वनमध्ये ताः नारीः, याः पूर्वं अदृष्टस्वरूपाः तथा रमणीयाः आसन्, ऋष्यशृङ्गस्य हृदयम् आकर्षयन्। तासां संप्रत्ययम् कृत्वा, सः ताः स्वपितरं विषये वक्तुम् उद्यतवान्। सः अवदत् – “अस्माकं पिता विभाण्डकः, अहम् तस्य पुत्रः। मम नाम कर्म च लोके प्रसिद्धम् – ऋष्यशृङ्गः इति। अस्माकं आश्रमः समीपस्थः, हे सुन्दरीः, यथायोग्यं अतिथिसत्कारं यत्र दास्यामि।” ऋष्यशृङ्गस्य वचनं श्रुत्वा, ताः सर्वाः नारीः तस्य आश्रमं गन्तुम् संकल्पयन्। ततः ताः सर्वाः तत्र आगच्छन्। आगत्य ऋष्यशृङ्गः अतिथिसत्कारं कृतवान्, “एष जलम् आचमनाय, एष पादप्रक्षालनाय, एते मूलफलानि भवत्यः स्वीकरोतु” इति उक्त्वा। तस्य सत्कारं लब्ध्वा, ताः नारीः उत्सुकाः अभवन्, किन्तु ऋष्यस्य भीत्या शीघ्रं निर्गन्तुम् निर्णयं कृतवन्त्यः। ताः अवदन् – “हे ब्राह्मण, एते उत्तमफलानि अपि अस्ति – त्वं स्वीकुरु, महात्मन्, शीघ्रं खाद। ततः ताः सर्वाः हर्षपूर्णाः, तं आलिङ्ग्य, मधुरान्नानि विविधानि च रमणीयानि अन्नानि तस्मै ददुः। सः तानि फलानि स्वादितवान्, चित्ते चिन्तितवान् – ‘एष फलानि’ इति, यतः सः वनवासः चिरकालं कृतवान्, एवं पदार्थान् पूर्वं न आस्वादितवान्। पश्चात्, ताः नारीः तं ऋष्यशृङ्गं अनुज्ञाय, स्वव्रतानि निवेद्य, पितरं भीत्वा, यथोक्तं निर्गताः। तासु सर्वासु निर्गतेषु, ऋष्यशृङ्गः कश्यपवंशजः, हृदयेन व्याकुलः, दुःखितः वनं विचरितुम् आरब्धवान्। अनन्तरं, ततः परदिने, विभाण्डकस्य वीर्यवान् पुत्रः, शोभायुक्तः, तत्र पुनः आगच्छन्, मनसि पुनः पुनः चिन्तयन्। तत्र सः ताः रमणीयाः, सुशोभिताः, श्रेष्ठाः नारीः ददर्श। तं आगच्छन्तं ऋष्यशृङ्गं दृष्ट्वा, तासां हृदयानि हर्षपूर्णानि अभवन्। ताः समीपं आगत्य अवदन् – “हे सौम्य, अस्माकं आश्रमं आगच्छ” इति। “अत्र अनेकानि अद्भुतानि मूलफलानि सन्ति; निश्चितं, तव विशेषं भाग्यं अत्र भविष्यति” इति अवदन्। तासां हृदयस्पर्शी वचनानि श्रुत्वा, सः गन्तुम् निश्चितवान्; ततः ताः नारीः तं नयन्। यदा सः महात्मा ऋष्यशृङ्गः तत्र नीयमानः, तदा देवाः सहसा वर्षं ववर्षुः, लोकं हर्षयन्। तस्मिन वर्षे, तपस्वी ऋष्यशृङ्गः आगतवान्; राजा तं मिलित्वा, शिरसा भूमौ प्रणम्य, सत्कारं कृतवान्। सः सम्यक् आदरेण तस्मै जलं अतिथिसत्कारे दत्तवान्, तस्य अनुग्रहम् याचितवान्, यथा ऋष्यशृङ्गस्य कोपः न भवेत्। तं अन्तःपुरे प्रवेश्य, यथाक्रमं, शान्तां पुत्रीं समाहितचित्तः तस्मै दत्तवान्; राजा तेन हृष्टः अभवत्। एवं महातेजाः ऋष्यशृङ्गः तत्र शान्तया सह सर्वकामान्वितः पूजितः वसन्। एवं महर्षेः चरितं श्रवणीयम् – श्रीवाल्मीकिरामायणे, बालकाण्डे, एकादशसर्गः। पुनः, हे राजन्, मम हितवचनानि शृणु, यथा सः बुद्धिमान् श्रेष्ठः देवः उक्तवान्। इक्ष्वाकुवंशे एकः धर्मात्मा राजा भविष्यति – दशरथः नाम, सत्यप्रियः प्रसिद्धः। सः राजा अङ्गराजेन मित्रत्वं करिष्यति, तस्य एकः भाग्यशाली कन्या – शान्ता नाम – भविष्यति। अङ्गराजस्य पुत्रः – रोमपादः – प्रसिद्धः; दशरथः तं गन्तुम् इच्छति। “अहम् अप्रजः, हे धर्मज्ञ, शान्ताया पतिः यज्ञं मम कृणोतु, यथा त्वया उक्तम्, सन्ततिवर्धनाय वंशस्य च” इति राजा याचति। राजस्य वचनं श्रुत्वा, मनसि चिन्तयन्, सः शान्ताया पतिम्, यस्य पुत्रः अस्ति, आत्मसंयमेन दास्यति। तं ऋषिं लब्ध्वा, राजा चिन्तामुक्तः, हर्षपूर्णहृदयः यज्ञं कर्तुम् आरभते। कीर्त्यर्थं दशरथः, अञ्जलिं कृत्वा, धर्मज्ञं श्रेष्ठं ब्राह्मणम् ऋष्यशृङ्गं वरणं करिष्यति। सः नरपतिः, यज्ञसन्ततिस्वर्गार्थं, तस्मात् श्रेष्ठात् ब्राह्मणात् इच्छितं फलम् प्राप्स्यति। तस्मै चत्वारः अपारवीर्याः पुत्राः भविष्यन्ति, यः वंशं स्थापयिष्यति, सर्वेषु प्राणिषु प्रसिद्धः भविष्यति। अतः, हे पुरुषशार्दूल, त्वं स्वयम् यथायोग्यं सम्मानं कृत्वा, महराजन्, सैन्ययानैः सह गच्छ। सुमन्त्रस्य वचनं श्रुत्वा, दशरथः हृष्टः अभवत्; वसिष्ठेन सह मन्त्रं कृत्वा, सारथिवचनं श्रुत्वा। अन्तःपुरजनैः मन्त्रिभिः सह, शनैः वननदीः अतिक्रम्य, तत्र तं ब्राह्मणं यत्र स्थितः आगच्छन्। सः तं स्थानं आगत्य, श्रेष्ठं ब्राह्मणं, रोमपादस्य समीपस्थं, उपगम्य। दशरथः ऋष्यशृङ्गं तेजस्विनं ददर्श; तदा राजा तं विशेषतः सत्कारं कृतवान्। तस्य मित्रत्वेन, रोमपादः, आन्तरिकहर्षेण, ऋष्यशृङ्गं सर्वं निवेदितवान्। सः मैत्र्यबन्धनैः स्नेहसंबन्धैः तं सत्कृतवान्; एवं तेन सम्यक् सत्कृतः, श्रेष्ठः नरः तत्र स्थितवान्। सप्ताष्टदिनेषु, राजा रोमपादम् उक्तवान् – “हे नराधिप, शान्ता तव कन्या, पत्या सह अत्र अस्ति।