सीता भगवतः रामस्य समीपे स्वमिच्छां विनिवेदयन्ती सस्नेहम् एवमुवाच—“त्वाम् अग्रे गच्छन्तं पृष्ठतः अनुसरिष्यामि, त्वया भोजनं कृतं पश्चात् एव अहम् अपि भक्षयिष्यामि। ततः पर्वतान् सरांसि सरितश्च द्रष्टुम् इच्छामि। त्वं मे प्राज्ञः रक्षकः सन्, अहम् निर्भयम् सर्वत्र पद्मिन्यः हंसबकसंपूर्णाः सुशोभनविकसिताः सरः सरांसि च पश्येयम्। त्वया सह, वीर, अहम् तान् प्रमुदिता द्रष्टुम् इच्छामि; तेषु सरःसु स्नानं करिष्यामि, त्वयि नित्ययुक्ता। त्वया सह, विशाललोचना, परमसुखे रमिष्यामि; एवं सहस्रवर्षाणि शतम् वा त्वया सह वत्स्यामि। नाहम् किंचित् अतिवर्तिष्ये; न स्वर्गः अपि मां रोचते। यदि स्वर्गवासः त्वया विना स्याद्, राघव, नरश्रेष्ठ, तं अपि न वाञ्छामि। अहम् अतीव दुष्करं मृगवानरगजाकीर्णं वनं गमिष्यामि; तत्र त्वत्पादौ गृहीत्वा पितृगृहे इव निवत्स्यामि, तव अनुमत्याः। त्वयि अव्यभिचारिण्या भक्त्या, त्वयि च हृदयेन संलग्ना, त्वत्तः पृथक् स्थिता मरणं निश्चितवती; त्वया सह मां नय, मम याचना पूर्यताम्, न च मम कारणेन तव भारः वृद्धिं यास्यति।” एवं धर्मवतीं सीतां भाषमाणां श्रुत्वा, नरश्रेष्ठः रामः तां वनं नेतुम् न ऐच्छत्; सः बहूनि वाक्यानि सान्त्वनपूर्वकं तस्याः वनवासदुःखमुपादिश्य निवर्तयितुम् प्रयासं चकार। इति सप्तविंशतितमः सर्गः समाप्तः। अथ धर्मात्मा रामः सीतायाः वचः श्रुत्वा, तस्याः गुणं विदित्वा, वनदुःखं चिन्तयन् ताम् नेतुम् न निश्चितवान्। ततो अश्रुपूर्णलोचनां सीतां सान्त्वयन्, धर्मनिष्ठः रामः इमाम् उक्तिम् अवदत्—“सीते, कुलीनासि, नित्यं धर्मपरायणा; अत्र स्थातुम् अर्हसि, धर्मं आचर, यथाऽहं मनसि शान्तिं लभेय। सीते, मम वचः कर्तव्यम्; शृणु, वनवासिनां तत्र बहवः भयानकाः आपदः सन्ति। सीते, वनवासस्य संकल्पं त्यज; अरण्यं नाम तत्र दुःखानि अधिकानि सन्ति। अहम् अनुशासनेन, हितबुद्ध्या एतद् वदामि; तत्र अहम् न कदापि सुखं जानामि, केवलं दुःखमेव। तत्र गिरिकन्दरनिवासिनां सिंहानां निनादः श्रूयते, दुःखदः च; अरण्यं तेन दुःखजनकम्। निर्जनेषु स्थलेषु निःशङ्काः मत्ताः च मृगाः क्रीडन्ति; तान् दृष्ट्वा, सीते, वनं दुःखमयम्। नद्यः ग्राहैः पूर्णाः, पङ्किलाः, दुःखेन तरणीयाः; गजायाः अपि तत्र दुःखं अधिकतरम्। कंटकवृक्षैः आवृतः मार्गः, मयूररवैः प्रतिनादितः, जलाभावः च; तेन अरण्यं अतीव क्लेशकरम्। शुष्कपर्णशय्या भूमौ विकीर्णा, रात्रौ श्रमपरिश्रान्तः शयनम्; तेन अरण्ये दुःखं विशिष्टम्। अह्निशः फलैः तृप्त्या, आत्मसंयमेन जीवितव्यम्; सीते, अरण्ये क्लेशः एवाधिकः। यावज्जीवम् उपवासः कर्तव्यः, मैथिलि, जटाचीरधारणं च। देवपितृकार्यं विधिनैव कर्तव्यम्, अतिथयः नित्यं पूजनीयाः। त्रिसन्ध्यं स्नानं यथाकालं नियमेन कर्तव्यम्; तेन अरण्ये दुःखं विशिष्टम्। स्वयम् संगृहीतैः पुष्पैः वेदविधिना वेदिकायाम् हव्यकर्म च कर्तव्यम्; सीते, अरण्ये दुःखमस्ति। यद् यद् लभ्यते, तेन तृप्तिः कर्तव्या, मैथिलि; वन्येन आहारेण यथालब्धेन तुष्टिः; तेन अरण्ये दुःखमस्ति। तीव्रः वातः, तमः, नित्यं क्षुधा, च महती आपदः; तेन अरण्ये दुःखमस्ति। नानारूपाः सर्पाः, सुशोभने, निर्भयम् अरण्यमार्गेषु विचरन्ति; तेन अरण्ये दुःखमस्ति। नद्यः सर्पनिवासिन्यः, वक्रमार्गगामिन्यः, मार्गं निवारयन्ति; तेन अरण्ये दुःखमस्ति। पतङ्गाः, वृश्चिकाः, कीटाः, दंशमशकाः च, दुर्बलान् सदा पीडयन्ति; तेन अरण्ये दुःखमस्ति। कंटकिनः वृक्षाः, कुशकाशाः, शाखासंकीर्णाः च; तेन अरण्ये क्लेशः। अनेकानि शरीरिकदुःखानि, विविधानि भयानि अरण्यवासिनां; तेन अरण्ये दुःखमस्ति। क्रोधलोभौ त्यक्तव्यौ, तपसि च मनः स्थाप्यम्; भीषणे अपि न भीः कर्तव्या; तेन अरण्ये क्लेशः। अतः त्वया अरण्यगमनं न युक्तम्; तत्र ते न सुरक्षा अस्ति। मम विचारेण अरण्ये बहवः आपदः दृश्यन्ते।” एवं रामेण महात्मना वनगमनाय अनिश्चिते, सीता तस्य वाक्यानि न शुश्राव; तदा सा दुःखिता रामम् इदं वचनम् अब्रवीत्। इति अयोध्याकाण्डस्य एकोनत्रिंशः सर्गः। तस्याः वचनं श्रुत्वा, सीता दुःखिता, अश्रुपूर्णमुखी शनैः इदं वचः उवाच—“त्वया यानि अरण्यवासदोषाः उक्ताः, तान् अहम् तव स्नेहान्मूलात् गुणरूपेण पश्यामि। मृगाः, सिंहाः, गजाः, व्याघ्राः, शरभाः, उष्ट्राः, वराहाः, अन्ये च ये वनचराः—ते सर्वे, राघव, तव रूपं पूर्वं न दृष्टवन्तः; त्वां दृष्ट्वा सर्वे पलायिष्यन्ति; सर्वे हि त्वत्तः भीताः।” एवं सीता स्वस्य अनन्यभक्तिं, वनवासे च दृढनिश्चयं, रामस्य समीपे स्नेहपूर्वकम् अव्यभिचारिण्या प्रतिपादयति।