निर्मितवान्। तत्र रामः दशरथात्मजः प्रियां सीतां लक्ष्म्या इव आसने उपवेशयामास। तौ धनुषी बाणांश्च प्लवे स्थापयामासतुः; सीतायाः समीपे वस्त्राणि च उष्णानि च समासीताम्। रामः तत्र दृढकण्ठांश्च शस्त्राणि प्लवे स्थापयित्वा, प्रथमं सीतां उपवेश्य, तौ प्लवं गृहीत्वा तस्यारोपयताम्। ततः दशरथस्य तौ वीरसुतौ कलिन्दीं तरतुः। मध्ये तस्य नदीः सम्प्राप्तायाः सीतायाः प्रणिपातः कृतः। सा उवाच—"नमस्ते देवी! सुरक्षितं तरणं मे भवतु; पतिव्रतधर्मः मम स्थिरः अस्तु। सहस्रगवां शतमद्यानां च तव पूजनं करिष्यामि।" पुनः उवाच—"रामस्य इक्ष्वाकुपालितनगरं प्रत्यागमने त्वां नमस्यामि" इति। कृताञ्जलिः सीता कलिन्द्यै प्रार्थनां कृतवती। दक्षिणतीरं सम्प्राप्त्य, शोभना सीता, महता प्लवेना तां दीप्तां शीघ्रगामिनीं तरङ्गिणीं नदीं अतीत्य, तौ यमुनां नदीं तीरवृक्षसमृद्धां तरित्वा, प्लवं परित्यज्य, यमुनावनात् निर्गतवन्तौ। तौ श्यामं वटवृक्षं शीतलच्छायं हरितपत्रसमृद्धं अधः उपविशतुः। तम् उपसृत्य वैदेही इदं वचनं अब्रवीत्—"नमस्ते महावृक्ष! पतिव्रतधर्मः मम स्थिरः अस्तु, कौसल्यां सुमित्रां च पुनः पश्येयम्" इति। एवं कृताञ्जलिः सीता तं वृक्षं प्रदक्षिणं कृत्वा, तस्याः कामनां दृष्ट्वा, रामः स्नेहयुक्तः धर्मनिष्ठश्च लक्ष्मणं प्रति उवाच—"सीतां पूर्वं गच्छ, भरताग्रज" इति। "अहं पश्चाद् धनुष्पाणिः गमिष्यामि; यद् यद् फलम् पुष्पं वा जनकात्मजायाः रोचते, तत् तस्मै दद्यात्" इति। एवं गच्छन्तौ तौ मध्ये सीता जगाम। सा सुन्दरी गजगवां मध्ये इव गजयूथपयोः मध्ये गच्छन्ती, वृक्षं कुसुमितं लतां च निरीक्ष्य, अन्वयाच्छत्। अप्रेक्षितानि बहूनि कुसुमितवृक्षाणि दृष्ट्वा, सौम्या सीता रामं तेषां विषये पप्रच्छ। तस्याः वचनानुसारिणं कर्तुम् उत्सुकः लक्ष्मणः, तां विविधरेणुकुल्यां हंसक्रौञ्चनिनादितां नदीं प्रति निनाय। तत्र जनकस्य कन्या नदीं विलोक्य हृष्टा, क्रोशमात्रं गत्वा, रामलक्ष्मणौ बहून् चारुशृगालान् हत्वा, यमुनावने विचरतुः। तौ मयूरगजसमाकीर्णे रम्ये वने क्रीडित्वा, शोभनं तटवनं सम्प्राप्य, तत्र सुखेन वसतुः। एवं पञ्चपञ्चाशत्तमः सर्गः समाप्तः। अयोध्याकाण्डे श्रीमद्वाल्मीकीयरामायणे। रात्र्यां गते लक्ष्मणे सुप्ते, रघुनन्दनः शनैः तम् अवबोधयत्। "सौमित्रे, शृणु, वने मृगपक्षिणां मधुरध्वानि; गन्तव्यकालः अयम्, महातपस्विन्" इति। भ्रात्रा समये प्रबोधितः लक्ष्मणः निद्रां तन्द्रां च श्रमं च जहौ। ततः सर्वे उत्तिष्ठ्य, शुभां नदीजलस्पर्शं कृत्वा, मुनिभिः निर्दिष्टं मार्गं चित्रकूटं प्रति जग्मुः। ततः समये सौमित्रिसहितः रामः पद्मलोचनां सीतां प्रति इदं वचनं उवाच—"वैदेहि, पश्य, वसन्तान्ते स्वपुष्पभारैः दग्धमिव, शाल्मलीवृक्षान्।" "पश्य, लक्ष्मण, भल्लातकवृक्षान्, फलपल्लवभारान्, अजनप्रियान्; अत्र वासः मम सुलभः स्यात्।" "एतेषां पर्वतानां सर्वेष्वपि, घटसमांश्च मधुपूर्णान् मधुकोषान् भ्रमरैः कृतान् पश्य।" "अत्र नट्यूहस्य निनादः, मयूरस्य प्रतिनादः, पुष्पशय्यानिवृते रम्ये वने।" "पश्य, एष पर्वतः शिखरशोभितः, गजानुयातः, पक्षिसंघघुष्टः, रम्यपर्वतसोपानः।" "एतस्मिन्नेव समप्रस्थे, बहुवृक्षच्छन्ने, वयं रमिष्यामः, प्रिये, चित्रकूटस्य पुण्ये वने।