सीता रामचन्द्रं प्रार्थयन्ती उवाच — “अत्यन्तदुष्करं वनं मृगवानरमहागजसमाकीर्णं गच्छामि। तत्र पितृगृहवत् निवसिष्यामि, तव अनुमतिं लब्ध्वा तव चरणौ धृत्वा। त्वं प्रति मम अनन्यभक्तिः, मम हृदयम् तव संनिहितम्; यदि त्वयि वियोगः स्यात्, मृत्युम् निश्चितवती। अतः त्वं मां स्वीकरोतु, मे प्रार्थनां समादत्तु; मम कारणेन तव भारः न वर्धिष्यते।” एवं धर्मयुक्ता सीता यदा उक्तवती, तदा पुरुषश्रेष्ठः रामः तां वनवासाय गन्तुं न इच्छति। सः बहूनि वाक्यानि सीतायाः दुःखं वननिवासस्य विषये शमयितुं प्रयुक्तवान्। ततः रामः धर्मानुरागी सीतायाः धर्मज्ञत्वं ज्ञात्वा, वनस्य क्लेशान् चिन्तयन्, तां गन्तुं न निर्णीतवान्। रामः अश्रुपूर्णनेत्रां सीतां सान्त्वयन्, तां वनवासे स्थातुं न युक्तमिति वदन्, इदं वचनं उवाच — “सीते, त्वं कुलीनाऽसि, धर्मनिष्ठा च; अत्र स्थातुं धर्मं आचर, यथा मम मनः शान्तिम् प्राप्नोति। त्वं मम वाक्यम् अनुगच्छ, सौम्ये; शृणु, वनवासिनां बहवः आपदः सन्ति। अतः वनवासस्य इच्छा त्यज; वनम् आपद्ग्रस्तम् इति प्रसिद्धम्। अहं हिताय, बुद्धिम् उपयुज्य, इदं वदामि; तत्र सुखम् न जानामि, सदा दुःखमेव। सिंहानां गर्जनाः पर्वतानदीसम्भूताः, गुहानिवासिनः, दुःखदाः; अतः वनम् दुःखयुक्तम्। मृगाः मदोन्मत्ताः निर्जनेषु स्थलेषु विहरन्ति; तान् दृष्ट्वा, सीते, वनम् दुःखपूर्णम्। नदीः ग्राहसमाकीर्णाः, कर्दमाः, गमनाय कठिनाः; गजानपि तत्र दुःखम् अधिकम्। मार्गाः कंटकवृक्षैः आवृताः, मयूरनिनादैः प्रतिध्वनिताः, जलहीनाः, अतिव्यग्राः; तत्र वनम् क्लेशयुक्तम्। शय्या पत्राणि भूमौ भग्नानि, रात्रौ श्रान्तः, तत्र वनम् दुःखदतरम्। दिनरात्रम् आत्मसंयमेन, पतितफलानि भक्षयन् सन्तोषः कर्तव्यः; अतः सीते, वनम् क्लेशपूर्णम्। यावत् जीवः, तावत् उपवासः कर्तव्यः, मैथिलि; जटाः धार्याः, वल्कलानि च। देवपितृकार्याणि विधिना कर्तव्याणि, अतिथयः यथायोग्यं सत्कार्याः। त्रिसन्ध्यं स्नानम् अनुशासनपूर्वकं कर्तव्यम्; तत्र वनवासिनां क्लेशः अधिकः। पुष्पाणि स्वयम् संगृहीत्वा वेदविधिना वेदिमध्ये होमः कर्तव्यः; अतः सीते, वनम् क्लेशपूर्णम्। यद् यद् लभ्यते, तेन सन्तोषः कर्तव्यः, मैथिलि; यद् यद् वन्यं भोजनम्, तेन संतोषः; अतः सीते, वनम् क्लेशपूर्णम्। तीव्रः वातः, अन्धकारम्, सततं क्षुधा; महान् भयः तत्र; अतः वनम् दुःखदतरम्। नानारूपाः सर्पाः, सुन्दरी, मार्गेषु निर्भयम् विचरन्ति; अतः वनम् दुःखदतरम्। नदीनिवासिनः सर्पाः, वक्रमार्गानुगाः, मार्गम् बाधन्ति; तत्र वनम् क्लेशयुक्तम्। पतङ्गाः, वृश्चिकाः, कीटाः, दंशमकाः, सदा दुर्बलान् पीडयन्ति; तत्र वनम् दुःखपूर्णम्। वृक्षाः कंटकिनः, कुशकाशा च, सुन्दरी, वनम् जटिलशाखान्वितम्; तत्र वनम् क्लेशपूर्णम्। बहवः शरीरक्लेशाः, विविधानि भयानि च, वनवासिनां; तत्र वनम् सदा दुःखपूर्णम्। क्रोधः लोभः च त्याज्यौ, मनः तपसि स्थापनम्; भीषणेऽपि अभयं कर्तव्यम्; तत्र वनम् सदा क्लेशयुक्तम्। अतः तव वनगमनम् न युक्तम्; तत्र तव सुरक्षा नास्ति। विचारयन् अहम् पश्यामि, वनम् बहु आपद्ग्रस्तम्।” एवं रामः महात्मा वनगमनाय न निर्णीतवान्, सीता तस्य वचनानि न शृण्वन्ती, दुःखिता, रामाय पुनः वचनम् उवाच। रामस्य वचनानि श्रुत्वा, सीता दुःखिता, अश्रुपूरितवदना, शनैः वाक्यम् उवाच — “यद् वनवासे त्वया दोषाः उक्ताः, तान् त्वदनुरागात् गुणत्वेन पश्यामि। मृगाः, सिंहाः, गजाः, व्याघ्राः, शरभाः, उष्ट्राः, वराहाः, अन्ये च वनचराः — ते सर्वे, राघव, तव रूपम् दृष्ट्वा, पूर्वम् अदृष्टम्, तव दर्शनात् पलायन्ते; सर्वे तव भीताः। अहम् तव सह गन्तव्या, पितृपुरुषाणां आज्ञया; यदि त्वत्तः वियोगः स्यात्, राम, इह एव जीवितम् त्यजामि। इन्द्रः अपि, देवाधिपः, मम समीपे तव सह बलात् अहं कर्तुं न शक्नुयात्। पतिसंविहिता स्त्री न जीवति; राम, त्वं तस्य उदाहरणं दर्शितवान्। अन्यं च, बुद्धिमन्, ब्राह्मणैः श्रुतम्, पूर्वं पितृगृहे, वनवासः मम निश्चितः। गृहस्थैः विदुषां ब्राह्मणानां वाक्यं श्रुत्वा, महाबल, वनवासे सदा उत्सुकत्वम् मम आसीत्।” एवं सीता स्वस्य अनुरागं, धर्मनिष्ठां च दर्शयन्ती, रामस्य सह वनगमनम् निश्चयमकरोत्।