सुमन्त्रः रामं विनयपूर्वकं प्रणम्येदं वचनं उवाच—"न त्वया विना अहं निर्मलात्मन् अयोध्यां गन्तुं न समर्थः। त्वं मां वनं प्रति गन्तारं अनुमन्यस्व। यदि मम विनयेनापि त्वं मां त्यक्तुम् एव निश्चितवान्, तर्हि त्वया परित्यक्तः अहं रथेन सह अत्रैव वह्निं प्रविश्यामि। यानि यानि तपोवनवासे विघ्नानि सम्भवन्ति, तानि अहं रथेन निवारयिष्यामि, हे राघव। यथा रथसेवया अहं सुखं प्राप्नोमि, तथैव तव वनवाससेवया अपि सुखं प्राप्स्यामि इति मे आशा। एते अपि अश्वाः, वीर, यदि त्वां वनवासिनं सेविष्यन्ति, तदा परमां गतिं प्राप्स्यन्ति। अहं शिरसा त्वां वनवासे सेविष्ये; अयोध्यां वा स्वर्गं वा सर्वथा परित्यजामि। त्वया विना अयोध्यां न प्रवेष्टुं शक्नोमि; महेन्द्रस्य नगरी अपि पापकर्मणां दुर्गमा। यदा वनवासकालः समाप्तः स्यात्, तदा अस्मिन्नेव रथे त्वां पुनः नगरीं नेतुम् एष मे हृदयस्य अभिलाषः। त्वया सह चतुर्दश वर्षाणि वनवासे यथा निमेषवत् व्यतीतानि स्युः, अन्यथा शतशः वर्षाणि नान्यथा गच्छेयुः। यस्मादहं सेवकः, पथि स्वामिपुत्रयोः अनुगतः, त्वं मां न परित्यजाः।" एवं बहुधा विनयेन दुःखार्तः सुमन्त्रः रामं निवेद्य पुनः पुनः प्रार्थयामास। तं करुणया सेवकप्रियं रामः इदं वचनं उवाच—"त्वयि मयि परमा भक्तिः अस्ति, हे स्वामिभक्त; किंतु शृणु, किमर्थं त्वां नगरीं प्रेषयामि। यदा त्वं नगरीं गमिष्यसि, तदा मम मातरः कैकेयी नूनं ज्ञास्यति यथारामः वनं गतः। सा च देवी, मम वनगमनसम्पन्ने सति, धर्मिष्ठं राजानं मिथ्यावादिनं न शङ्किष्यति। मम मुख्यः कामः अयम्—यथा मम मातर्याः पुत्रः भरतः सुरक्षितः राज्ये समृद्धिं लभेत। मम च राज्ञश्च सुखार्थं त्वं रथेन सह नगरीं प्रतिगच्छ; यथायोग्यं सर्वेभ्यः वचनं ब्रूहि।" एवं सुमन्त्रं सान्त्वयित्वा रामः गुहं प्रति निश्चलमतिः इदं वचनं उवाच—"गुह, अधुना ग्राम्ये वने मम वासः न युक्तः; नूनं मुनिवासे वसितव्यम्, एवं नियतिः। तस्मात् तपस्विनां धर्मं गृह्णन् अहं पितुः सीतायाः लक्ष्मणस्य च हितकामः गमिष्यामि। यदा जटाः विधास्यन्ते, तदा गमिष्यामि; वटस्य दुग्धं आनय।" ततः गुहः शीघ्रं वटदुग्धं रामाय प्रायच्छत्। तेन रामः लक्ष्मणस्य स्वस्य च जटाः कृतवान्; दीर्घबाहुः पुरुषव्याघ्रः तपस्विवेषं धारयामास। ततः वल्कलाम्बरधारिणौ जटामण्डलधरौ रामलक्ष्मणौ द्वौ मुनिसमानौ विराजेताम्। अनन्तरं लक्ष्मणेन सह तपस्विपथं गृहीत्वा रामः गुहं प्रीत्या इदं वचनं उवाच—"गुह, त्वं सदा जागरूकः भूयाः; सेनायाः कोशस्य दुर्गस्य जनस्य च रक्षणे यत्नः कार्यः, राज्यस्य रक्षणं दुष्करम्।" इत्युक्त्वा गुहं सम्यक् अभिवाद्य इक्ष्वाकुवंशजः रामः सीतया लक्ष्मणेन च सह शीघ्रं निर्गतः। तत्र गङ्गातटे इक्ष्वाकुनन्दनः तीव्रगामिनीं गङ्गां तीर्तुकामः लक्ष्मणं प्रति इदं वचनं उवाच—"पुरुषर्षभ, एषा नौः सज्जा, त्वं आरुह्य सीतां सौम्यया पद्धत्या आरोपय।" भ्रातुः आदेशं शृण्वन् लक्ष्मणः प्रथमं मैथिलीम् आरोप्य स्वयम् अपि नावम् आरोहत्। ततः श्रीमान् लक्ष्मणस्य ज्येष्ठभ्राता स्वयम् अपि नावम् आरूढः; निषादाधिपः गुहः स्वजनान् प्रेरयामास। राघवः महातेजाः नावम् आरुह्य स्वस्त्ययनानि ब्राह्मणक्षत्रिययोः नियमानुसारं जपन् आसीत्। ततो विधिवत् आचम्य सीतया लक्ष्मणेन च सह रामः दीप्तिमान् प्रसन्नः गङ्गां प्रणम्य तिष्ठन्। सुमन्त्रं गुहं च सेनां च अभिवाद्य रामः नावम् आरुह्य नाविकान् प्रेषयामास। ततः तैः प्रेरिता सा नौः कुशलनाविकेन शीघ्रं उत्तमदण्डेन ताडिता वारिणं त्वरया अतीत्य गच्छति स्म। यदा ते भागीरथ्याः मध्ये सम्प्राप्ताः, तदा निर्दोषा वैदेही कृताञ्जलिः गङ्गां प्रति इदं वचनं उवाच—"एष दशरथस्य पुत्रः महात्मा बुद्धिमान्; त्वया रक्षिता, हे गङ्गे, पितुः शासनं समापयतु। चतुर्दश वर्षाणि भ्रात्रा सह मया च वनवासं कृत्वा पुनः प्रतिव्रजेत। तदा, भगवति शुभे, अहं स्वस्त्यागम्य त्वां गङ्गां सम्पूज्य सर्वकामान् प्राप्स्यामि। त्वं त्रिपथगा ब्रह्मलोकमवलोकयसि; सिन्धुपतेः पत्नीत्वेन लोके दृश्यसे। अतः त्वां नमामि स्तौमि च, सुशोभने, यदा पुरुषव्याघ्रः राज्यं पुनः प्राप्य सुरक्षितः प्रतिनिवर्तते। तदा तुभ्यं शतसहस्रं गावः वस्त्राणि स्वाद्वन्नानि च ब्राह्मणेभ्यः दास्यामि, तव प्रीत्यर्थम्।" एवं रामलक्ष्मणसीताः गङ्गां नाव्या तीर्त्वा धर्ममार्गे स्थिताः स्वधर्मं चरन्तः वनं प्रति जग्मुः।