सीता रामं प्रार्थयन्ती प्रणयपूर्वकं सान्त्वनपूर्वकं च वचनानि समुपाददात्। सा प्राह—मम वनवासाय आदेशः प्राप्तव्य इति श्रूयते; तस्मात् त्वया सह, आर्यपुत्र, अहम् अपि गमिष्यामि, अन्यथा मार्गो नास्ति, प्रिय। अहम् आदेशं तं पूरयिष्यामि त्वया सह प्रस्थितव्या; समयः प्राप्तः, ब्राह्मणस्य च वाक्यं सत्यम् अस्तु। जानामि, नायक, वनवासे बहुविधाः क्लेशाः सन्ति, ये च अशिक्षितचेतसां दुःखानि सुलभानि। पितुः गृहे कन्यायाः सती मया काचित् साध्वी तपस्विनी मुनिव्रता मातरं मम पुरतः वनवासस्य वृत्तान्तः श्रुतः। त्वया मया पूर्वमपि बहुवारं वनगमनाय प्रार्थिता अस्मि, आर्य, यतो मम तत्र गन्तुम् उत्कण्ठा वर्तते। अहम् अपि, राघव, वनगमनाय सज्जा अस्मि; वीरस्य वनवासः मे रोचते। शुद्धेन हृदया, स्नेहेन च, पत्युः पादानुगता, अहम् अपि पापरहितं वर्तयिष्यामि; पतिः हि स्त्रियाः परमो देवता। मृत्योरपि परं, आर्य, मम त्वया सह संगः नित्य एव भविष्यति, यथा श्रुतं प्रसिद्धैः ब्राह्मणैः शास्त्रेषु। अस्मिन्संसारे या स्त्री पित्र्याद्भ्यः जलक्रीडया धर्मेण च पत्या स्वीकृता, सा मृत्योरपि तस्यैव भवति। यदि स्वगृहेभ्यः त्वं मां पतिसंयुक्तां धर्मचारिणीं नेच्छसि नेतुम्, तर्हि किमर्थम्? त्वया मया, अनन्यया, अनाथया, सुखदुःखसाम्यया, सहधर्मचारिण्या, सह गन्तव्यम्, काकुत्स्थ, यः सुखदुःखयोः भागी भवामि। यदि त्वं मां दुर्मनां वनं नेतुम् न इच्छसि, तर्हि विषम् अग्निं वा जलं वा आङ्क्ष्ये मृत्यवे। एवं सा बहुविधं प्रार्थयन्ती तम् वनगमनाय, बलवान् रामः तां निर्जनवनं नेतुम् न प्रत्यनुजगाम। एवं उक्त्वा मैथिली चिन्तायाम् पतिता, नेत्राभ्यां वह्निसमानैः अश्रुभिः भूमिं सिञ्चन्तीव। तां तथा दुःखिता दृष्ट्वा, काकुत्स्थः तां मैथिलीं शमयितुम्, कोपग्रस्तां वैदेहीं, मृदुभिः वचोभिः सान्त्वयामास। एष अयोध्याकाण्डस्य त्रिंशत्तमोऽध्यायः श्रीमद्वाल्मीकि-रामायणे। तदा रामेण सान्त्विता मैथिली जनकनन्दिनी वनवासाय पतिं पुनः वाक्यम् अब्रवीत्। सा सती, दुःखार्ता, राघवं विस्तीर्णवक्षसं स्नेहगौरवयुक्तं वाक्यम् अब्रवीत्। किं मे पिता मिथिलाधिपः त्वां पतिं लब्ध्वा, नारीरूपिणं नरं इति सममन्यत? यदि जनाः अविद्यया वदन्ति—रामे महाशौर्यं नास्ति इति, तद् मिथ्या; स हि सूर्यवत् प्रभायुतः। किं त्वया कृतं दुःखं वा, वा किम् भीः अस्ति, येन मां अनाथां परित्यक्तुम् इच्छसि? जानिहि माम् सावित्रीव सत्यवत्यां ध्युमत्सेनपुत्रे सदा पतिसंयुक्तां धर्मचारिणीं। न अहम् मनसा अपि अन्यं किंचिद् द्रक्ष्यामि त्वदन्यं, अनघ; त्वया सह गन्तव्या, अन्यथा कुलनाशिनी स्यां। त्वं एव स्वच्छां, कौमार्येण सह जीवितपत्नीं, अन्येभ्यः दातुम् इच्छसि, नर्तकीव, हे राम। यस्य कृते यथोक्तं भाषितं, यस्य कृते यत्नः क्रियते, तस्मै सदा शीलवान्, अनघ, अनुगतः भवितव्यम्। मां अनन्यां विना त्वं वनं न गन्तुम् अर्हसि; यद्वा तपो, यद्वा काननं, यद्वा स्वर्गः, सर्वं त्वया सह एव। न च पृष्ठतः गच्छन्त्या मया मार्गे किञ्चित् श्रमः भविष्यति, यथा विश्रान्तौ सदा। कुशकाशशरशकलीनां कांटकीनां वृक्षाणां च स्पर्शः, त्वया सह, मृदुलः कापि काषायवस्त्रेण वा मृदुना इव भविष्यति। महाबाहो, वातेन समुत्थितं रजः यत् मयि पतिष्यति, तद् चन्दनस्नेहवत् मम रोचते। यदा तृणशय्यायां पत्रशय्यायां च वनान्तरे शयिष्यामि, तदा किम् सुखतरं स्यात्? त्वया यत् यद् पत्रं मूलं फलम् आनयिष्यसि, तद् अल्पं वा बहु वा, अमृतकल्पं मम भविष्यति। तत्र अहं मातरं पितरं वा गृहं वा न स्मरिष्यामि, ऋतुकुसुमफलास्वादनसमये। न तत्र त्वया किञ्चित् अप्रियं द्रष्टव्यम्, न मया दुःखं, न च भारः त्वं मम भविष्यसि। त्वया सह स्वर्गः अपि स्वर्गः, विना त्वां नरकः; तत् ज्ञात्वा, राम, मया सह गन्तव्यम्, मम त्वयि परमोऽनुरागः। यदि त्वं मां न गमयिष्यसि, स्थिरां वनं, तर्हि विषम् पिबामि; मा मां द्वेषिणां वशे पतितुं कुरु। ततोऽपि दुःखिता अहम्, त्वया त्यक्ता, जीवितुं न शक्नोमि; तत्क्षणे मृत्युः मम श्रेयः। न खलु अहम् एषः दुःखं क्षणमपि सहिष्ये; कथं तर्हि दुःखिता चतुर्दशवर्षाणि? एवं सा दुःखार्ता, बहु विलप्य, पतिं समाश्लिष्य, उच्चैः शोकाभिभूता रुरोद। सा बहुविधैः दुःखदैर् वाक्यैः ताडिता, शरैः आहतैव मत्तगजेन्द्राणी, दीर्घकालसंस्थितमश्रु सन्ददर्श, यथा अग्निः समिधः। तस्याः नीलोत्पलसदृशेभ्यः नेत्राभ्यां क्रौञ्चशिशुवत् अश्रूणि निर्गतानि, दुःखसमुत्थानि, स्फटिकसमानि।