ककुत्स्थवंशसम्भूतः श्रीरामः, सुखोपभोगशीलः सन्, भारद्वाजाश्रमे रमणीयं तां रजन्यां सीतया सह तृतीयः सुखेन व्यतीयाय। तस्याः रजनीः समाप्तायाम्, पुरुषर्षभः रामः भारद्वाजमृषिं तपसा दीप्तमुपगम्य प्रणम्य वाक्यमुवाच— "भगवन्, भवतः सत्यवचनस्याश्रमे रात्रिं वसित्वा वयं गन्तुमनुज्ञां याचामः।" तदा रजनीं समाप्तां दृष्ट्वा भारद्वाजः रामं प्रति उवाच— "चित्रकूटं गच्छ, यत्र मधु मूलफलानि बहूनि सन्ति। तद्वासाय तत्ते स्थानं योग्यं मन्ये, तत्र नानाविधपक्षिसङ्घैः शोभितं, किन्नरभुजगसंसेवितं च। मयूरनिनादमण्डितं, गजेन्द्रसंवाहितं, सः प्रसिद्धः चित्रकूटशैलः तव गन्तव्यः। सः पुण्यः शोभनश्च, बहुमूलफलसम्पन्नः, तत्र गजानां हरिणानां च गणाः सर्वतः विचरन्ति। तान् गजान् हरिणांश्च, वनान्ते नदीतीरे शैलपृष्ठे च विचरन्तः पश्यसि। तत्र सीतया सह विचरन् हृष्टहृदयः भविष्यसि, तस्मिन्मङ्गलमयमहीतले, ह्रदयानन्दनिनादैः क्रौञ्चकोकिलानां, मदोन्मत्तहरिणगजसंवृते रमणीयतमं आश्रमं प्राप्स्यसि।" एवं श्रीमद्वाल्मीकीयरामायणे अयोध्याकाण्डे पंचपञ्चाशत्तमः सर्गः श्रूयताम्। तत्र रात्रिं व्यतीत्य, शत्रुनाशिनौ तौ राजपुत्रौ महर्षिं प्रणम्य चित्रकूटशैलं प्रति प्रस्थितौ। महर्षिः तयोः पन्थानं शान्तिमन्त्रमभ्यनुज्ञाय, तान् प्रस्थितान् स्वपुत्रवत् पृष्ठतः अनुगच्छन् दृष्टवान्। ततः तेजस्वी भारद्वाजमुनिः सत्यधृतिं रामं प्रति इदं वचनमब्रवीत्— "गङ्गायमुनयोः सङ्गमे प्राप्ते, हे नरश्रेष्ठ, कालिन्दीं पश्चिमवाहिनीं नदीं अनुसर। ततः शीघ्रगामिनीं कालिन्दीं प्राप्त्वा, तस्याः प्राचीनं पुण्यतीर्थं दृष्ट्वा, तौ रघुनन्दनौ तत्र दृष्टवन्तौ। तत्र काष्ठैः कृत्वा नौका, तं प्रकाशमानं नदीं तर। ततो हरितपत्रयुक्तं महद्वटवृक्षं प्राप्त्वा— बहुवृक्षसमृद्धं, कृष्णं, सिद्धसेवितं—तत्र सीता अञ्जलिं कृत्वा मङ्गलानि वदेत्। तं वृक्षं प्राप्त्वा तिष्ठ वा, गच्छ वा; ततः क्रोशमात्रं गत्वा नीलवनं द्रक्ष्यसि। तद्वनं शोभनं, पलाशबदरसंमिश्रं, यमुनाकाष्ठबंशसंयुक्तं; अहं तेन पन्था चित्रकूटं बहुशः गतवान्। स पन्थाः सुखः, मृदुः, अग्निवर्जितश्च।" इत्येवं मार्गवर्णनं कृत्वा महर्षिः प्रतिनिवृत्तः। रामः सविनयम् "एवं भवतु" इति प्रत्युवाच, तेन विसृष्टः मुनिः निवृत्तः; तस्मिन् मुनौ निर्गते रामः लक्ष्मणं प्रति उवाच— "सौमित्रे, महर्षेः कृपया वयं धन्याः।" इत्येवं तौ महाबलौ बुद्धिमन्तौ समागतौ। ततो सीतां पुरतः स्थाप्य, कालिन्दीं प्रति गतौ; शीघ्रगामिनीं कालिन्दीं प्राप्त्वा, काष्ठानां पुच्छं समालभ्य महतीं नौकां निर्मितवन्तौ। शुष्कवेतसैः आवृत्य, मूलैः च वेष्टयित्वा, बलवान् लक्ष्मणः काश्ठकाण्डजम्बूनां शाखाः संगृह्य, ताभिः सीतायाः सुखासीनं कृतवान्। तस्मिन् स्थले रामः सीतां श्रीमयासनमिव स्थापयामास। धनुषी शरांश्च नौकायां स्थापयामास, सीतायाः पार्श्वे वस्त्राणि च चर्माणि च। नौकायां रामः कठिनानि तूणीराणि शस्त्रैः सह न्यवेशयत्; प्रथमं सीतां स्थाप्य, तौ भ्रातरौ नौकां गृहीत्वा तिष्ठतः। ततः तौ दशरथात्मजौ वीरौ नदीं तरितुम् आरभेताम्; मध्ये कालिन्द्याः प्राप्ते, सीता प्रणम्य उवाच— "नमस्ते देवि! अविघ्नं मां तारय; पतिव्रतधर्मो मे रक्ष्यताम्। सहस्रगवां शतानां सुरापात्राणां च शतं तव पूजां करिष्यामि।" "नमस्ते, यदा रामः इक्ष्वाकुपालितपुरीं प्रतिनिवर्तिष्यति।" इति सीता अञ्जलिं कृत्वा कालिन्द्यै प्रार्थयामास। ततो दक्षिणतीरं प्राप्त्वा, शोभना सीता नौकया शीघ्रवाहिनीं तरङ्गिणीं कालिन्दीं तीर्त्वा तीरं प्राप्तवती। बहुवृक्षसंकुलं तं यमुनातीरेण तौ नदीं तीर्त्वा, नौकां परित्यज्य, वनात् निर्गतौ। तत्र कृष्णे शीतलशाद्वले महति वटवृक्षे उपविशतः; तं वटं समीपं गत्वा वैदेही इदं वचनमुवाच— "नमस्ते महावृक्ष! पतिव्रतधर्मः मम सिध्यतु, कौसल्यां च सुमित्रां च पुनः पश्येयम्।" इति सीता अञ्जलिं कृत्वा तं वृक्षं प्रदक्षिणं कृत्वा प्रार्थयामास। तां सीतां निर्दोषां प्रार्थनां कुर्वतीं दृष्ट्वा, रामः लक्ष्मणं प्रति उवाच— "सा सीता त्वया अग्रतः नीयतां, भरतानुज। अहं पश्चाद् शस्त्रपाणिः गमिष्यामि; यत् किञ्चिद् फलमपि वा पुष्पमपि जनकात्मजा इच्छेत्, तत् तस्यै यत्र हृदयमनुवर्तते तत्र दत्तव्यम्।" इत्येवं तौ भ्रातरौ सीतां मध्ये स्थाप्य, मार्गे जग्मतुः। सा शोभना सीता, इव गजयूथपयोषिता, तयोर्मध्ये चरन्ती, किञ्चिद् वृक्षं, किञ्चिद् गुल्मं, किञ्चिद् पुष्पितलतां दृष्ट्वा, तयोः मध्ये सस्मितं विचचार।