सुमन्त्रः राघवं पुनः पुनः विनयपूर्वकं प्रार्थयन् इत्युवाच — "यदि मम प्रार्थनाः अवज्ञाय त्वं मामिह परित्यजसि, तर्हि अयं रथः सह मया त्वया त्यक्तः अग्नौ प्रवेक्ष्यते। यानि यानि तपस्विवृत्त्याः विघ्नानि अरण्ये भविष्यन्ति, तानि सर्वाणि अहं रथेन एव निवारयिष्यामि, हे राघव। यथाऽहं रथसेवया सुखं प्राप्तवान्, तथैव तव अरण्यवासे सेवया सुखं प्राप्नुयाम्। अयं च रथः, यः त्वां सेविष्यते, वनवासिनः इव, परमां गतिं प्राप्स्यति, महाबाहो। अहं शिरसा त्वां अरण्ये सेविष्यामि; अयोध्यां वा स्वर्गराज्यं वा सर्वं परित्यजामि। त्वया विना अहं अयोध्यां प्रवेष्टुं न शक्नोमि; पापकर्मणा स्वर्गपुरी अपि दुरापेया। यदा अरण्यव्रतस्य कालः समाप्तः, तदा अस्मिन्नेव रथे त्वां पुरीं प्रतिनेष्यामि इति मे हृदि स्थितं। त्वया सह यानि चतुर्दश वर्षाणि अरण्ये व्यतीतानि, तानि निमेषवत् यास्यन्ति; अन्यथा शतानि वर्षाणि भिन्नानि स्युः। अतः, स्वामिसुतयोः यत्र गतिः, तत्र सेवकः अहं नित्यनिष्ठया त्वां न परित्यजेयम्।" एवं बहुविधं विनयपूर्वकं विलपन्तं सुमन्त्रणं, दीनमनसं, रामः करुणया सम्बोधितवान् — "जानामि, सुमन्त्र, त्वदीयं मयि परं भक्तिं; शृणु च मे कारणं येन त्वां पुरीं प्रेषयामि। यदा त्वं पुरीं गमिष्यसि, तदा मम मातरः कैकेयी निश्चितं ज्ञास्यति यः रामः अरण्यं गतः। सा च राज्ञी, मया अरण्यं गते, तुष्टा स्यात्, न च धर्मात्मानं नृपं मिथ्यावादिनं मन्येत। मम मुख्यः संकल्पः अयम् — या मे मातरि कनिष्ठा, सा पुत्रे भरते समृद्धं राज्यं प्राप्नुयात्, सुरक्षितं च। मम च राज्ञश्च सुखार्थं त्वं रथेन पुनर्याहि, यथोक्तं सर्वेभ्यः सम्यक् वक्तव्यम्।" एवं सुमन्त्रं समाश्वास्य, पुनः रामः गुहं प्रति दृढनिश्चयं वचनमब्रवीत् — "गुह, न खलु मम अत्र ग्रामे वासः उचितः; तपस्विव्रतं हि मया पालनीयम्। पितुः सीतायाः लक्ष्मणस्य च हितकामः, वने तपस्विव्रतं धारयिष्यामि। जटाकरं कृत्वा गमिष्यामि; अतः वटदुग्धं आनय। ततः गुहः शीघ्रं वटदुग्धं रामाय आनयत्। तेन दुग्धेन रामः लक्ष्मणस्य स्वस्य च जटाः कृत्वा, दीर्घबाहुः पुरुषर्षभः तपस्विवेषं विवेश। ततः वाल्कलधरौ जटामण्डलधरौ च भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ द्वौ मुनिवत् विराजेताम्। ततो रामः लक्ष्मणेन सह तपस्विव्रतं गृहित्वा, गुहं सम्बोध्य उवाच — "गुह, त्वं सदा सजाग्रः भव; सेनायाः कोशस्य दुर्गस्य जनस्य च रक्षां कुरु, राज्यरक्षा हि दुष्करा।" इति गुहं सम्यक् उपदिश्य, इक्ष्वाकुवंशसम्भवः रामः सीतया लक्ष्मणेन च सह शीघ्रं गच्छन्, अविचलितः, प्रययौ। तत्र, गङ्गातीरं समुपेत्य, रामः लक्ष्मणं प्रति वचनमुवाच — "आर्य, कृतनौका अत्र स्थिताऽस्ति; त्वं तत्र प्रथमं आरोह, ततः शनैः जानकीं च आरोपय।" भ्रातुर्वचनं शुश्रूषुः लक्ष्मणः पूर्वं मैथिलीं नावं आरोप्य, ततो स्वयमप्यरोहत्। अनन्तरं श्रीरामः स्वयमपि नावमारोहत्; निषादराजः गुहः स्वबान्धवान् प्रेरयामास। राघवः, महातेजाः, नावमारुह्य स्वस्त्ययनानि सम्यक् जपन्, ब्राह्मणक्षत्रिययोः विहितानि, कृतस्नानः सीतया लक्ष्मणेन च सह, नदीं नमस्कृत्य, प्रहृष्टः, तेजस्वी च बभूव। सुमन्त्रगुहसैन्येभ्यश्च सम्यक् निवेद्य, नावमारोह्य नाविकान् गमनाय आज्ञापयत्। तदा तैः प्रेरिता सा नाविका, कुशलैः नाविकैः, उत्तमेन चापि कर्णेन, शीघ्रं नदीं तीर्त्वा पारं नीतवती। यदा ते भागीरथ्याः मध्ये समुपेत्य, तदा कल्याणी वैदेही कृताञ्जलिः गङ्गां प्रति वचनमुवाच — "एष दशरथस्य पुत्रः, महात्मा, बुद्धिसम्पन्नः; त्वया रक्षिता, हे गङ्गे, पितृवचनं सम्पादयतु। चतुर्दश संवत्सराणि वने वसित्वा भ्रात्रा मया च सह पुनः प्रत्यागमिष्यति। तदा, भगवति सौम्ये, अहं सुरक्षिता त्वां सम्प्राप्य, सर्वकामानां सिद्धये, हर्षेण पूजयिष्यामि। त्वं त्रिपथगा ब्रह्मलोकगामिनी, समुद्रपत्नी च अस्मिन्लोके दृश्यसे। अतः त्वां नमामि, स्तौमि च, शुभे, यदा पुरुषसिंहः सुरक्षितः राज्यं पुनः प्राप्स्यति। शतसहस्रगवां वस्त्राणि सुशीतानि च ब्राह्मणेभ्यः दास्यामि, त्वां तुष्ट्यर्थम्। सहस्रकलशमद्यान्नमांसान्नैश्च त्वां सम्यक् पूजयिष्यामि, देवी, यदा पुरीं प्रतिनिवर्तिष्ये।" एवं सीता गङ्गां प्रार्थयन्ती, रामः लक्ष्मणश्च नावया गङ्गां तीर्त्वा, पन्थानमग्रे जग्मुः।