सीता तदा रामं राघवं सम्बोध्य स्नेहपूर्वकं धर्मनिष्ठया चोवाच—"अहं यात्रायै सिद्धा, वीरस्य धर्मिणः वनवासः मे रोचते। शुद्धेन च मनसा, प्रेम्णा च, पतिसंयुक्ता पतिव्रता धर्मपथेन गमिष्यामि; पतिः हि परमं दैवतं स्त्रीणाम्। भगवन्, मृत्योरपि पश्चात् मम तव च संगः नित्य एव भविष्यति, यथा ब्राह्मणैः श्रुतं शास्त्रेषु प्रसिद्धेषु। लोके यां स्त्रीं पुरुषः पितृभ्यः जलादिना धर्मेण गृह्णाति, सा मृत्योरपि तस्यैव भवति। यदि एवं धर्मपत्नीं गृहेभ्यः नानयितुं इच्छसि, तर्हि किमर्थं मां, पतिव्रतां, नानयितुमिच्छसि? त्वं मां, पतिसंयुक्तां, अनाथां, सुखदुःखसमां, काकुत्स्थ, हार्देन सहोद्यमे तिष्ठन्तीं, नयितुमर्हसि। यदि त्वं मां दुःखितां वनं नेतुम् इच्छसि न, तर्हि विषं वा वह्निं वा जलं वा गृहीत्वा मृत्युमेव वरणीयम्।" एवं सा विविधैः उपायैः रामं वनगमनाय याचमानापि, स वीर्यवान् रामः ताम् एकाकिनीं वनं नेतुम् नानुमेने। एवं उक्ता मैथिली चिन्तायामपपात, अश्रुपूरितलोचना भूमिं शीतलैः अश्रुभिः सिञ्चन्ती। तां दुःखार्तां दृष्ट्वा काकुत्स्थः सान्त्वनपूर्वं, कोपगृहीतां वैदेहीं, मृदुभिः वचोभिः प्रोत्साहयामास। एषा श्रीमद्रामायणस्य अयोध्याकाण्डे त्रिंशत्तमोऽध्यायः। तदा रामेण सान्त्विता जनकात्मजा मैथिली, वनवासार्थं पतिं पुनरपि सम्बोध्य उवाच। सा सीता, दुःखार्ता, स्निग्धमद्गर्वितया च वाचा, विशालवक्षसं राघवं प्राह। "मम पितरं मिथिलेश्वरं त्वां वरयित्वा किं चिन्तितवान्, हे राम? किमस्त्रीं पुरुषरूपिणीं दृष्टवान्? यदि जनाः अज्ञानात् वदन्ति—रामे नास्ति महाशक्तिः—तत् मिथ्या, स हि सूर्यवत् प्रकाशते। किं त्वया कृतं दुःखजनकं, वा किम् ते भयम्, येन त्वं मामनाथां त्यक्तुमिच्छसि? जानिहि मां सावित्र्याः सदृशीं सत्यवतः धर्मपत्नीं, यथा सा सदा पतिसंयुक्ता। अहं त्वामन्यं न कदापि मनसा पश्येयम्, राघव, यथा अन्यास्त्री कुलपातकं कुर्यात्। त्वं स्वयमेव पत्नीं शुद्धां, बाल्येभ्यः सहवासिनीं, अन्येभ्यः दातुमिच्छसि, नर्तकीव, हे राम। यस्य कृते त्वया यथोचितं भाषितम्, यस्य कृते त्वं प्रयत्नं करोति, तस्मै सदा वश्यः स्यान्नित्यं, हे अनघ। मामनानीय वनं गन्तुम् न अर्हसि; तपो वा अरण्यं वा स्वर्गो वा, सर्वत्र त्वया सह एव। न च मार्गे श्रमो मे भविष्यति, यथा विश्रामकाले त्वया सह पृष्ठतः गच्छन्त्याः। कुशकाशशरशकुन्तकद्रुमाः अपि मार्गे मम त्वया सह तूलरजताजिनसमानाः स्युः। महावातोद्भूतं रजः यन्मयि पतिष्यति, तत् चन्दनपङ्कवद् मम प्रियं भविष्यति। यदा शय्यां पर्णकुट्यां शयिष्ये, तदा तस्मात् सुखतरं किम्? यानि पत्राणि मूलानि वा फलं वा त्वया प्रदत्तं, अल्पं वा बहु वा, तत् मम अमृतसमानं स्यात्। तत्र अहं जननीं पितरं गृहम् अपि न स्मरिष्यामि, ऋतुपुष्पफलास्वादनेन। न च तत्र त्वं किञ्चिद् अप्रियं द्रष्टुम् इच्छसि, मम कृते न दुःखं न च भारं तव भविष्यामि। त्वया सह स्वर्गः अपि स्वर्गः, त्वया विना नरकः; एतद् विदित्वा, हे राम, मम परं प्रेम त्वयि, मां सह गच्छ। यदि मामनायासं वनं नेतुम् इच्छसि न, तर्हि विषं पिबेयम्, न च शत्रुवशे पतिष्येयम्। त्वया परित्यक्ता दुःखिता, जीवितं न भविष्यति, तस्मात् मृत्युरेव श्रेयः। इमं दुःखं क्षणमपि न सहिष्ये, कथं चतुर्दशवर्षं दुःखिता सहेयम्?" एवं दुःखेन पीडिता सा दीर्घं विलप्य, पतिं सस्नेहम् आलिङ्ग्य, दुःखार्ता उन्मत्तवत् रुरोद। सा बहुशः दुःखजनकैः वाक्यैः व्यथिता, इव बाणैः विद्धा करिणी, दीर्घकालसंस्थितं शोकार्तं जलं विमुमोच, यथा अग्निः काष्ठात् निर्गच्छेत्। तस्याः कमलसमक्ष्याः नेत्राभ्यां क्रौञ्चमणिशुद्धं जलं शोकार्थं निःसृतम्। तस्याः शशाङ्कसमप्रभं शुक्लं मुखं, विशाललोचनं, अश्रुभिः शुष्कं, जलरहितं कमलमिव बभूव। तदा रामः तां शोकार्तां बाहुभ्यां आलिङ्ग्य, सान्त्वनपूर्वं वचः उवाच—"देवि, सत्यं वदामि, दुःखयुक्तं स्वर्गमपि न रोचते; मम न किञ्चिद् भयम्, स्वयम्भुवत्। तव सर्वेषां इच्छानां ज्ञानं विना, शुभे, अहं न अरण्यवासं इच्छामि, यद्यपि त्वां रक्षितुं समर्थोऽस्मि। यतः त्वं सहैव मया वनवासाय सृष्टा, मैथिलि, आत्मवत् त्वयि मम स्नेहं परित्यक्तुं न शक्यते।