सीता, दोषरहितं रामं समीपं उपविश्य, स्नेहपूर्णं वचनं उवाच—“न अहं मनसा अन्यं कं चन पश्यामि, केवलं त्वाम् एव, राघव। यदि अन्यथा गच्छेयम्, कुलं कलंकितं कुर्याम्। त्वं स्वच्छं पत्नीं, यया बाल्याद् सह जीवसि, अन्येषां दातुम् इच्छसि, नर्तकीव, हे राम। यस्य कृते युक्तं उक्तवान्, यस्य कृते प्रयत्नं करोति, तस्य सदा अनुग्राह्यं, अनुकूलं भवितव्यं, दोषरहित। माम् विना वनं न गन्तव्यं; यद्यपि तपः, विपिनं वा, स्वर्गो वा, सर्वत्र त्वया सह गन्तव्यम्। त्वया सह पृष्ठतः गच्छन्त्या मार्गे क्लान्तिं न अनुभविष्यामि, यथा विश्रान्तिकाले। कुश, काश, तीक्ष्णशृङ्गाणि, कांटार्जन्यवृक्षाः अपि, त्वया सह, मृदुलानि कापासमृगचर्मवत् मे स्युः। प्रिय, वातेनोत्क्षिप्तं रजः यत् मे पतिष्यति, तं चन्दनपङ्कमिव मन्ये। वनस्य तृणेषु पत्रशय्यायां शय्यायां शयित्वा, किं सुखतरं स्यात्? यानि पत्राणि, मूलानि, फलानि त्वं यत् मे दास्यसि, अल्पानि वा, बहूनि वा, तानि अमृतसमानि मे स्युः। तत्र, ऋतुफलपुष्पाणि उपभुज्य, मातरं, पितरं, गृहं वा न स्मरिष्यामि। तत्र त्वया दुःखं न भविष्यति, न च अहं भारः भवामि; अप्रियं किमपि न द्रष्टव्यम्। त्वया सह स्वर्गः अपि स्वर्गः; त्वया विना नरकः। एतत् ज्ञात्वा, हे राम, मम परमं प्रेम अस्ति, अतः सह गच्छ। यदि त्वं माम् अचलां न वने नयिष्यसि, विषं पिबामि; द्वेषिणां वशं न गच्छेयम्। त्यक्त्वा दुःखेन जीवितं न भविष्यति; त्वया परित्यक्ता, मृत्युः श्रेयः। क्षणमपि दुःखं न सहिष्यामि; कथं चतुर्दश वर्षाणि दुःखिता? एवं दुःखेन संतप्ता, सीता दीर्घं विलप्य, पतिं गाढं आलिङ्ग्य, उच्छ्वासं चक्रे। दुःखपूर्णैः वाक्यैः आहतवती, शरण्यशरणा हस्तिन्येव बाणैः विहता, दीर्घकालं धारितं अश्रु प्रज्वलितं अग्निमिव विसृज्य। तस्याः नीलकमलसमाः नेत्रेभ्यः क्रिस्टलस्निग्धं जलं दुःखजनितं प्रवहद्। तस्याः चन्द्रसमं शुद्धं मुखं, विशालाक्षि, अश्रुभिः शुष्कं जातं, कमलस्य जलं हृतं यथा। ततः रामः सीतां दुःखार्तां बाहुभ्यां आलिङ्ग्य, सान्त्वनं वचः उवाच—“नारी, दुःखयुक्तं स्वर्गं अपि न रम्यं; मम भयः नास्ति, स्वयम्भूवद्। तव सर्वे अभिलाषे अनवगत्य, वनवासे न इच्छामि, रक्षितुं समर्थः सन् अपि। त्वया सह वनवासायै निर्मितः अस्मि, मैथिलि; आत्मन्येव यथा, तव स्नेहं न परित्यज्य। यदि पितुः सत्येन दृढं आदेशं न प्राप्नुयाम्, हे जनकनन्दिनि, वनं न गच्छेयम्। धर्मोऽयम्—पिता मातरौ च आज्ञा; तयोः आदेशं लङ्घयित्वा जीवितुं न शक्यम्। यः अधीनं नास्ति, दैवम्, तस्य पूजनं कथं, अधीनान् मातरं, पितरं, गुरुम् उपेक्ष्य? यत्र एते त्रयः सन्ति, शुभाक्षि, तत्र त्रैलोक्यं पृथिव्यां शुद्धं; अन्यत् न तुल्यं, पूज्यं तदेव। सत्यम्, दानम्, यशः, महायज्ञाः अपि, हे सीते, पितृसेवायाः बलं न समं। स्वर्गः, धनम्, धान्यम्, विद्या, पुत्राः, सुखम्—गुरुसंसेवया सर्वं सुलभम्। मातृपितृभक्ताः महात्मनः स्वर्गं, गन्धर्वलोकं, गोलोकं, ब्रह्मलोकं च प्राप्नुवन्ति। यथा मे पिता सत्यधर्मनिष्ठः आदेशं ददाति, तथा कर्तुम् इच्छामि; स धर्मः सनातनः। सिता, दृढनिश्चयं कृतवान् अस्मि, तव दण्डकारण्यं नयिष्यामि; अतः माम् अनुगच्छ, तत्र निवस। त्वं वनवासायै नियताः, दोषरहिताङ्गि, मदनाक्षि; भीरु, धर्मसख्यं कुरु। सर्वथा, हे सीते, तव निश्चयः मम अनुकूलः, कुलस्य अपि; तव निर्णयः, सुन्दरी, अतीव प्रशंसनीयः। शुभजघनास्ते, वनवासायै कार्याणि आरम्भय; सीते, त्वया विना स्वर्गः अपि न रम्यः। ब्राह्मणेभ्यः रत्नानि ददातु, भिक्षुभ्यः अन्नम्; याचकाय ददातु, शीघ्रं कुरु, विलम्बं मा कार्षीः। सर्वाणि रत्नानि, उत्तमानि वस्त्राणि, क्रीडायाः रम्याणि यानि। शय्याः, वाहनानि, अन्यानि मम सर्ववस्तूनि—ब्राह्मणेभ्यः दत्त्वा, दास्येभ्यः ददातु। पतिस्य प्रस्थानं विज्ञाय, राज्ञी हर्षपूर्णा, शीघ्रं दानानि दातुम् आरब्धवती। ततः हृष्टा, हृदयसम्पूर्णा, पतिवचनं श्रुत्वा, धर्मिष्ठा महाभागा, रत्नधनं दातुम् आरब्धवती।