सीता रामं समीपगत्वा, एकान्तवासं सुखदं मत्वा, तत्र वा वनान्तरे वा स्वयमेव सह रामेण वासं कर्तुम् इच्छन्ती तम् अवोचत्। ततः धर्मवित् महर्षिः भारद्वाजः प्रियतमं अतिथिं रामं सीतया लक्ष्मणेन च सह सर्वाभिलषितेन सत्कारं कृत्वा स्वागतम् अकरोत्। प्रयागं प्राप्ते रामे स महर्षिः, तत्र रमणीयायां भारद्वाजाश्रमे, रात्रिं कथाभिः आश्चर्यजनकैः समाययौ। काकुत्स्थकुलोत्पन्नः रामः, सुखसंवृद्धः क्लान्तश्च, तां रात्रिं सीतया सह तृतीयः भारद्वाजस्य रम्ये आश्रमे सन्तोषेण व्यतीयाय। रात्र्यां व्यतीतायां, नरव्याघ्रः रामः भारद्वाजं तपसा दीप्तं मुनीन्द्रं समीपमुपेत्य सान्त्वनपूर्वकं वचनमब्रवीत्—"त्वदीयेऽस्मिन्याश्रमे रात्रिं वासं कृत्वा, सत्यव्रत, इदानीं वयं गन्तुं त्वत्तः अनुमतिं याचामहे।" तस्यां रात्र्यां समाप्तायां भारद्वाजः उवाच—"चित्रकूटं गच्छ, यत्र मधु मूलफलैः समृद्धिः।" स तं देशं रामस्य वासाय योग्यं मन्यते—विविधविहगसंघैः शोभितं, किन्नरभुजगसंसेवितं च। मयूरनिनादितः, नागवरैः सेवितः, सः प्रसिद्धः चित्रकूटश्च ते गन्तव्यः। सः पुण्यः सुन्दरश्च, बहुमूलफलसम्पन्नः, यत्र गजानां मृगाणां च समूहाः विचरन्ति। तत्रैव रामः तान् गजमृगगणान् वनसीम्नि नदीतीरेषु शैलकन्दरासु च पश्यसि। सीतया सह विचरन्, तस्मिन्मङ्गलमय्यां भूमौ, हर्षितक्रौञ्चकूकुभिः, मदमत्तमृगगजसमाकीर्णायां, रमणीयामाश्रमभूमिं प्राप्स्यसि। एवं श्रीमद्वाल्मीकिरामायणे अयोध्याकाण्डे पंचपञ्चाशत्तमः सर्गः श्रूयताम्। तत्र रात्रिं तत्र व्यतीत्य, रिपुं जयन्तौ तौ राजपुत्रौ महर्षिं प्रणम्य, चित्रकूटशैलाभिमुखं प्रस्थितवन्तौ। महर्षिः तयोः यात्रायै मङ्गलमकरोत्, पृष्ठतः पितेव पुत्रान् अनुवर्त्य तौ दृष्टवान्। ततः तेजस्वी महर्षिः भारद्वाजः सत्यधृतिं रामं प्रति इदं वचनमुवाच—"गङ्गायमुनयोः संगमे प्राप्ते, कलिन्दीं पश्चिमगां नदीं पश्य, तया गच्छ।" ततः शीघ्रगामिनीं कलिन्दीं प्राप्तौ तौ रघुनन्दनौ, तस्याः पुरातनतीर्थं दृष्टवन्तौ। तत्रैव तौ दिव्यां नदीं तरितुं काष्ठानां पिण्डेन नौकां निर्माय, सघोषां कलिन्दीं तीर्त्वा, हरितपत्रसमृद्धं वटवृक्षं प्राप्तौ। स वृक्षः बहुवृक्षैः संवृद्धः, श्यामलः, सिद्धसेवितः। तत्रैव सीता अञ्जलिं कृत्वा मङ्गलानि प्रार्थयेत्। तं वृक्षं सम्प्राप्य, तिष्ठेत वा गच्छेत वा; ततः कर्षाभ्यन्तरे नीलवनं द्रक्ष्यसि। तद्वनं पलाशबदरैः शोभितं, यमुनाजन्यबांसैः संयुक्तं, चित्रकूटमार्गोऽयं मया बहुशः गमितः। स मार्गः सुखः, मृदुः, अग्निदग्धरहितश्च। इति मार्गवर्णनं कृत्वा महर्षिः प्रत्यावृत्तः। रामः साश्रयः प्रत्युवाच—"एवमस्तु" इति। तेन विसृष्टः स मुनिः निवृत्तः। तस्मिन् निवृत्ते, रामः लक्ष्मणं प्रति उवाच—"धन्यौ वयं सौमित्रे, यः मुनिः अस्मासु कृपां दर्शयति।" इति तौ वीरौ बुद्धिमन्तौ परस्परं मन्त्रयन्तौ। सीतां पुरस्तात् स्थाप्य, कलिन्दीं प्रति जग्मतुः। शीघ्रगां कलिन्दीं प्राप्त्वा, तौ महानौकां काष्ठपिण्डेन निर्माय, तां शुष्कबांसैः मूलैश्च वेष्टयित्वा, तदनन्तरं बलवान् लक्ष्मणः वेत्रजम्बूनां शाखाः सञ्चिन्वन्, ताभिः सीतायै सुखमासनं चकार। तत्र रामः प्रियां सीतां लक्ष्मणेन कृतासने लक्ष्म्याः पीठे निवेशयन्निव स्थापयामास। धनुषी शरांश्च नौकायां स्थापयित्वा, सीतायाः समीपे वस्त्राणि चोष्णीकानि च न्यवेशयत्। रामः नौकायां कठिनानि तूणीराणि शस्त्रैः सह स्थापयामास; प्रथमं सीतां उपवेश्य, तौ भ्रातरौ नौकां गृहित्वा तर्तुम् आरब्धवन्तौ। ततः तौ दशरथात्मजौ वीरौ, कलिन्द्याः मध्ये प्राप्ते, सीता नमस्कृत्य प्रार्थयामास—"नमस्ते देवि! सुखेन मां पारय, पतिव्रतधर्मो मम रक्ष्यताम्। सहस्रगवां शतानां सुरापात्राणां च तव पूजनं करिष्यामि।" पुनः उवाच—"रामः इक्ष्वाकुवंशरक्षितां पुरीं प्रतिनिवर्तते चेत्, तदा पुनः नमः।" इति अञ्जलिं कृत्वा सीता कलिन्द्यै प्रार्थयामास। दक्षिणं तटं प्राप्त्वा, रमणीया सीता, नौकया दीप्तां शीघ्रगामिनीं तरङ्गिणीं नदीं तीर्त्वा, यमुनातीरे बहुवृक्षयुक्ते, नौकां परित्यज्य, यमुनावनात् निर्गताः। श्यामलच्छायायुतं, हरितपत्रसमृद्धं वटवृक्षं समीपमुपविश्य, वैदेही तं वृक्षं समुपेत्य प्रार्थयामास—"नमस्ते महावृक्ष! पतिव्रतधर्मो मम रक्ष्यताम्, कौसल्यां श्रीमत्सुमित्रां च पुनः पश्येयम्।" इति सीता अञ्जलिं कृत्वा तं वृक्षं प्रदक्षिणं चकार। तस्याः अनिन्दितायाः प्रार्थनां दृष्ट्वा, रामः स्नेहसम्पन्नः, लक्ष्मणं प्रति उवाच—"लक्ष्मण, सीतां पुरस्तात् स्थापयित्वा अग्रे गच्छ, भरतस्य अनुज।