सीता रामं संबोध्य प्रेमपूर्वकं प्रार्थयति—हे राम, त्वं वनवासिनां अपि अन्येषां रक्षणे समर्थः, तव संरक्षणे मम किं पुनः? हे सम्मानप्रद, त्वया सह वनं गच्छामि, न मे संशयः। एकदा निश्चयमुपगच्छन्त्या मम निवर्तने न शक्यते। फलं मूलं चाहार्य, तव सहवासे दुःखं न करिष्यामि। तव अग्रे गमिष्यामि, तव भोजनानन्तरं भोजनं करिष्यामि; ततः पर्वतानि, सरांसि, सरोवराणि द्रष्टुमिच्छामि। त्वं मे बुद्धिमान् रक्षकः, तव सह निर्भयम् सर्वत्र हंससारसैः पूर्णानि, कमलानि विकसितानि सरांसि द्रक्ष्यामि। तव सह, हे वीर, अहं तानि हर्षेण द्रष्टुमिच्छामि, तेषु सरांसि स्नानं करिष्यामि, तव नित्यं भक्त्या युक्ता। हे विशालाक्ष, तव सह उत्तमं सुखं रमिष्यामि, सहस्रवर्षाणि शतवर्षाणि वा तव सहैव। अहं न कदापि उल्लङ्घिष्यामि, स्वर्गः अपि न रोचते। यदि स्वर्गवासः तव विना स्यात्, हे राघव, पुरुषर्षभ, तं अपि न इच्छेयम्। अत्यन्तदुष्करे वने मृगशार्दूलकपिगजैः पूर्णे गच्छामि, तव पादौ गृहीत्वा तव अनुमतिः प्राप्तव्या, पितृगृहवत् वासं करिष्यामि। अनन्यभक्त्या, तव अनुरक्तहृदया, तव वियोगे मरणनिश्चया; तव भारं न वर्धयिष्यामि, मामादाय तव अनुग्रहं कुरु। एवं धर्मयुक्तं वचः सीता यदा उवाच, तदा पुरुषोत्तमः रामः तां वनवासे दुःखितां प्रपञ्च्य, तां नेतुं न इच्छति। तस्याः दुःखं निवर्तयितुं बहूनि वचनानि उवाच। ततः अष्टाविंशतितमं सर्गं श्राव्यं। धर्मानुरागी रामः, सीतायाः धर्मं ज्ञात्वा, तस्याः वनदुःखं चिन्तयन् तां नेतुं न निश्चिन्तयति। तदनन्तरं, अश्रुपूर्णनेत्रां सीतां सान्त्वयन्, धर्मज्ञः तां निवर्तयितुं वचनं उवाच। "सीते, त्वं कुलीनाऽसि, धर्मनिष्ठा च; अत्र स्थिता धर्मं आचर, तेन मे मनः शान्तिं यास्यति। मम उक्तं कर्तव्यं, हे सौम्ये, शृणु—वने बहवः संकटाः सन्ति। वनवासे अभिप्रायं त्यज, वनं संकटैः पूर्णं तेन वनं इति कथ्यते। अहं तव हिताय, बुद्ध्या वदामि; तत्र कदापि सुखं न जानामि, केवलं दुःखं एव। गिरिकुहरेषु सिंहानां गर्जनं दुःखदं, तेन वनं दुःखदं। मृगाः, मदोत्कटाः, निर्जनेषु क्रीडन्ति; तान् दृष्ट्वा वनं दुःखदं। नदीः, ग्राहैः पूर्णाः, दुर्गमाः, गजैः अपि दुःखदाः; तेन वनं दुःखदं। वल्कलवृक्षैः, मयूरनादैः, जलहीनैः, कठिनैः पन्थानः; तेन वनं दुःखदं। पर्णशय्या, भूमौ विकीर्णा, श्रान्तः निशि; तेन वनं दुःखदं। दिवा रात्रौ फलैः जीवितव्यं, आत्मसंयमेन; तेन वनं दुःखदं। यावत् जीवः, उपवासः कर्तव्यः, मुण्डितकेशः, वल्कलवस्त्रधारी। देवपितृकार्याणि विधिना कर्तव्यानि, अतिथिः सत्कार्यः। त्रिस्नानं यथाकालं, नियमेन; तेन वनं दुःखदं। पुष्पैः स्वयंगृहीतैः वेदविधिना होमः कर्तव्यः। यद् यद् लभ्यते तेन तुष्टिः, यद् यद् वन्यं खाद्यं; तेन वनं दुःखदं। तीव्रः वातः, तमः, क्षुधा च; महतः भयम्; तेन वनं दुःखदं। नानारूपाः सर्पाः, पन्थान् व्याप्नुवन्ति; तेन वनं दुःखदं। नदीषु सर्पाः, वक्रमार्गे, मार्गं रुद्धवन्तः; तेन वनं दुःखदं। पतङ्गाः, वृश्चिकाः, कीटकाः, दंशाः, दुर्बलान् पीडयन्ति; तेन वनं दुःखदं। वृक्षाः कंटकयुक्ताः, कुशकाशा च, शाखा जटिलाः; तेन वनं दुःखदं। शारीरिकदुःखानि, विविधानि भयानि च; तेन वनं दुःखदं। क्रोधलोभौ त्याज्यौ, तपस्ये मनः स्थाप्यं, भीषणे न भीतव्यम्; तेन वनं दुःखदं। अतः तव वनगमनं न उचितम्, तत्र तव रक्षणं नास्ति; मम विचारे, वनं बहुभययुक्तं दृश्यते।" एवं रामः महात्मा, सीतां वनं नेतुं न निश्चिन्तयन्, सीता तस्य वचनं न शृणोति। तदा दुःखिता सीता रामं प्रत्युवाच। एकोनत्रिंशत्तमः अयोध्याकाण्डस्य सर्गः श्राव्यः। रामस्य वचनं श्रुत्वा, दुःखिता, अश्रुपूर्णमुखी सीता शनैः वचनं उवाच।