ततो वृद्धांश्च ब्राह्मणान् यज्ञकर्मविशारदान् धर्मज्ञांश्च स्थापत्याचार्यश्रेष्ठान् राजा प्राञ्जलिरुवाच। ततः स सर्वान् कुशलशिल्पिनः, तक्षकान्, खनकान्, गणकान्, कर्मकारान्, नटान्, नर्तकांश्च समाह्वयत्। तथा शुद्धविद्वांसः शास्त्रकुशलांश्च समाहूय, ‘‘राज्ञा आज्ञाप्यते—युष्माभिः सर्वैरेष यज्ञः क्रियताम्’’ इति न्यज्ञापयत्। तत्र स राजा ‘‘सहस्रशः शीघ्रं इष्टकाः आनयन्तु, सम्यक् सम्पाद्यं च सर्वं मम यज्ञस्य, परमया श्रद्धया च कौशल्येन’’ इति आज्ञापयत्। ‘‘शतशः शुभगृहाणि विप्राणां निर्मीयन्ताम्, यथासम्भारसम्पन्नानि, भोज्यपेयसमृद्धानि। नगरवासिनां च पृथग्वासाः, दूरदेशागतानां राज्ञां पृथग्वासाश्च व्यवस्थिताः स्यु:। अश्वगजशालाः, शयनीयगृहाणि, सैनिकानां च बाह्यजनानां च महान्ति निवेशनानि अपि निर्मीयन्ताम्’’ इति सर्वं विधाय, ‘‘यथायोग्यं सन्तोषेण मान्यं च भोज्यं सर्वेभ्यः सम्यग्दीयताम्, सर्ववर्णा यथार्हं पूज्यन्ताम्। कोऽपि कार्यकुशलो जनः, शिल्पिनः वा, कामक्रोधाभ्यामपि न तिरस्क्रियेत। तेऽपि विशेषेण मान्याः स्यु:—यथाक्रमं दानभोज्यैः पूजनीयाश्च। सर्वं यथासम्भवमुपपन्नं क्रियताम्, हृष्टचित्तैः श्रद्धया च’’ इति सम्यक् आज्ञापयत्। एवं सर्वे समागत्य वसिष्ठं प्राहुः—‘‘यथाज्ञप्तं सर्वमुपकल्पितं, न किञ्चिदवशिष्टम्। यथाज्ञप्तमाचरिष्यामः, न किञ्चिदपि वयं वञ्चिष्यामः’’ इति। ततो वसिष्ठः सुमन्त्रं आहूय वचोऽब्रवीत्—‘‘पृथिव्याः धर्मिष्ठान् राज्ञः, ब्राह्मणसहस्राणि, क्षत्रियवैश्यशूद्रांश्च, सर्वान् आदरात् आमन्त्रय। विशेषतः मिथिलाधिपतिं सत्यधृतिं जनकं स्वयमानीय, पूर्वसख्यमतः प्रथमं तमुदाहरामि। तथा काशिपतिं सौम्यभाषिणं सदैव प्रियवक्तारं, धर्मशीलं देवसदृशं स्वयमानीय। केकयाधिपतिं वृद्धं धर्मिष्ठं, सिंहस्य राज्ञः श्वशुरं, पुत्रैः सहितं आनय। अङ्गराजं रोमपादं धनुष्मन्तं, पूजितं, सिंहस्य राज्ञः सखायं, पुत्रैः सहितं आनय। तथैव कोसलराजं भानुमन्तं, विदुषं च मगधपतिं सर्वविद्याविशारदं आनय। पूर्वदेशस्य, सिन्धोः, सौवीरस्य, सौराष्ट्रदेशस्य च श्रेष्ठराज्ञः, दाक्षिणात्यांश्चान्यांश्च पृथिव्यां मित्रभाविनः सर्वान् आनय; सत्वरमेतान् स्वजनबन्धुभिश्च आनय; राज्ञः आज्ञया श्रेष्ठदूतैः प्रेषय।’’ वसिष्ठस्य वचः श्रुत्वा सुमन्त्रः तत्रैव योग्यपुरुषान् राज्ञः आनयितुमाज्ञापयत्। ऋषेः आज्ञां शिरसा गृहीत्वा धर्मात्मा सुमन्त्रः स्वयं शीघ्रं तान् समाहर्तुं प्रस्थितः। यज्ञोपकल्पनायाः सर्वे अधिकारीणः कृतकृत्यं वसिष्ठाय निवेदयामासुः। ततो हृष्टः द्विजश्रेष्ठः वसिष्ठः तान् उवाच—‘‘न कस्यचिदपि दानं अवमानपूर्वकं, प्रमादेन वा दीयताम्। यदि कस्यचिदपि दानं तिरस्कारपूर्वकं दीयते, दातारं नाशयति, नात्र संशयः’’ इति। अल्पदिनरात्रेषु एव राजानः समागताः। राज्ञे दशरथाय बहूनि रत्नानि आनयन्तः, वसिष्ठः तान् सर्वान् यथार्हं पूजयित्वा राजानमुवाच—‘‘नरव्याघ्र, तव आज्ञया राजानः समागताः; सर्वे यथायोग्यं पूजिताः। सर्वे यज्ञोपकल्पनाः सम्यक् कृताः; त्वं गृहात् यज्ञशालां प्रति प्रतस्थाः। सर्वतो वाञ्छितोपकरणैः परिवृतः, मनसा निर्मितमिव यज्ञवाटं पश्य। वसिष्ठस्य ऋश्यशृङ्गस्य च वचः शिरसा गृह्य, भूमिपतिः शुभे दिने, शुभनक्षत्रे, यज्ञाय प्रस्थितः। वसिष्ठपुरोगमाः सर्वे ब्राह्मणश्रेष्ठाः, ऋश्यशृङ्गेन सह, यज्ञकर्म समारब्धवन्तः। सर्वे शास्त्रविधिना यथाक्रमेण यज्ञवाटं गताः; राज्ञा च सदारः सह दीक्षाव्रतमुपगतः।’’ एष चतुर्दशः सर्गः। शृणु। अथ संवत्सरपर्याप्ते, अश्वे च आगते, राज्ञः यज्ञः सरयूः उत्तरे तटे समारब्धः। ऋश्यशृङ्गपुरोगमाः ब्राह्मणश्रेष्ठाः तस्य महात्मनः राज्ञः अश्वमेधमहायज्ञं सम्यगाचरन्। ऋत्विजः वेदविदः शास्त्रविधिना, यथाक्रमेण, सम्यक् सर्वाणि कर्माणि प्रचक्रुः। प्रवर्ग्योपसदादिकानि शास्त्रविहितानि कर्माणि द्विजातिभिः सम्यगुपचर्यमाणानि। एवं राज्ञः दशरथस्य महायज्ञे सर्वे धर्मवित् जनाः, ऋत्विजः, राजानः, ब्राह्मणाः, शिल्पिनः, नगरनिवासिनः च, यथोक्तविधिना, उत्साहेन, श्रद्धया, परस्परं सत्कारपूर्वकं, सर्वं सम्यगाचरन्।