अयोध्यायाः जनाः, दुःखेन क्लिश्यमानाः, रामलक्ष्मणयोः वनात् पुनरागमनस्य शुभवार्तां श्रोतुं कदा सन्तः हर्षेण उत्सवमिव मन्यन्ते? तदा अयोध्यापुरी, ध्वजैः उच्चैः उत्तोलितैः, पुनः शोभायाम् आविर्भविष्यति। यदा तौ नरसिंहौ वनात् प्रत्यागच्छन्तौ दृष्ट्वा, नगरी पूर्णचन्द्रस्य समुद्रवत् हर्षेण पूर्णा भविष्यति। कदा बलवद्बाहुः वीरः, मम पुत्रः, सीताम् अग्रे स्थापयित्वा रथेन अयोध्यां प्रविश्यति, वृषभः गोषु यथा? यदा राजमार्गे सहस्राणि जीवजन्तूनां मम द्वौ पुत्रौ शत्रुनिग्रहौ प्रविशन्तौ लाजैः अभिवर्षन्ति, तदा कदा? कदा मम द्वौ पुत्रौ, शोभनकुण्डलाभरणौ, शस्त्रं उच्चैः धृतवन्तौ, द्विसृंगशैलवत् अयोध्यां प्रविशन्तौ अहम् पश्यामि? कदा प्रमुदिताः युवतयः पुष्पैः, द्विजातयः फलैः, नगरं परितः गत्वा, शुभकृत्यं कुर्वन्ति प्रविशन्तौ? कदा धर्मात्मा, वृद्धः, ज्ञानसम्पन्नः, वर्षमेघवत् दीप्तिमान्, शुभऋतुं यथा आनन्दं आवहन्, पुनः प्रत्यागच्छति? नूनं, हे वीर, पूर्वे काले कस्यचित् कृपणायाः स्त्रियाः कारणात् मातृणां स्तनौ तच्छिषुं पाययितुम् इच्छन्त्याः छिन्नौ। अहं सिंहेन गोवत्, पुत्रवियुक्ता मातरः, कैकेय्या बलात् वत्सहरिता गोवत्, असहायता प्राप्ता। एकमेव गुणसम्पन्नं वेदविदं पुत्रं यः मम अस्ति, तस्य विना जीवितं कथं सहिष्ये? मम प्रियं पुत्रं महाबलम् लक्ष्मणं च न दृष्ट्वा, अत्र जीविते मम बलं नास्ति। अद्य, पुत्रशोकजनितः महाः भीषणः अग्निः मां दहति, यथा ग्रीष्मे सूर्यः पृथिवीं तपति। एवं विलपन्त्याः कौसल्यायाः समीपे, धर्मनिष्ठा सुमित्रा, धर्मयुक्तं वचनं उवाच। हे महाभागे, तव पुत्रः सर्वगुणैः भूषितः, पुरुषोत्तमः; किम् अत्र विलापेन, किम् दुःखेन? तव पुत्रः, महाबलः, राज्यं त्यक्त्वा, सत्यव्रतं महात्मानं पितरं कृते उत्तमं कर्म अकुर्वत्। रामः धर्मे स्थितः, पुरुषश्रेष्ठः, सत्पथं अनुवर्तते, यः मृत्युपर्यन्तं फलदः; तस्मिन् शोकः न कर्तव्यः। लक्ष्मणः, नित्यं निष्पापः, उत्तमधर्मे स्थितः, सर्वभूतानां दया यः; सः महात्मा निश्चितं सिद्धिं प्राप्स्यति। सुखानुगता वैदेही, तव धर्मात्मनः पुत्रं अनुवर्तते, वनवासस्य क्लेशं जानन्ती। यः कीर्तिम् लोकस्य ध्वजम् उत्तोलयति, धर्मनिष्ठः, सत्यनिष्ठः, तस्य पुत्रस्य किम् न प्राप्तव्यम्? रामस्य शुद्धिं, महात्म्यं च ज्ञात्वा, सूर्यकिरणानि अपि तस्य शरीरं न तापयन्ति। सर्वदा, वनात् उत्पन्नः सौम्यः सुखसंगीतः वायुः, राघवस्य सेवा करिष्यति, ताम्रशीतलः। रात्रौ शीतलः चन्द्रः, सुखस्पर्शः, पापरहितं रामं पितरं यथा आलिङ्ग्य, तस्य तापं शमयिष्यति। यस्मै महाबलः ब्रह्मा दिव्यास्त्राणि दत्तवान्, तिमिध्वजस्य पुत्रं दानवेश्वरं युद्धे हत्वा। सः पुरुषसिंहः, स्वबलम् आश्रित्य, वनवासे अपि निर्भयः वसिष्यति, स्वगृहे यथा। यः तस्य बाणपथं आगच्छति, शत्रवः तस्य नाशं प्राप्नुवन्ति; तेन पृथिवी तस्य अधीनता कथं न स्यात्? रामस्य भाग्येन, वीर्येण, सत्त्वेन च, वनवासस्य अन्ते, शीघ्रं स्वं राज्यं पुनः प्राप्स्यति। सूर्यः सूर्ये, अग्निः अग्नौ, स्वामी स्वामिनि यथा, सः तेजसा, कीर्त्या, क्षमया च श्रेष्ठः। सः देवतानां, भूतानां च अग्रणीः; हे महाभागे, तस्मिन् कः दोषः, वने वा, नगरे वा? रामः, पुरुषश्रेष्ठः, पृथिव्या, सीतया, समृद्ध्या च सह शीघ्रं अभिषिक्तः भविष्यति। तस्य गमनं दृष्ट्वा, अयोध्यायाः जनाः, दुःखेन अभिभूताः, शोकजन्यं अश्रु विसृजन्ति। यस्य सौम्यः, काषायवासः, अनार्जितः, सीता तं अनुगच्छति, तस्य किम् न प्राप्तव्यम्? धनुर्विद्या, बाणधारणम्, स्वशस्त्रधारणम्, लक्ष्मणः अग्रे गच्छति, तस्य किम् न सिद्ध्येत्? त्वं तं वनात् प्रत्यागच्छन्तं पुनः द्रक्ष्यसि, हे महाभागे; शोकं मोहं च त्यज—सत्यं वदामि। हे निष्पापे, त्वं पुत्रं पुनः पश्यसि, यः तव पादयोः शीरेण नमति, उदितचन्द्रवत्। तं अभिषिक्तं, शोभमानं पुनः प्रविशन्तं दृष्ट्वा, त्वं शीघ्रं हर्षजन्यं अश्रु विसृजिष्यसि। दुःखं वा, वेदना वा नास्ति, हे महाभागे; रामस्य किमपि अनिष्टं न दृश्यते। शीघ्रं त्वं पुत्रं सीतया लक्ष्मणेन च सह पश्यसि। हे निष्पापे, सर्वजनान् त्वं सान्त्वयितुम् अर्हसि; किम् त्वं हृदि दुःखं धारयसि, हे महाभागे? या राघवस्य माता, सा शोकं न अर्हति; रामात् धर्मनिष्ठात् श्रेष्ठः कः अस्ति? पुत्रं मित्रैः सह, नमन्तं दृष्ट्वा, त्वं शीघ्रं हर्षजन्यं अश्रु यथा वर्षमेघः वारि विसृजिष्यसि। एवं सुमित्रा, धर्मनिष्ठा, कौसल्यां सान्त्वयन्ती, रामस्य गुणान्, तस्य धर्मनिष्ठां, अयोध्यायाः जनानां शोकं, तथा रामस्य शीघ्रं पुनरागमनं, अभिषेकं च, हर्षपूर्णं भविष्यतीति आश्वासयति।