ततः वसिष्ठः सर्वान् दक्षिणदिग्वसिनः नृपतीन् ये च पृथिव्यां सखायः नृपाः तान् सर्वान् आह्वयितुम् आज्ञापयत्। राज्ञः आदेशेन तान् शीघ्रं बन्धुभिः सह स्वजनैः च, मान्यैः दूतैः आह्वयित्वा आनयितुम् अकारयत्। वसिष्ठस्य वचः श्रुत्वा सुमन्त्रः तत्क्षणमेव तत्र स्थितान् योग्यपुरुषान् तान् नृपतीन् आनयितुम् आज्ञापयत्। स धर्मात्मा सुमन्त्रः मुनिवचनानुसारिणः स्वयमेव शीघ्रं प्राज्ञः तान् नृपतीन् संग्रहात् गन्तुं प्रववृते। य एव यज्ञव्यवस्थानां अध्यक्षाः आसन्, ते सर्वे यथायोग्यं यद् यद् यज्ञस्य व्यवस्थापितम्, तत् सर्वम् वसिष्ठमहर्षये निवेदयामासुः। तदनन्तरं स तैः कृतकार्यैः प्रहृष्टः द्विजश्रेष्ठः वसिष्ठः सर्वान् उवाच— "कस्मैचित् किंचिदपि अवमानपूर्वकं प्रमादेन वा न दातव्यम्।" यः कश्चित् अवमानपूर्वकं ददाति, तस्य दातुः नाशः निःसंशयम् इति। ततो अल्पदिनरात्र्यन्तरेण एव सर्वे नृपतीन् आगच्छन्। ते राजानः बहूनि रत्नानि दशरथस्य कृते आनयन्तः समुपस्थिताः। वसिष्ठः तैः संतुष्टः राजानम् उवाच— "नरशार्दूल, तव आज्ञया सर्वे राजानः आगताः। अहम् अपि तान् यथार्हम् सत्कृत्य, हे नृपश्रेष्ठ, आदरपूर्वकं पूजितवान्।" ततः स राज्ञः कर्मसु यथावत् प्रवृत्ताः पुरुषाः सर्वाणि यज्ञव्यवस्थानि सम्यक् सम्पादितानि इति निवेदयामासुः। तदा वसिष्ठः पुनरुवाच— "त्वं स्वगृहात् यज्ञवाटिकां प्रति गन्तुम् अर्हसि, सर्वे यज्ञव्यवस्था सम्यग् निबद्धाः।" "सर्वतो वाञ्छितद्रव्यैः समन्तात् परिवृतः त्वम्, हे नृप, मानसेव निर्मितां यज्ञभूमिं पश्य।" इति वसिष्ठस्य ऋश्यशृङ्गस्य च वचः श्रुत्वा स भूमिपालः शुभे दिने शुभनक्षत्रे निर्गतः। तदा वसिष्ठप्रमुखाः सर्वे ब्राह्मणश्रेष्ठाः ऋश्यशृङ्गपूर्वकाः यज्ञकर्म आरब्धुम् आरब्धवन्तः। सर्वे धर्मज्ञाः यथाशास्त्रं यथाविधि च सर्वाणि कर्माणि कृत्वा, स कीर्तिमान् राजा स्वपत्नीभिः सह दीक्षाव्रतम् उपविवेश। एवं त्रयोदशसर्गस्य समाप्तिः। चतुर्दशसर्गः आरभ्यते, शृणुत। यदा संवत्सरः पूर्णः अभवत्, अश्वः अपि आगतः, तदा राज्ञः दशरथस्य महायज्ञः सरयूनदीतीरे उत्तरतटे आरब्धः। ऋश्यशृङ्गपूर्वकाः ब्राह्मणश्रेष्ठाः तस्य महात्मनः राज्ञः कृते महान् अश्वमेधयज्ञः सम्यक् अकरोत्। ऋत्विजः वेदवित्, यथाशास्त्रं यथाचारं सर्वाणि कर्माणि सम्यग् अनुष्ठितवन्तः। ते द्विजाः प्रवर्ग्यं च उपसदं च यथाविधि कृत्वा, शास्त्रानुसारतः अन्यानि अपि सर्वाणि विधीन् सम्यग् अनुष्ठितवन्तः। तान् सर्वान् सम्यक् सत्कृत्य, सन्तुष्टाः सर्वे महर्षयः प्रातःसवने सोमपेषणं विधिवत् कृतवन्तः। इन्द्रस्य हविः अपि सम्यक् दत्तम्, निष्पापः राजा दीक्षितः च, ततो मध्यन्दिने सोमपेषणं प्रवृत्तम्। तृतीयं सोमपेषणं अपि धर्मात्मनः राज्ञः कृते, ब्राह्मणश्रेष्ठैः शास्त्रदृष्ट्या कृतम्। तत्र ऋश्यशृङ्गः अन्ये च मन्त्रविदः, स्वरेण सम्यगुच्चारयन्तः, इन्द्रादीन् देवान् आह्वयन्तः, मधुरैः स्निग्धैः मन्त्रैः होतृभिः स्वर्गवासिनः देवान् हविर्भागान् सम्यक् निवेदितवन्तः। न तत्र किञ्चित् हविर्दानं विहीनं नापि विपरीतम्, सर्वं सम्यक् ब्रह्मणा इव, निर्यत्नं, सुरक्षया च सम्पादितम्। तत्र तासु तासु दिवासु न कश्चित् श्रान्तः नातृप्तः दृष्टः; न ब्राह्मणः अज्ञानः, न चाप्यनुपचार्यः। ब्राह्मणाः सदा अश्नन्, यजमानाः अश्नन्, तापसाः अश्नन्, भिक्षवः अपि अश्नन्। वृद्धाः, व्याधिताः, स्त्रियः, बालाः च अपि अश्नन्; तथापि सततम् अश्नन्तः अपि तृप्तिर् न दृष्टा। प्रत्यहं पर्वतसमानानि भोजनराशयः तत्र दृश्यन्ते स्म, तानि सर्वाणि तस्मिन्काले सम्यग् व्यवस्थितानि। ये पुरुषाः, स्त्रीगणाश्च अन्यदेशात् आगताः, ते अपि तस्मिन्महायज्ञे अन्नपानैः सम्यक् सम्पूजिताः। द्विजश्रेष्ठाः तदन्नं प्रशंसन्तः, "सम्यक् पक्तम्, स्वादु च," इति राघवम् उक्तवन्तः— "धन्याः स्मः, तव सौभाग्यम् अस्तु!" सुविभूषिताः नराः ब्राह्मणान् उपतिष्ठन्ति स्म, अन्ये च सुविलसितमणिकुण्डलधारिणः तेषां सेवा अकरोत्। तस्मिन्काले, कर्मविरामे, पण्डिताः वक्त्रवन्तः ब्राह्मणाः परस्परं तर्कवितर्कैः स्पर्धमानाः, बहूनि शास्त्रचिन्तनानि चक्रुः। प्रतिदिनं द्विजश्रेष्ठाः, प्रेरिताः, यज्ञवाटिकायां यथाशास्त्रं सर्वाणि कर्माणि अकरोत्। राज्ञः ऋत्विजां मध्ये न कश्चित् षडङ्गवेदविनः अभवत्, न च अनुशिष्टः, न च अप्राज्ञः, न च तर्के अयोग्यः ब्राह्मणः। यदा यूपाः स्थापिता, षट् बिल्वकाष्ठस्य, षट् खदिरस्य च, तथैव बिल्वकाष्ठस्य, अन्ये पत्रिणः च। एकः श्लेष्मातककाष्ठस्य, अपरः देवदारुकाष्ठस्य स्थापितः, केवलं तौ द्वौ हस्तौ प्रसारितौ स्थाप्यौ। सर्वे ते शास्त्रविद्भिः यज्ञकर्मकुशलैः निर्माणिताः, यज्ञशोभायै सुवर्णेन भूषिताः। एकविंशति यूपाः, प्रतियूपं एकविंशति रत्नानि, एकविंशति वस्त्राणि च भूषितानि। सर्वे ते स्थापकविशारदैः दृढानि सम्यग् निर्मितानि, स्वस्थानेषु स्थापिता, अष्टकोणाः, सुश्लक्ष्णरूपिणश्च। एवं दशरथस्य महायज्ञः यथाविधि, यथाक्रमेण, ब्राह्मणैः, ऋषिभिः, राज्ञः च स्वजनैः सह, महोत्सववत्, धर्मेण, श्रेयसा च सम्पादितः।