वैदेही तदा सुशोभितवर्णा, सुन्दरैः भूषणैः भूषिता, तद्गृहं दीप्तयन्ती ददर्श, यथा उदयते सूर्येण प्रातःकाले व्योम दीप्तिम् अवाप्नोति। तस्याः श्वश्रू दुःखार्ता, अश्रूणि मुमोच, मैथिलीं द्वाभ्यां भुजाभ्यां आलिङ्ग्य, शिरसि च गन्धं कृत्वा, इदं वचनं उवाच— “इह लोके स्त्रियः, प्रियजनैः सदा पूजिता अपि, पतितं पतिं न अनुयच्छन्ति, ताः निष्ठुरा। स्त्रीणां स्वभावो एवम्—सुखं उपभुक्त्वा, अल्पदुःखेन अपि, स्वजनं परित्यजन्ति। स्त्रियः सदा अनृतवृत्ता, चञ्चला, कठोरहृदया, क्रूरा च; तासां मनः पापे स्थितम्, स्नेहः क्षणमात्रः। न कुलं, न कर्म, न विद्याः, न दानं, न स्नेहः—स्त्रीणां हृदयं कस्यापि न स्थिरम्, तासां हृदयः चञ्चलः। याः स्त्रियः धर्मनिष्ठाः, सत्यनिष्ठाः, विद्यायुक्ताः, तासां पतिः एव परमं पावनं। त्वं, पुत्रं वनं गतं, न अवमन्तव्यं; स धन्यः वा दरिद्रः वा, सर्वेषु तव देवः एव।” एवं धर्मयुक्तं वचनं श्रुत्वा, सीता, श्वश्रूः पुरतः स्थित्वा, अञ्जलिं कृत्वा, इदं वचनं उवाच— “सर्वं करिष्यामि, आर्ये, यद् यद् त्वया उपदिष्टं; पतिसंयोगे स्त्रीणां आचारः मया ज्ञातः, श्रुतः च। आर्ये, त्वं माम् अनुचितैः उपायैः न प्रेरय; अहं धर्मात् न विचलितुं शक्नोमि, यथा चन्द्रात् ज्योतिः न निवर्तते। वीणायाः तन्त्री विना वादनं न भवति, रथस्य चक्रैः विना गमनं न; शतपुत्रा स्त्री अपि, पतिं विना सुखं न प्राप्नोति। पिता मितं ददाति, भ्राता मितं ददाति, पुत्रः मितं ददाति; किन्तु, पतिं, अमितदातारं, कः न पूजयेत्? एष धर्मो मम, आर्ये, पतिं देवतुल्यं कृत्वा, कथं तं अवमन्तुम् शक्यं? स्त्रियाः पतिः देवः एव।” सीतायाः हृदयस्पर्शिनं वचनं श्रुत्वा, कौसल्या, शुद्धात्मा, दुःखसुखसम्बद्धं अश्रूणि सस्राव। ताम् अञ्जलिं कृत्वा स्थितां मातरं दृष्ट्वा, रामः, धर्मिष्ठः, मातरं प्रति इदं वचनं उवाच— “माते, दुःखं मा कुरु; त्वं पितरं पश्य; मम वनवासकालः शीघ्रं समाप्तः भविष्यति। पञ्चदश वर्षाणि निद्रायाः समं ते गमिष्यन्ति, पुनः अहं मित्रैः सहितः तव समीपे भविष्यामि।” एवं वचनं मातरं प्रति उक्त्वा, रामः, तत्र उपस्थिताः शतशः मातरः अपि ददर्श। तदा दशरथस्य पुत्रः, दुःखार्ताः मातरः प्रति, अञ्जलिं कृत्वा, धर्मयुक्तं वचनं उवाच— “यद् यद् कठोरं, सहेतुकं वा, अज्ञानतः वा, सहवासेन जातम्, तस्य क्षमां याचामि; सर्वाः भवतीः क्षमयन्तु।” रामस्य वचनं श्रुत्वा, तासां मध्ये, क्रौञ्चनादः इव शब्दः अभवत्। दशरथस्य गृहः पुनः यथापूर्वम् आसीत्, मृदङ्ग, तूर्य, मेघनादः इव, दुःखशोकसमाक्रान्तः, दैवदुःखेन निमग्नः। ततः रामः, सीता, लक्ष्मणः च, अञ्जलिं कृत्वा, दुःखिताः, राजानं प्रदक्षिणं कृत्वा, शोकाकुलाः आसन्। राजा अनुमतिं दत्वा, धर्मनिष्ठः रामः, सीता सहितः, शोकविह्वलः, मातरं नमस्कृत्य स्थितः। लक्ष्मणः अपि भ्रातृअनुगतः, कौसल्यान् नमस्कृत्य, स्वमातुः सुमित्रायाः पादौ गृहीत्वा, पुनः प्रणामं कृतवान्। तस्य मातुः, अश्रूणि मुमोच, सुमित्रा, लक्ष्मणं शिरसि च चुंबित्वा, शुभं वचनं उवाच— “वनवासाय त्वं प्रेषितः, प्रियजननिष्ठः; भ्रातृअनुगमनं कर्तव्यं, पुत्र, प्रमादं मा कुरु। दुःखसुखयोः, एष धर्मः, आर्यस्य वचनं पालनं धर्मिष्ठानां कर्तव्यम्। एष आचारः अस्माकं कुलस्य, शाश्वतः—दानं, यज्ञदीक्षा, रणेषु आत्मनिवेदनम्।” एवं वचनं लक्ष्मणं प्रति उक्त्वा, सुमित्रा, रामं प्रियम् पुनः पुनः “गच्छ, गच्छ” इति उवाच। सुमित्रा पुनः उवाच— “रामं पितरं मन्यस्व, माम् मातरं, जनकनन्दिनीं स्वजनं, अयोध्यां वनं इव; गच्छ, पुत्र, यथेष्टम्।” ततः सुमन्त्रः, अञ्जलिं कृत्वा, काकुत्स्थवंशजं प्रति, विनीतः, विनयसम्पन्नः, मतलिः इन्द्रं यथा, इदं वचनं उवाच— “रथं आरोह, वीर; शुभं ते भवतु; यत्र रामः आज्ञापयति, तत् शीघ्रं त्वां गमयिष्यामि। चतुर्दश वर्षाणि वनवासं कर्तव्यम्; तानि आरभ्यन्तु, यथाः रानी आज्ञापयति।” सीता, हृष्टा, भूषणैः अलङ्कृता, रथं आरोहति, सूर्यवत् दीप्तिम् प्रदर्शयन्ती। वनवासवर्षाणि गणयन्त्याः, पतिसंयोगाय, सीतायै श्वशुरः वस्त्राणि भूषणानि च ददौ। तयोः भ्रातयोः शस्त्राणि कवचानि च दत्तानि, दृढं चर्म च रथे स्थापितम्। ततः रामः लक्ष्मणः च, शीघ्रं रथं आरोहतुः, यः अग्निवत् शोभितः, सुवर्णेन अलङ्कृतः आसीत्।