रामः सौमित्रं प्रियं अनुजं पितराऽनुशासनात् वनवासाय अनुगतम्, दृढनियमं भ्रातरं सह वनं प्रविष्टवान्। ततः रामः महर्षिं प्रति उवाच—“भगवन्, पितुः आज्ञया वयं तपोवनं प्रविश्य, केवलं धर्मं आचरिष्यामः, मूलफलैः जीविष्यामः।” तस्य बुद्धिमतः राजकुमारस्य वचनं श्रुत्वा धर्मात्मा महर्षिः गोदुग्धं, अर्घ्यं, जलं च समर्पितवान्। स तपसा दग्धः विभिन्नानि वन्याहाराणि, मूलानि, फलानि च दत्तवान्, निवासस्थानं च निर्मितवान्। सर्वतः मृगपक्षिसिद्धैः परिवृतः महर्षिः आगतम् रामम् सन्मानपूर्वकं अभ्यागतवान्। तस्य अर्घ्यं समर्प्य राघवम् उपवेश्य, भरद्वाजः धर्मपूर्णं वचनं उवाच—“ककुत्स्थवंशज, दीर्घकालात् त्वां इह आगतम् पश्यामि; तव अनर्थकं वनवासं श्रुतवान्। अत्र महतीनां नदीनां संगमे पुण्यं रम्यं च एकान्तस्थानं अस्ति; तत्र भगवन्तः सुखेन वासं कुर्वन्तु।” भरद्वाजस्य एतद्वचनं श्रुत्वा राघवः सर्वहिते रतः शुभं वचनं प्रत्युवाच। “भगवन्, नगरजनाः ग्रामजनाः च समीपे सन्ति; मां अत्र दृष्ट्वा ते आश्रमं आगमिष्यन्ति। जनाः वैदेहीं मां च द्रष्टुं आगमिष्यन्ति; अतः अत्र वासं न इच्छामि। भगवन्, तत्र पार्श्वे उत्तमं आश्रमस्थानं पश्य; तत्र जनकनन्दिनी वैदेही सुखं प्राप्स्यति।” शुभं वचनं श्रुत्वा महर्षिः भरद्वाजः राघवाय अर्थयुक्तं वचनं उवाच—“अत्रतः दश क्रोशे पर्वतः अस्ति, यत्र त्वं वासं करिष्यसि; स पुण्यः, महर्षिसंयुक्तः, सर्वतः रम्यः च। स चित्रकूटः नाम, गोभिः, वानरैः, कपिभिः, ऋक्षैः च सेवितः, गन्धमादनसदृशः। चित्रकूटस्य शिखराणि यावत् पुरुषः पश्यति, तावत् शुभं प्राप्नोति, चित्तं च दुष्टं न भवति। तत्र बहवः ऋषयः शतं शरदः वासं कृतवन्तः; तेषां तपसा, कपालमालिनः, स्वर्गं प्राप्तवन्तः। अयं एकान्तवासः ते सुखदः भविष्यति; अत्र वा, वनमध्ये वा, राघव, मया सह वासं कुरु।” ततः धर्मज्ञः भरद्वाजः रामं, तस्य पत्नीं भ्रातरं च, अतिथिसंस्कारैः यथेष्टं सत्कृतवान्। रामः प्रयागे महर्षिं द्रष्टुं आगतः, तत्र धर्मज्ञैः कथाभिः रम्यं रात्रिं यापितवान्। ककुत्स्थवंशजः, श्रमितः सुखसंस्कारयुक्तः, सीतया तृतीयया सह भरद्वाजाश्रमे रम्यं रात्रिं सुखेन यापितवान्। रात्रिः व्यतीता, पुरुषसिंहः भरद्वाजं समीपं गत्वा तपोदीप्तं मुनिं उवाच—“भगवन्, तव आश्रमे रात्रिं याप्य, वयं इदानीं गन्तुं अनुमतिं याचामः।” रात्रेः समाप्तौ भरद्वाजः उवाच—“चित्रकूटं गच्छ, यत्र मधु, मूलानि, फलानि च बहुलानि।” तं स्थानं राघवाय उपयुक्तं मन्ये—बहुविहङ्गसमूहैः, किन्नरैः, नागैः च सेवितं। मयूरनादैः गुर्जितम्, गजपतिभिः सेवितम्, स प्रसिद्धः चित्रकूटः तव गन्तव्यः। स पुण्यः, रम्यः, बहुमूलफलसमृद्धः; तत्र गजसमूहाः मृगसमूहाः च सर्वत्र विचरन्ति। राघव, तत्र त्वं तान् समूहान् वनपरिसरे, नदीतीरे, गिरिशिखरेषु च पश्यसि। सीतया सह विचरन्, तव हृदयम् प्रमोदं प्राप्स्यति—तस्मिन् पुण्ये भूमौ, हर्षितक्रौञ्चकुक्कुटनादैः गुर्जिते, मदोन्मत्तमृगगजसमृद्धे, रम्यं आश्रमं प्राप्स्यसि। ततः पञ्चपञ्चाशत्सर्गः श्रीवाल्मीकि रामायणे, अयोध्याकाण्डे, श्रूयताम्। तत्र रात्रिं व्यतीत्य, द्वौ राजकुमारौ, शत्रुसूदनौ, महर्षिं प्रणम्य, पर्वतं प्रति प्रस्थितौ। महर्षिः तयोः यात्रा-अनुग्रहम् कृत्वा, तान् गच्छतः पश्यन्, पितृवत् अनुगतः। ततः भरद्वाजः तपोदीप्तः, सत्यवचनपरायणं रामं प्रति वचनं उवाच—“गङ्गायमुनयोः संगमे प्राप्त्वा, नरश्रेष्ठ, पश्चिमगामिनीं कालिन्दीं अनुगच्छ। ततो वेगवतीं कालिन्दीं प्राप्त्वा, तस्य पुरातनं पुण्यतीर्थं दृष्ट्वा, रघुवंशजौ तं पश्यतः। तत्र तारा निर्माय, उज्ज्वलां नदीं अतिक्रम्य, महान् वटवृक्षः हरितपत्रः च गम्यते। वृक्षसमूहैः वर्धितः, कृष्णः, सिद्धैः सेवितः—तत्र सीता अञ्जलिं कृत्वा शुभं वचनं ब्रूयात्। तं वृक्षं प्राप्त्वा, स्थातुं वा, गन्तुं वा शक्यं; एकं क्रोशं गत्वा, नीलवनं पश्यसि। तद् वनं सुन्दरम्, पलाशबदरैः मिश्रितम्, यमुनायाः बांसैः च; तं मार्गं चित्रकूटं प्रति अहम् अनेकवारं गच्छामि। स मार्गः सुखदः, मृदुः, अग्निहीनः च; एवं मार्गं वर्णयित्वा, महर्षिः प्रत्यागतः। एवं भरद्वाजस्य अनुग्रहम् प्राप्त्वा, रामः लक्ष्मणः सीता च, चित्रकूटं प्रति प्रस्थिताः।