बहवः मुनयः तत्र शतं शरदान् तपसा वीतवन्तः, कपालमाल्यधारिणः स्वेन तपसा दिवं गतवन्तः। तत्रैव निबिडे वासे भवतः सुखमवधारयामि; अत्र वा वने वा, राघव, मया सह तिष्ठ। ततः धर्मवित् भरद्वाजः प्रियं अतिथिं रामं सीतया लक्ष्मणेन च सह सुस्वागतमकरोत्, यथाकामं सर्वं ददौ। प्रयागमुपसंपन्ने रामेण महर्षिं तं सन्दर्शयन्तं, तत्र पावन्यां रात्रौ विविधानि अद्भुतानि आख्यानानि कथयन्तः सुखेन वासमकरोत्। काकुत्स्थः रामः खिन्नः सुखसंवृद्धः, तां रात्रिं सीतया तृतीयया भरद्वाजाश्रमे रमणीयं व्यतीयाय। अथ रात्र्यां व्यतीतायां, पुरुषर्षभः रामः भरद्वाजमृषिं तपसा दीप्तं उपससाद, उवाच च—“सत्यव्रत, तवाश्रमे रात्रिं यापयित्वा, वयम् इदानीं गन्तुम् अनुमतिं याचामहे।” तदा रात्र्यतीते भरद्वाजः प्रोवाच—“चित्रकूटं गच्छ, तत्र मधुमूलफलसमृद्धं वासाय योग्यं स्थानं मन्ये।” “तत्र पक्षिसंघैः विभूषितं, किन्नरभोग्यं, नागसंसेवितं च तव वासाय योग्यं मन्ये। मयूरनादितं, गजेन्द्रसेवितं, प्रसिद्धं चित्रकूटं तव गन्तव्यं। तत्पुण्यं रम्यं, बहुमूलफलयुक्तं, तत्र गजानां मृगाणां च गणाः सर्वतः सञ्चरन्ति। तान् गजगणान्, राघव, वनसीमान्ते विचरन्तं, तटाकानि, गिरिप्रस्थानि, निर्झरांश्च द्रक्ष्यसि। तत्र सीतया सह विचरन् हृदि प्रमुद्यसे; तस्मिन शुभे स्थले, हर्षितक्रौञ्चकोकिलरवसंपूर्णे, मदोन्मत्तमृगगजसंघातयुतं, रमणीयमाश्रमं प्राप्स्यसि।” तत् श्रीमद्रामायणे वाल्मीकिना कृतायाम् अयोध्याकाण्डे पंचपञ्चाशत्तमः सर्गः श्रूयताम्। तत्र तां रात्रिं व्यतीत्य, रिपुंसूदनौ तौ राजपुत्रौ महर्षिं प्रणम्य गिरिं प्रति प्रस्थितवन्तौ। स महर्षिः पन्थानं पावनं कृत्वा, तौ पुत्रवत् अनुगम्य, आशीर्वादं दत्तवान्। ततः भरद्वाजः तपसा दीप्तः, सत्यधृतिं रामं प्रति इदं वचनं अब्रवीत्— “गङ्गायमुनयोः संगमे प्राप्ते, कलिन्दीं पश्चिमवाहिनीं नदीं पश्य; ततः शीघ्रवाहिनीं कलिन्दीं गत्वा, तस्याः प्राचीनं पुण्यतीर्थं द्रक्ष्यसि। तत्र काष्ठसंघाटेन निर्माय नौका, पारं शुचिं नदीं तर; ततः हरितपत्रवतीं वटवृक्षं प्राप्त्वा—बहुवृक्षसमृद्धं, कृष्णं, सिद्धोपसेवितं—तत्र सीता अञ्जलिं कृत्वा शुभं व्रतम् अभ्यर्चयेत्। तं वृक्षं प्राप्त्वा, स्थातुं वा गन्तुं वा शक्यं; ततः क्रोशमात्रं गत्वा नीलं वनं द्रक्ष्यसि। तद् वनं पलाशबदरीसंयुक्तं, यमुनाजातबंसयुक्तं; अहं तेन पन्था चित्रकूटं बहुशः गतवान्। स पन्थाः सुखः, मृदुः, निर्भयः, अग्निहीनः इति निरूप्य, महर्षिः निवृत्तवान्।” रामः सविनयं प्रत्युवाच—“एवं भवतु”—इति; मुनिना विसृष्टः स रामः लक्ष्मणं प्रति उवाच—“सौमित्रे, धन्यावां वयं, यः मुनिः अस्मासु अनुकम्पां दर्शयति।” एवं तौ महाबलौ बुद्धिमन्तौ समालपताम्। सीतां पुरतः स्थापयित्वा, कलिन्दीं प्रति जग्मतुः; शीघ्रवाहिनीं तां नदीं प्राप्त्वा, काष्ठसंघातेन महानौका निर्मिता। शुष्कबंसैः आवृत्य, मूलैः परिवेष्ट्य, ततः बलवान् शाखाः वेतसजम्बूनां च संगृह्य, लक्ष्मणः छित्वा सुखमासनं सीतायै कृतवान्; तत्र रामः सीतां श्रीमदासनमिव उपवेश्य। धनुः बाणांश्च नौकायां स्थापयित्वा, सीतायाः समीपे वासांसि चोष्णीषाणि च। नौकायां कठोरकुण्डिकां शस्त्रैः सह स्थापयित्वा, प्रथमं सीतां उपवेश्य, तौ नौकां गृहीत्वा। ततः तौ दशरथात्मजौ वीरौ नदीमध्यं प्राप्तवन्तौ; तत्र सीता नमस्कृत्य प्रार्थयामास—“नमस्ते देवि! अनायासेन मां पारय, पतिव्रतधर्मः मम रक्ष्यताम्। सहस्रगवां शतघटमद्यम् उपहरिष्यामि। यदा रामः इक्ष्वाकुनगरं प्रतिप्राप्स्यति, तदा पुनः नमः ते।” इति अञ्जलिं कृत्वा सीता कलिन्दीं प्रार्थयत्। दक्षिणतीरं प्राप्त्वा, शोभना सीता नौकया तां शुचिं शीघ्रवाहिनीं तरंगितां नदीं अतिक्रम्य, तटवने बहुवृक्षयुक्ते यमुनां तीर्त्वा, नौकां परित्यज्य, यमुनावनात् निर्गच्छन्। तत्र श्यामवटस्य छायायां, शीतलपत्रसमृद्धे, उपविशत्; तं वटं प्रति वैदेही इदं वचनमब्रवीत्—“नमस्ते महावृक्ष! पतिव्रतधर्मः मम स्थिरः स्यात्; कौसल्याम् इति च सुमित्राम् अपि पुनः पश्येयम्।” इति अञ्जलिं कृत्वा परिक्रम्य, सीतां दृष्ट्वा—दोषरहितां तां कामनां याचमानां— इत्येषा कथा वाल्मीकिना रामायणस्य अयोध्याकाण्डे, भरद्वाजाश्रमात् चित्रकूटगमनस्य, श्रद्धया, भक्त्या च वर्णिता।