काकुत्स्थकुलसम्भूतं रामं भरद्वाजमहर्षिः सस्नेहं प्रेक्ष्य, "भोः काकुत्स्थवंशधर! चिरानन्तरं त्वामिह पश्यामि। तव कारणरहितं वनवासं श्रुत्वा दुःखितोऽस्मि," इत्युवाच। ततः स महर्षिः, "एषः पुण्यः रम्यश्च देशः, महानदीसंगमसंनिकटः, एकान्तश्चात्र। भगवन्तः सुखेन तत्र वसन्तु," इति प्रियं रामं प्रहर्षयन् उक्तवान्। भरद्वाजस्य वचः श्रुत्वा, सर्वजनहितरतः राघवः शुभैः वाक्यैः प्रत्युवाच—"भगवन्, नगरीयजनपदवासिनः इह समीपे वसन्ति। यदि अहं अत्र स्थास्यामि, ते जनाः मां द्रष्टुम् आगमिष्यन्ति इति मे मन्ये। जनाः वैदेहीं मां च द्रष्टुम् आगमिष्यन्ति, तस्मात् अहम् अत्र वासं न इच्छामि। भगवन्, पश्य तत्र पार्श्वे उत्तमं मुनिवासस्थानम्। तत्र जानक्याः सुखार्हायाः रमणीयता भविष्यति।" रामस्य शुभवचनं श्रुत्वा, महर्षिः भरद्वाजः तस्यार्थगर्भं वचनं पुनरुवाच—"इतः दशक्रोशे गिरिः अस्ति, तत्र त्वं वत्स्यसि। स पुण्यः, महर्षिभिः सेवितः, सर्वतः शोभनः। स चित्रकूट इति विख्यातः, गवां वानराणां प्लवंगानां भल्लूकानां च निवासः, गन्धमादनसदृशः। यावत् पुरुषः चित्रकूटशिखराणि पश्यति, तावत् सः पुण्यलाभी भवति, तस्य चित्तं पापे न प्रवर्तते। अनेकाः मुनयः तत्र शतम् वर्षाणि वसन्ति, तपसा कपालमालिनः स्वर्गं प्राप्तवन्तः। अहं मन्ये, एष एकान्तवासः तव सुखदः भविष्यति। अत्र वा, वने वा, मया सह वस, हे राम।" ततः धर्मज्ञः भरद्वाजः, प्रियं अतिथिं रामं सीतया लक्ष्मणेन च सह, सर्वाभिलषितेन सत्कृत्य, स्वागतमकरोत्। यदा रामः प्रयागं समुपेत्य तम् महर्षिं ददर्श, तदा तत्र पुण्यरात्रिः विविधैः अद्भुतकथाभिः व्यतीता। काकुत्स्थः रामः श्रान्तः सुखोपभोगशीलः, तां रात्रिं सीतया तृतीयया सह भरद्वाजस्य रम्ये आश्रमे सुखेन वासमकरोत्। यदा रात्रिः व्यतीता, तदा पुरुषव्याघ्रः रामः भरद्वाजं महर्षिं तपसा दीप्तं उपसृत्य उवाच—"भगवन्, तव आश्रमे रात्रिं यापयित्वा, वयम् इदानीं गन्तुम् अनुमतिं याचामः।" तदा निष्क्रान्तायां रात्रौ भरद्वाजः प्रोवाच—"चित्रकूटं गच्छ, मधु-मूल-फलसमृद्धम्। तत्र विविधविहगगणैः, किन्नरैः, नागैः च सेव्यमानं रमणीयं स्थलम् अस्ति, तत् तव वासाय योग्यं मन्ये। मयूरनादितं, नागेन्द्रैः सेवितं, सः प्रसिद्धः चित्रकूटगिरिः तव गन्तव्यः। स पुण्यः शोभनः, बहुमूलफलसमृद्धः, तत्र हस्तिगणाः मृगसमूहाश्च सर्वतः विचरन्ति। राघव, तत्र वने स्थिता गजा मृगा च पश्यसि, तटाकानि शैलपृष्ठानि निर्झरांश्च द्रक्ष्यसि। तत्र सीतया सह भ्रमन्, क्रौञ्च-कोकिलानां कलरवैः, मदोन्मत्तमृगहस्तिगणैः च पूरिते पुण्ये स्थले, रमणीयं वासस्थानं प्राप्स्यसि।" एवं शुभेण मार्गदर्शनवचनेन भरद्वाजेन, वसिष्ठकुलोत्पन्नौ सौमित्रिणा सह रामलक्ष्मणौ, तत्र रात्रिं यापयित्वा, महर्षये नमस्कृत्य, गिरेः दिशं प्रति प्रस्थितवन्तौ। महर्षिः भरद्वाजः तयोः पृष्ठतः पितेव पुत्रयोः पृष्ठतः अन्वयात्, गन्तव्यं मार्गं प्रदर्शयन् उक्तवान्—"गङ्गायमुनयोः संगमं प्राप्त्वा, कलिन्दीं पश्चिमदिशं प्रवहन्तीं अनुयातव्यं। ततः शीघ्रगामिनीं कलिन्दीं प्राप्त्वा, तस्याः प्राचीनं पुण्यतीर्थं द्रक्ष्यथः। तत्र नौकां कृत्वा, तां दिव्यां नदीं तरिष्यथः। ततो वटतरुं हरितपत्रं, वृक्षसमूहैः वर्धितं, सिद्धैः सेवितं, तम् आगत्य, तत्र सीता कृताञ्जलिः शुभाशिषः उच्चारयेत्। तत्र स्थातुं वा, गन्तुं वा शक्यते; ततः एकक्रोशं गत्वा, नीलवनं द्रक्ष्यसि। तद् वनं पलाश-कोविदार-वनजम्बूनां मिश्रितं, यमुनातटविकसितं, तेन मार्गेण चित्रकूटं प्राप्स्यसि। स मार्गः सुखः, स्निग्धः, अग्निदाहरहितश्च।" एवं मार्गं निर्दिश्य, महर्षिः प्रतिनिवृत्तः। रामः लक्ष्मणं प्रति उक्तवान्—"सौमित्रे, धन्यौ वयं, यः महर्षिः अस्मासु अनुकम्पां दर्शयति।" इति तौ वीरौ बुद्धिमन्तौ परस्परं संवादं कृत्वा, सीतां पुरतः स्थाप्य, कलिन्दीं प्रति जग्मतुः। शीघ्रगामिनीं कलिन्दीं प्राप्त्वा, तत्र काष्ठसंघातेन महानौकां निर्माय, शुष्कवेणुभिः आवृण्वन्तौ, मूलैः च वेष्टयित्वा, तत्र कुटिलदण्डान् जम्बूनां शाखां च संगृह्य, लक्ष्मणः सीतायै सुखासनं निर्माय, रामः तां प्रियम् उपवेश्य, लक्ष्मणेन सह इव श्रियमिव सिंहासने स्थापयामास। एवं रामलक्ष्मणौ, भरद्वाजमहर्षिणा निर्दिष्टेन पन्था, सीतया सह चित्रकूटस्य दिशं प्रस्थितवन्तौ।