सीता तदा रामं प्रणयपूर्णया वाचा संबोधितवती—"तत्र वने ऋतुपुष्पफलास्वादने रममाणा अहं न मातरं न पितरं न स्वगृहं स्मरिष्यामि। न च तत्र किंचित् अप्रियदर्शनं द्रष्टुमर्हसि; मम कारणेन त्वं दुःखं न प्राप्स्यसि, न च अहं तव भारं भविष्यामि। त्वया सह स्वर्गः अपि स्वर्ग एव; त्वया विना तु नरकः स्यात्। तत् ज्ञात्वा, आर्य, मया सह वनं गच्छ, यतो हि त्वयि मम परमः स्नेहः। यदि त्वं माम् अचला इव स्थितां वनं नेतुम् इच्छसि न, तर्हि अहम् असह्यशत्रुवशं न गच्छेयमिति विषं पिबेयमाशु। पश्चात् अपि दुःखिता अहं जीवितुं न शक्नोमि; त्वया परित्यक्ता तत्क्षणमेव मृत्युः मे श्रेयः। किम् अपि क्षणमपि दुःखं न सहिष्यामि—कथं पुनः दुःखिता चतुर्दश वर्षाणि? इति शोकेन संतप्ता सा दीर्घकालं विलप्य, पतिं समाश्लिष्य सस्वरं विललाप। तस्याः दुःखजनितैः बहुभिः कठोरैः वाक्यैः आहतायाः, शरपीडितायाः इव करिण्याः, दीर्घकालनिलीनाश्रूणि वह्निवत् निर्गच्छन्ति स्म। तस्याः पद्मनिभयोः नेत्रयोः अश्रुबिन्दवः क्रौञ्चशुभ्राः दुःखसमुत्थाः अपतन्। चन्द्रवदनस्याः तस्याः विस्तीर्णलोचनायाः वदनं अश्रुभिः शुष्कं पद्ममिव जलरहितं बभूव। तदा रामः तां शोकेन मूर्च्छितामिव भुजाभ्यां परिष्वज्य सान्त्वनवचनानि प्रोवाच—"देवि, सत्यं वदामि, त्वया सह दुःखयुक्तः स्वर्गः अपि न रोचते; अहं किञ्चित् अपि न भीतोऽस्मि, स्वयम्भुवत्। तव सर्वेषां कामानां अविज्ञाय, शुभे, अहं वनवासे स्थातुम् इच्छामि न, यद्यपि तव रक्षणे समर्थोऽस्मि। त्वया सह वनवासायैव मम सृष्टिः जाताऽस्ति, मैथिलि, आत्मन्येव यथा स्नेहः, तथा त्वय्यपि मम परित्यागो न शक्यः। जनकनन्दिनि, यदि पितुः सत्यसंश्रिताज्ञया न बाध्येयः स्याम्, तर्हि वनं न गच्छेयम्। एष धर्मः, सुश्रोंगि, पितरौ मातरं च अनुवर्तितव्यम्; तयोः आज्ञां लंघयित्वा अहं जीवितुं न शक्नोमि। स्वाधीनान् मातरं पितरं गुरुं च परित्यज्य, अनवशं विधिं कथं पूजयेत् कश्चित्? यत्र एते त्रयः सन्ति, शुभदर्शने, तत्रैव त्रैलोक्यसदृशं पुण्यं; अन्यत् किञ्चित् नास्ति, तस्मात् तद् पूजनीयम्। सत्यं, दानं, यशः, महायज्ञा अपि, हे सीते, पितृसेवायाः सामर्थ्यं न सम्यक्। स्वर्गः, वित्तं, धान्यं, विद्या, पुत्राः, सुखानि च—गुरुसेवया सर्वं प्राप्यते। ये महात्मानः मातरं पितरं च सेवन्ते, ते देवगन्धर्वगौब्राह्मलोकान् प्राप्नुवन्ति। यथा मे पितुः सत्यधर्मनिष्ठस्य आज्ञा, तथा कर्तुमिच्छामि; एष सनातनः धर्मः। मम चित्तं दृढनिश्चयं, हे सीते, त्वां दण्डकारण्यं नेतुम्; अतः निश्चित्य मम पृष्ठतः गच्छ, तत्र वस। त्वं हि, निष्कल्मषवपुषि मृगनयने, वनवासायैव विधिना नियोजिता; मामनुगच्छ, धर्मपत्नी भव। सर्वथा, हे सीते, तव निश्चयः मम च कुलस्य च अनुरूपः; तव निश्चयः, सुन्दरी, अतीव प्रशंस्यः। आरभस्व, शुभलक्षणे, वनवासानुकूलानि कर्माणि; अधुना, हे सीते, त्वया विना स्वर्गः अपि न रोचते। विप्रेभ्यः रत्नानि देहि, भिक्षुभ्यश्च भोजनं प्रयच्छ; याचमानभ्यः ददातुं शीघ्रं कुरु, विलम्बं मा कार्षीः। यानि यानि रत्नानि वस्त्राणि क्रीडनीयानि च, तानि सर्वाणि—शय्यान्, यानानि, सर्वं मम दास्याम् दत्त्वा, विप्रेषु पूर्वं दत्त्वा, ददातु। इति पतिं वनगमनाय प्रवृत्तं ज्ञात्वा सा महाराजपत्नी हृष्टा शीघ्रं दानानि दातुं प्रारब्धा। तदा साऽतिसंहृष्टा, पतिवचः श्रुत्वा, धर्मपत्नी, धनरत्नानि दातुं प्रवृत्ता। एवं भाग्यवती सीता रामस्य वचः श्रुत्वा यदा दानकार्ये प्रवृत्ता, तदा लक्ष्मणः अपि तयोः संवादम् श्रुत्वा पूर्वमेव आगतः, तस्य नेत्रयोः अश्रुपूर्णं वदनं दुःखमर्दितम् आसीत्। सः रघुवंशस्य आनन्दः भ्रातुर् अर्चनया चरणौ गाढम् आलिङ्ग्य, सीतायै च महाव्रताय रामाय च वाक्यमुवाच—"यदि त्वं मृगमृगयूथसमाकीर्णं वनं गन्तुम् निश्चितवानसि, अहं धनुः गृहीत्वा अग्रे गमिष्यामि। मया सह त्वं रम्येषु वनेषु विहरिष्यसि, यत्र पक्षिसंघैः मृगगणैः च शब्दिता दिशः। न स्वर्गलोकमधिगन्तुम् इच्छामि, नामृतत्वं, न च विना त्वया त्रैलोक्यराज्यं कामये।" इत्येवमुक्त्वा सौमित्रिः, वनवासनिश्चयवान्, रामेण बहुभिः सान्त्वनवाक्यैः निरोध्यमानः अपि, पुनरुवाच—"पूर्वं त्वया अनुमतिः दत्ता, इदानीं किमर्थम् पुनः मम प्रतिबन्धः क्रियते? किमर्थं मम वनगमनस्य व्यवधानम्? इच्छामि तद् ज्ञातुम्, आर्य, यतोऽहं सन्देहे स्थितः।" एवं रम्यया, स्नेहपूरितया, धर्मयुक्तया वार्तया सीता, रामः, लक्ष्मणश्च, धर्ममार्गे स्थिताः, वनवासाय सर्वं सम्यगाचरन्।