नन्दिग्रामे धर्मात्मा सत्यवादी जितेन्द्रियः भरतः श्रीरामस्य आगमनं प्रतीक्ष्य राज्यं यथाविधि पालयति स्म। तत्र रामः नगरवासिनां आगमनं ज्ञात्वा, मनः संनियच्छ्य, दण्डकवनं प्रविष्टवान्। महान् वनं प्रविश्य, पद्मनयनः रामः विराध नाम्ना राक्षसम् हत्वा, शरभङ्गं दृष्तवान्। ततः सुतिक्ष्णं, अगस्त्यं, अगस्त्यस्य च भ्रातरं अभ्यगच्छत्; अगस्त्यस्य आदेशेन इन्द्रधनुः प्राप्तवान्। तत्र सः हर्षेण खड्गं, अक्षय्यौ तूणीरौ च प्राप्तवान्; रामः तत्र वनवासिनैः सह वने वासं कृतवान्। सर्वे ऋषयः तं अभ्यागताः, राक्षसासुरविनाशं याचन्तः; सः तान् प्रति वने राक्षसान् विनेष्यति इति प्रतिज्ञां कृतवान्। रामः दण्डकवने ज्वलनसमानान् तपस्विनां हितार्थं राक्षसान् युद्धे हन्तुम् प्रतिज्ञां कृतवान्। तत्र वासं कुर्वन्, रूपान्तरकुशलां शूर्पणखां राक्षसीं विकृतां कृतवान्; सा जनस्थाने निवसति स्म। ततः शूर्पणखायाः वचनेन सर्वे राक्षसाः खरः त्रिशिरा दूषणश्च चोदिताः। रामः तान् अनुचरैः सह वने, जनस्थानवासिनां मध्ये, युद्धे हत्वा। चतुर्दश सहस्राणि राक्षसाः हताः; तद्वधं श्रुत्वा रावणः कोपेन अभिभूतः अभवत्। रावणः मारिचं नाम राक्षसं मित्रत्वाय उपयाचितवान्; मारिचः पुनः पुनः तं निवारयामास, किन्तु रावणः तस्य वचनं न श्रुणोत्। मारिचः रावणं प्रति उक्तवान्—"एवं शक्तिमन्तं तव विरोधः न शक्यः"—किन्तु तानि वचनानि उपेक्ष्य, रावणः विधिसंप्रेरितः मारिचेन सह तदाश्रमं गन्तुम् उद्यतः। मायया तयोः राजकुमारयोः दूरं नीत्वा, रावणः रामस्य पत्नीं अपहरत्, जटायुः गृध्रं हत्वा। गृध्रं हतम् दृष्ट्वा, सीतायाः अपहरणं श्रुत्वा, रामः शोकातुरः अभवत्, तस्य इन्द्रियाणि व्याकुलानि अभवन्; ततः शोकाभिभूतः जटायुम् दग्धवान्। सीतां वने अन्वेषणं कुर्वन्, रामः घोरं विकृतं कबंधं राक्षसं दृष्टवान्। तं हत्वा, महाबाहुः तस्य शरीरं दग्धवान्; कबंधः स्वर्गं गतः, शबरीं धर्मनिष्ठां तपस्विनीं रामाय कथितवान्। "धर्मनिष्ठां शबरीं गच्छ," इति कबंधः राघवाय उक्तवान्; तेन रामः शत्रुनां संहारकर्ता शबर्यां प्रति गतः। शबरी द्वारा सम्यक् सत्कृतः रामः, दशरथस्य पुत्रः, पम्पासरःतीरे हनुमन्तं वानरं अभ्यगच्छत्। हनुमतः वचनेन सः सुग्रीवं अभ्यगच्छत्; रामः महाबलः सुग्रीवाय सर्वं निवेदितवान्। यथाक्रमं सर्वं आरभ्य, विशेषतः सीतायाः विषये, रामः सुग्रीवाय आख्यातवान्; सुग्रीवः वानरः रामस्य कथा सर्वं श्रुणोत्। अग्निं साक्षिकृत्य, सः रामेण सख्यं कृतवान्, हर्षेण; ततः वानरराजस्य प्रार्थनायाः अनुक्रमेण शत्रुत्वस्य कथा उक्ता। शोकसंतप्तः स्नेहपूर्णः सुग्रीवः रामाय सर्वं प्रकाशितवान्; ततः रामः वालिनं हन्तुं प्रतिज्ञां कृतवान्। तत्र सुग्रीवः वालिनः बलं रामाय वर्णितवान्, सः सदा राघवस्य शक्तौ संशयितः अभवत्। राघवस्य सामर्थ्यं प्रमाणयितुं, सुग्रीवः दुण्डुभेः विशालं शरीरं दर्शितवान्, यः महागिरिसदृशः। महाबाहुः रामः, स्मितं कृत्वा, तं अंगुष्ठेन दश योजनानि दूरं प्रक्षिप्तवान्। पुनः, एकेन महाशरेण सप्त शालवृक्षान्, पर्वतम्, अधःपातालं च विदारितवान्, तेन विश्वासः उत्पन्नः। ततः हृष्टः विश्वस्तः महावानरः रामेण सह किष्किन्धाकुहरे गतः। तत्र सुवर्णवर्णः वानरश्रेष्ठः सुग्रीवः गर्जितवान्; तस्य गर्जनं श्रुत्वा वानराधिपः वालिः निर्गतः। तारया मन्त्रित्वा, वालिः सुग्रीवं समागतम्; तत्र रामः एकेन शरेण वालिं हत्वा। ततः सुग्रीवस्य प्रार्थनया, युद्धे वालिं हत्वा, रामः सुग्रीवाय राज्यं प्रत्यपादयत्। वानरश्रेष्ठः सर्वान् वानरान् संगृहीत्वा, सर्वदिशः प्रेषितवान्, जनकस्य कन्यायाः अन्वेषणाय उत्सुकः। ततः गृध्रस्य सम्पतेः वचनेन, महाबलः हनुमान् शतयोजनविस्तीर्णं लवणसागरं लंघितवान्। लङ्कानगरं रावणाधिष्ठितं प्राप्त्वा, सः सीतां चिन्तायुक्तां अशोकवनं प्रविष्टां दृष्टवान्। परिचयचिह्नं प्रदाय, वार्तां निवेद्य, वैदेहीं सान्त्व्य, द्वारं भग्नवान्। पञ्च सेनापतिं, सप्त मन्त्रिपुत्रान् हत्वा, वीरं अक्षं च भग्नवान्, अन्ते बद्धः अभवत्। पितामहस्य वरानुग्रहेण मुक्तं जानन्, सः राक्षसैः बद्धः, विधिना तद् सहनं कृतवान्। ततः लङ्कां सीतां विहाय दग्ध्वा, महावानरः रामाय शुभवार्तां सूचयितुम् प्रत्यागच्छत्। सः महात्मानं रामं उपसृत्य, प्रदक्षिणं कृत्वा, श्रद्धया निवेदितवान्—"सीता दृष्टा" इति।