एकदा, राघवस्य राज्ञः दशरथस्य महलस्य आन्तरिक्षे शान्तिपूर्णानि गृहेषु दृष्ट्वा, चक्षुष्मती रानी सह पतिना हर्षं अनुभवति स्म। तत्र तस्याः सह, ब्रह्मणः अपि तत्र सुखेन स्थितः। ततः, समयः व्यतीतः, वसन्त ऋतु आगत्य, राजा यज्ञं कर्तुमिच्छति। तस्मिन् समये, दिव्यतेजसा ब्रह्मणं प्रणम्य, स पुत्रप्राप्तये यज्ञं कर्तुं प्रार्थयति। ब्रह्मणः तं प्रतिवदति, “यथा तव इच्छा, तथा स्यात्; यज्ञस्य तयारीं कुरुत, अश्वं च विमोचयताम्।” राजा तदा ब्रह्मणानां विद्या ज्ञातृणां यज्ञभूमिं सरयू नदीस्य उत्तरे किनारे सज्जीकर्तुं आज्ञापयति। तस्य आज्ञया, सुमन्त्रः शीघ्रं याजकान्, सूयज्ञं, वामदेवं, जाबालिं, काश्यपं च आमन्त्रयति। सर्वे ब्रह्मणः, वसिष्ठेन सह, राजा दशरथस्य वाक्यं श्रुत्वा तं सम्मानयन्ति। राजा हर्षितः, “सुतस्य अभावेन अहं दुःखितः। अहं अश्वयज्ञं कर्तुमिच्छामि, एषः मम अभिप्रायः,” इति वदति। तस्मिन् समये, ब्रह्मणः तस्य वाक्यं प्रशंसन्ति, “सत्यं वदसि!” वसिष्ठः च अन्ये च ब्रह्मणः राजा दशरथस्य वाक्यं श्रुत्वा तस्य पुत्रप्राप्त्यै चतुर्भ्यः पुत्रेभ्यः महतीं वीर्यं लभ्यसि इति प्रतिवदन्ति। राजा तेषां वचांसि श्रुत्वा, हर्षितः, मन्त्रिणः प्रति, “वर्याः, यज्ञस्य तयारीं शीघ्रं कुरुत; अश्वं योग्येन पर्यवेक्षकं सह विमोचयताम्,” इति वदति। सर्वे मन्त्रिणः, “यथा तव आज्ञा, तथा स्यात्,” इति वदन्तः तस्य आज्ञां पालनं कुर्वन्ति। यदा तेषां ब्रह्मणः गत्वा, राजा स्वगृहं प्रविष्टः। वसन्त ऋतुः पुनः आगत्य, एकवर्षं व्यतीतं, राजा दशरथः पुत्रप्राप्त्यै अश्वयज्ञं कर्तुं प्रस्थानं करोति। वसिष्ठं नमस्कृत्य, स राजा तस्मिन् सर्वश्रेष्ठे ब्रह्मणं, पुत्रप्राप्त्यै यज्ञं कर्तुं प्रार्थयति। “हे ब्रह्मण, यथा विधिना यज्ञः कर्तव्यः, तथा कृपया कुर्वन्तु, यज्ञे किञ्चन विघ्नं न आगच्छतु,” इति राजा वदति। वसिष्ठः तं प्रतिवदति, “यथा तव अभिप्रायः, तथा सर्वं करिष्यामि।” ततः राजा वृद्धब्रह्मणानां, यज्ञकर्मणां ज्ञातृणां च समाह्वानं करोति। सर्वे शिल्पिनः, कारीगणः, गणकः, नर्तकाः च आमन्त्रयति। राजा तेषां सर्वेषां प्रति, “यज्ञं कर्तुं तव सर्वेषां आज्ञा,” इति वदति। तस्मिन् समये, सहस्त्रदन्ताः पत्थराः शीघ्रं आगच्छन्तु, यज्ञस्य तयारीं च कुर्वन्तु। सर्वेषां ब्रह्मणानां, राजकीय अतिथीनां च उपयुक्तं निवासं सज्जीकर्तुं आज्ञापयति। भोजनं यथाविधि दातव्यं च, सर्वे जातयः सम्मानिताः सन्तु। यथा यज्ञस्य कार्येषु, शिल्पिनः च सम्मानिताः सन्तु, तेषां प्रति विशेषः आदरः प्रदर्शनीयः, यथा सर्वे उचितं सम्मानं प्राप्नुयुः। अतः, राजा दशरथः यज्ञस्य सम्पूर्णं आयोजनं कुर्वन्, सर्वं योग्यतया समर्पयति। एषः यज्ञः सम्पूर्णः स्यात्, यथा सर्वे धर्मज्ञाः संतुष्टाः सन्तु।