यावत् पुरुषः चित्रकूटस्य शिखराणि पश्यति, तावत् सः पुण्यं लभते, तस्य चित्तं पापे न प्रवर्तते। तत्र बहवः मुनयः शतम् वर्षाणि वासं कृत्वा, कठिनैः तपोभिः, कपालमाल्यधारिणः, स्वर्गलोकं प्राप्तवन्तः। अत्रायं रहस्यमाश्रमः तव सुखाय भविष्यति, इह वा वने वा, राघव, मया सह वस। ततः धर्मज्ञः भरद्वाजः प्रियतमं अतिथिं रामं सीतया लक्ष्मणेन च सह सस्नेहम् अभ्यागतं सत्कृत्य, यथेष्टं सम्प्रदाय, तान् स्वागतमकरोत्। रामः प्रयागं सम्प्राप्तः स महर्षिं सन्दर्शयन्, तत्र तेषां रमणीयं रात्रिं नानाविधैः अद्भुतैः आख्यायिकाभिः व्यतीतानि। काकुत्स्थकुलोत्पन्नः रामः सुखसंसर्गशीलः, तत्र भरद्वाजस्य रम्ये आश्रमे, सीतया तृतीयया सह, सुखेन तां रात्रिं न्यवसत्। रजनी व्यतीतायां, नरश्रेष्ठः रामः तपसा दीप्तं मुनिं भरद्वाजं उपसृत्य उवाच— "तव आश्रमे रात्रिं निवसित्वा, सत्यम् वदता त्वया, वयं इदानीं गन्तुम् इच्छामः, अनुमतिं प्रयच्छ।" तदा रजनी शेषे, भरद्वाजः उवाच— "चित्रकूटं गच्छ, यत्र मधु मूलफलैः समृद्धिः। तत्र बहुविहङ्गसंघैः शोभितं, किन्नरभोग्यं, नागसंसेवितं, तद् स्थलम् तव वासाय योग्यं मन्ये।" "मयूरनादैः प्रतिनादितं, महागजसंवाहितं, सः प्रसिद्धः पर्वतः चित्रकूटः तव गन्तव्यः। सः पुण्यः रमणीयः, बहुमूलफलसम्पन्नः; तत्र गजानाम् ऋण्यानि, मृगगणाः च सर्वतः विचरन्ति। राघव, तत्र त्वं तान् गजान् मृगांश् च पश्यसि, वनसीमान्ते, तटेषु, गिरिप्रस्थेषु, निर्झरेषु च।" "तत्र सीतया सह विचरन्, तव हृदयं प्रमोदं लप्स्यते; शुभे तस्मिन्महिभागे, हर्षितबककोकिलरवैः प्रतिनादिते, मदोन्मत्तमृगगजसमाकीर्णे, रमणीयमाश्रमं प्राप्स्यसि।" एवमुक्त्वा, श्रीमद्रामायणे वाल्मीकिना काव्ये अयोध्याकाण्डे पंचपञ्चाशत्तमः सर्गः श्रूयताम्। तत्र रात्रिं नीत्वा, शत्रुनाशिनौ तौ राजपुत्रौ, महर्षिं प्रणम्य, पर्वतम् प्रति प्रस्थितवन्तौ। स मुनिः तयोः पन्थानं शुभमकरोत्, तान् प्रस्थितान् पश्यन्, पितेव पुत्रौ अन्वयात्। ततः तपसा दीप्तः भरद्वाजमहर्षिः, सत्यधृतौ रामे वचः प्रोवाच— "गङ्गायमुनयोः संगमं सम्प्राप्य, नरश्रेष्ठ, त्वं पश्चिमगामिनीं कालिन्दीं नदीं पश्य।" "तत्र शीघ्रवाहिनीं कालिन्दीं गत्वा, पुरातनं पुण्यतीर्थं पश्येताम् रघुनन्दनौ। तत्र काष्ठसंघातेन नौकां कृत्वा, प्रभां वहन्तीं नदीं तरिष्यथः; तदनन्तरं, हरितपत्रैः शोभितं महद्वटवृक्षं द्रक्ष्यथः।" "स वृक्षः बहुवृक्षैः परिवृद्धः, श्यामलः, सिद्धैः सेवनः; तत्र सीता अञ्जलिं कृत्वा, शुभं वचः वदेत्। तं वृक्षं सम्प्राप्य, स्थातुं वा गन्तुं वा शक्यं; ततः एकक्रोशं गत्वा, नीलवनं द्रक्ष्यथः।" "तद् वनं रमणीयं, पलाशबदरीसमाकीर्णं, यमुनातटबांसैः; चित्रकूटमार्गः सः मया बहुशः गमितः।" "स मार्गः सुखः, स्निग्धः, अग्निविनिर्मुक्तः; इति पन्थानं वर्णयित्वा, स मुनिः निवृत्तः।" रामः तं मुनिं "एवं भवतु" इति प्रत्युवाच, मुनिना विसृष्टः, सः मुनिः निवृत्तः; तदा रामः लक्ष्मणं प्रति उवाच— "सौमित्रे, वयं भाग्यवन्तः, यः मुनिः अस्मासु अनुग्रहम् करोति।" इति तौ वीरौ बुद्धिमन्तौ परस्परं समालपन्तौ। सीतामग्रे स्थापयित्वा, तौ कालिन्दीं प्रति जग्मतुः; शीघ्रवाहिनीं कालिन्दीं सम्प्राप्य, काष्ठानां पुञ्जात् महतीं नौकां निर्मितवन्तौ। शुष्कबांसैः छादितां, मूलैः परिवेष्टितां, तदा बलवान् लक्ष्मणः, वेतसजम्बूनां शाखाः छित्त्वा, सीतायै सुखासनं कृतवान्। तत्र रामः सीतां शुभां, लक्ष्मीव आसने समुपवेश्य, धनुषि बाणांश्च नौकायाम् स्थापयामास। सीतायाः वस्त्राणि, चीराणि, शय्यानि च नौकायाम् स्थापितानि; ततः रामः कठोरकुण्यानि शस्त्रैः सह नौकायाम् न्यवेशयत्। प्रथमं सीतां उपवेश्य, तौ भ्रातरौ नौकां गृहीत्वा, कालिन्द्याः मध्ये सम्प्राप्तौ। तदा सीता अञ्जलिम् कृत्वा, देवीम् नदीं प्रति प्रणम्य उवाच— "नमः ते, देवी! मम गमनं निर्विघ्नं भूयात्, पतिव्रतधर्मः रक्षितः स्यात्, सहस्रगवां शतानां सुरायाः च पूजां करिष्यामि।" "यदा रामः इक्ष्वाकुसंरक्षितां पुरीं प्रत्यागच्छति, तदा पुनः नमः ते।" इति सीता अञ्जलिं कृत्वा, कालिन्दीं प्रार्थयत्। दक्षिणं तटं सम्प्राप्य, शोभनाङ्गना सीता, नौकया शीघ्रवाहिनीं, तरङ्गमालिनीं नदीं तरित्वा, तटवृक्षैः शोभितां यमुनां तीर्त्वा, नौकां परित्यज्य, यमुनावनात् निर्गताः। ततः श्यामलच्छायायुक्ते, हरितपत्रसमाकीर्णे, शीतले महति वटवृक्षे उपविश्य, तं वृक्षं उपगम्य, वैदेही इदं वचनम् उवाच— "नमस्ते, महावृक्ष! पतिव्रतधर्मः मम रक्षितः स्यात्, कौशल्यां च सुमित्रां च पुनः द्रक्ष्यामि।" एवं ते रामलक्ष्मणसीताः, भरद्वाजमुनिना निर्दिष्टमार्गेण, चित्रकूटं प्रति सुखेन प्रस्थिताः।