सीता, दुःखेन पीडिता, रामं पुनः पुनः विनयपूर्वकं वनगमनस्य कृते याचती, उवाच—"यदि मां, एवं क्लिष्टां, वनं नेतुम् इच्छसि न, तर्हि मृत्योरर्थं विषं वा वह्निं वा जलं वा आलिङ्गिष्यामि।" इत्येवं सा बहुविधं रामं प्रार्थयामास, किन्तु महाबाहुः रामः तां एकाकिनीं वनं नेतुं न प्रत्यनुजगाम। एवं उक्ता मैथिली शोकसंतप्तचित्ता, नेत्राभ्यां वह्निसमुत्सृष्टैः अश्रुभिः पृथ्वीं सिञ्चन्ती, चिन्तायामगात्। तां तथा संतप्तां दृष्ट्वा, काकुत्स्थः रामः, तस्याः मनः निवर्तयितुं कामयमानः, कोपगृहीतां वैदेहीं मृदुभिः वचोभिः सान्त्वयामास। रामेण सान्त्विता जानकात्मजा मैथिली, वनवासस्य कृते, पतिं रामं इदं वचनमुवाच। सा सीता, महता शोकसमन्विता, स्नेहगौरवयुक्तं वचनं राघवस्य विस्तीर्णवक्षसि न्यवेदयत्। "किं मे पितरौ मिथिलेशो रामं त्वां वरं लब्ध्वा चिन्तितवान्? किं सः पुरुषरूपिणीं स्त्रीं दृष्टवान् इति? यदि जनाः अविद्यया वदन्ति—रामे महान् तेजो नास्ति इति—तर्हि तद् अनृतं, सः हि सूर्यवत् दीप्तिमान्। किं त्वया कृतं क्लेशजनकं, किम् वा ते काचित् भीः, येन मां अनाथां त्यक्तुम् इच्छसि?" "मां सावित्रीं सत्यान्वितां द्युमत्सेनस्य वीरपुत्रे पतिस्नेहपरायणां विद्धि, या सदा तव वशवर्तिनी। त्वदन्यं न मनसा पश्येयम्, हे निष्पाप! त्वया सह वनं गच्छेयम्, न तु कुलपांसिनी इव अन्येन। त्वं च, हे राम, स्वसतीं शुद्धां, बाल्यात् सहवासिनीं, अन्यस्मै दातुम् इच्छसि, नर्तकीमिव। यस्य कृते यथोचितं उक्तं, यस्य कृते यतसे, तस्मै सदा वशी भव, हे निष्पाप! माम् अनानीय वनाय न गन्तव्यम्; तपो वा काननं वा स्वर्गो वा, सर्वत्र त्वया सह एव।" "त्वाम् अनुगच्छन्त्या मार्गे न किञ्चित् क्लेशं अनुभविष्यामि, यथा विश्रान्तिकाले। कुशकाशशरशृङ्गाटकण्टकवनानि त्वया सह मे तन्तुसूत्रमृदुत्वक् समानि भविष्यन्ति। महावातेनोत्थितं रजः पतिष्यति यन्मयि, तद् चन्दनपङ्कसमं मन्ये। शय्यां पर्णकृतां तृणेषु वनान्तरे यदा शये, तदा किम् रम्यतरं? यद् यत् पत्रं मूलं फलम् आनयिष्यसि, तद् अमृतसमं गृह्णीयाम्। तत्र न मातरं न पितरं न गृहं स्मरिष्यामि, ऋतुफलपुष्पैः रममाणा।" "न च तत्र किञ्चित् अप्रियं द्रष्टव्यम्; मम कृते न ते दुःखं, न च अहं भारं भविष्यामि। त्वया सह स्वर्गः अपि स्वर्गः, त्वद्विना नरकः; एतद् विदित्वा, हे राम, मया सह गच्छ, मम परमा त्वयि प्रीतिर्भवति। यदि त्वं मां ध्रुवां वनं नेतुम् इच्छसि न, विषम् एव पिबेयम्—मम शत्रूणां वशं न गच्छेयम्। त्वया त्यक्ता दुःखिता अपि, न जीवितुं शक्नोमि; तस्मिन् क्षणे मृत्युः मे श्रेयः। एष शोकः क्षणमपि न मे सह्यः; कथं चतुर्दश वर्षाणि दुःखिता स्थातुम्? इति सा दुःखेन संतप्तमना, पतिं दृढमालिङ्ग्य, दीर्घमालाप्य, उच्चैः क्रन्दन्ती व्यथिता बभूव।" "तया बहुविधैः दुःखजनकैः वाक्यैः आहतया, शरैः आहतया इव करिण्या, दीर्घकालधृताः अश्रूणि प्रज्वलनवत् विसृज्यन्ते स्म। तस्याः कमलोपमयोः नेत्रयोः, शोकसमुत्थं शुद्धं सलिलं स्रवत्। तस्याः मुखं, शशिनः शुद्धं विशाललोचनं, अश्रुभिः शुष्कीकृतं, कमलमिव निर्जलं बभूव। तदा रामः तां शोकसंमूढां बाहुभ्यां परिष्वज्य, सान्त्वनार्थं मधुरं वचनमुवाच—" "देवि, दुःखसहितं स्वर्गमपि न मे रोचते; मम कापि भीः नास्ति, स्वयम्भुव इव। तव सर्वम् अभिप्रायम् अजानन्, शुभे, अहं वनवासं न इच्छामि, रक्षितुं समर्थोऽपि। त्वया सह सहनिर्मितः अस्मि वनवासाय, मैथिलि, आत्मनः इव तव प्रीतिर्न परित्याज्या।" "जनकतनये, सत्येन बलवता पितुः आज्ञया विना वनं न गच्छेयम्। एष धर्मः, सुश्रोणि—पितरौ मातरं च सेवितुम्; तयोः वचनं लङ्घयित्वा न शक्नोमि जीवितुम्। ये नियन्त्रयन्ति, माता पिता गुरुश्च, तान् उपेक्ष्य, अवशं दैवं कथं पूज्येत? यत्र एते त्रयः सन्ति, शुभदर्शने, तत्र त्रैलोक्यसमं पुण्यं दृश्यते; तस्मात् अन्यत् नास्ति, तद् एव पूजनीयम्।" "न सत्यं, न दानं, न कीर्तिः, न बहुवितानयज्ञाः, हे सीते, पितृसेवानुग्रहार्थं तुल्याः। स्वर्गः, वित्तम्, धान्यं, विद्या, सन्ततिः, सुखं—गुरौ सेवायाम् अनुष्ठितायाम् किञ्चित् दुर्लभं न।" एवं श्रीमद्रामायणस्य अयोध्याकाण्डे त्रिंशत्तमे सर्गे एषा कथा प्रवृत्ता।