ततः स राजा सर्वकुशलान् शिल्पिनः तक्षकान् खनकान् गणकान् कर्मकारांश्च, नटनर्तकांश्च आहूय समाह्वयत्। तथा शुद्धान् वेदविदः शास्त्रपारगान् ब्राह्मणानपि समाहूय, ‘‘राज्ञः आज्ञया यज्ञकर्मास्माभिः कर्तव्यम्’’ इति तान् समादिशत्। त्वरया सहस्रशः शिलान् आनयितुं, यथायोग्यम् अत्युत्तमान् समस्तयज्ञसम्भारान् सम्यग् व्यवस्थितुम् आज्ञापयत्। शतशः शुभानि ब्राह्मणगृहाणि, सम्यक् सुसज्जितानि, भोजनपानसम्पन्नानि निर्मातव्यानि इति च आदेशः कृतः। नगरवासिनां विस्तीर्णानि वासस्थानानि, पृथक् पृथग् च दूरदेशात् आगतानां राज्ञां निवासाय व्यवस्थाः कर्तव्याः इति च उक्तम्। अश्वगजशालाः शयनस्थानानि, सैनिकानां विदेशिनांच महान्ति गृहानि अपि निर्मातव्यानि इति निर्दिष्टम्। आहारः सम्यक् श्रद्धया यथोचितं दातव्यः, न तु प्रमादेन; सर्ववर्णाः सम्यक् सत्कृत्य पूजनीयाः। यज्ञकर्मसु प्रवृत्तेषु शिल्पिषु अपि, न कदापि कामक्रोधाभ्यां अपमानः कर्तव्यः। ते अपि विशेषतः पूजनीयाः, यथाक्रमं दानभोजनादिभिः सम्माननीयाः। सर्वं यथासम्भवम् अभावशून्यं व्यवस्थाप्यं, हर्षभक्तियुक्तचित्तैः कार्यं कर्तव्यमिति सर्वे समादिष्टाः। ततः सर्वे समागत्य वसिष्ठं प्राहुः—‘‘यथाभिलषितं सर्वं व्यवस्थापितम्, किञ्चिदपि नावशिष्टम्।’’ ‘‘यथाज्ञापितं सर्वं करिष्यामः, किञ्चिदपि न लप्स्यते’’ इति पुनः उक्त्वा, वसिष्ठः सुमन्त्रं आहूय एवं वचनम् अवोचत्—‘‘धर्मिष्ठान् पृथिव्याः राज्ञः, सह सहस्रशः ब्राह्मणक्षत्रियवैश्यशूद्रैः आमन्त्रय।’’ ‘‘सर्वेषां दिशां जनान् आदरपूर्वकं आनय; विशेषतः मिथिलेश्वरं सत्यधृतिं जनकं वीरं स्वयम् आनय। स च पुरातनः सखायस्ते, तस्मात् प्रथमं तं स्मरामि; तं त्वं विशेषेण सम्मान्य आनय। तथा स्नेहशीलं सदा प्रियतृप्तवचनं काशिपतिं शीलसम्पन्नं देवसदृशं च राजानं स्वयम् आनय। ‘‘ज्येष्ठं धर्मिष्ठं च केकयराजं, सिंहस्य समं जामातरं, पुत्रैः सह आनय। अंगाधिपं धनुष्मन्तं मित्रं सिंहस्य समं रोम्पादं पुत्रैः सह आनय। तथैव सुसंस्कृतं कोसलाधिपं भानुमन्तं, वीरं विद्वांसं च मगधाधिपतिं सर्वविद्यापारगं च आनय। ‘‘प्राज्ञं दानशीलं सम्मानितं नरश्रेष्ठं, यः समयं जानाति, तं च राजा आज्ञां दत्त्वा, पूर्वदिग्भ्यः सिंधुसौवीरसौराष्ट्राधिपांश्च प्रेरय। दक्षिणदेशराजान् सर्वान् च, ये चान्ये पृथिव्यां मित्रभावेन वसन्ति, तान् सर्वान् शीघ्रम् आनय। ‘‘तेषां स्वजनसहितानां शीघ्रं आगमनाय, उत्तमान् दूतान् प्रेषय, राज्ञः आज्ञया।’’ एवं वसिष्ठवचनं श्रुत्वा सुमन्त्रः तत्र स्थितान् योग्यपुरुषान् राज्ञां समाह्वानाय आज्ञापयत्। मुनिवचनानुसारं धर्मात्मा सुमन्त्रः स्वयं शीघ्रं प्राज्ञः तान् राज्ञः आमन्त्रयितुं प्रस्थितः। यज्ञव्यवस्थायाः कर्तारः सर्वे यथायोग्यं कृतं समाचख्युर्द्विजश्रेष्ठं वसिष्ठं प्रति। ततो हृष्टः द्विजोत्तमः वसिष्ठः तान् सर्वान् उवाच—‘‘कस्मिंश्चिदपि कार्ये प्रमादः न कर्तव्यः; न चावमानः कस्यापि दातव्यः।’’ ‘‘यः प्रमादेन किंचित् ददाति, तस्य दातुः नाशः निःसंशयः।’’ इत्येवमुक्ते, किञ्चिदेव दिनेभ्यः रात्रिषु च, राजानः समागताः। ते सर्वे राजानः बहूनि रत्नानि दशरथाय समर्प्य, वसिष्ठः तुष्टः राजानं प्रति उवाच—‘‘नरश्रेष्ठ, त्वदीयाज्ञया सर्वे राजानः आगताः; अहं तान् सर्वान् यथार्हं पूजितवान्।’’ ‘‘सर्वे यज्ञसम्भाराः सावधानैः पुरुषैः सम्यक् सम्पन्नाः; त्वं स्वगृहात् यज्ञमण्डपं प्रति गन्तुम् अर्हसि।’’ ‘‘सर्वतः कामान्नैः उपकल्पितं यज्ञमण्डपं मनसा निर्मितमिव, त्वं पश्य कर्तुम् अर्हसि।’’ एवं वसिष्ठस्य ऋश्यशृङ्गस्य च वचः श्रुत्वा, भूमिपतिः शुभे दिने शुभनक्षत्रे प्रस्थितः। ततः सर्वे ब्राह्मणश्रेष्ठाः वसिष्ठपुरोगमाः ऋश्यशृङ्गमुख्याः यज्ञकर्म आरब्धवन्तः। सर्वे शास्त्रविधिना यथाक्रमेण यज्ञमण्डपं जग्मुः; श्रीमाँश्च राजा स्वपत्नीभिः सह दीक्षां समारभत। एषः चतुर्दशः सर्गः। सम्पूर्णे संवत्सरे, अश्वः समुपागतः, तदा राजा दशरथस्य यज्ञः सरयूनद्याः उत्तरतीरे आरब्धः। ऋश्यशृङ्गपुरोगमाः ब्राह्मणश्रेष्ठाः अस्य महात्मनः राज्ञः अश्वमेधमहायज्ञं सम्यक् प्रचक्रुः। ऋत्विजः वेदविदः शास्त्रविधिना यथानियमं कृत्यं कुर्वन्तः, सम्यक् यज्ञकर्माणि प्रचक्रुः। प्रवर्ग्योपसदादिकानि शास्त्रविधिना कृत्वा, द्विजाः सर्वाणि अनुष्ठानानि यथाशास्त्रं सम्यक् प्रावर्तयन्। ततः सम्यक् पूजिताः सर्वे महर्षयः हृष्टमनसः प्रातः सोमपेषणं विधिवत् प्रचक्रुः।