सीता, धर्मनिष्ठा और प्रेमपूर्णा, रामं प्रति स्नेहपूर्णं वचनं अब्रवीत्। “यदि त्वं अद्य दुर्गं वनं गच्छसि, हे राघव, अहं पूर्वं गच्छामि, तृणकण्टकान् पदैः नुद्य। ईर्ष्याम् क्रोधं च त्यक्त्वा, यथा पानान्तं जलं परित्यज्यते, माम् आश्वास्य, हे वीर, नय; मयि किञ्चित् पापं नास्ति। राजप्रासादस्य शीर्षे, विमानस्थाने, व्योमगमने वा, सर्वत्र पतिस्य पादच्छाया स्त्रियाः श्रेष्ठा। मातृपितृभ्यां बहुधा उपदिष्टा अहम्; अधुना मम किमपि वक्तव्यम् नास्ति—यथोक्तं कर्तव्यम्। अहं दुर्गं वनं गच्छामि, यत्र नराः न सन्ति, बहुविधमृगैः युक्तं, सिंहसमूहैः सेवितम्। तत्र सुखेन वत्स्यामि, यथा पितृगृहे, त्रिलोक्यं मम न स्पृश्यते, केवलं पतिसेवा एव चिन्त्ये। त्वां नित्यं सेविष्ये, नियमेन, पतिव्रता सदा, मधुगन्धिनि वनान्तरे त्वया सह रमिष्ये। त्वं राम, अन्यानपि वनं रक्षितुं समर्थः; तव संरक्षणे अहं किमर्थं न रक्ष्या, हे मानद! तस्मात् त्वया सह अद्य वनं गच्छामि, न संशयः; हे महाभाग, एकवारं निश्चय्य, न निवर्तनीयम्। फलमूलैः नित्यं जीविष्यामि, न संशयः; त्वया सह वसन्त्या मम किंचित् क्लेशं न करिष्यामि। पूर्वं गच्छामि, तव भोजनानन्तरं खादिष्यामि; ततः पर्वतानि, सरांसि, झिलानि द्रष्टुम् इच्छामि। त्वया विवेकिना रक्षिता, निर्भयम् सर्वत्र हंसबकसमाकीर्णं कमलवनं रम्यं पश्यामि। त्वया सह, हे वीर, तानि सुखेन द्रष्टुम् इच्छामि; तेषु सरस्सु स्नानं करिष्यामि, नित्यं त्वदनुरक्ता। त्वया सह, हे विशालाक्षि, परमानन्दे रमिष्यामि; एवं सहस्रवर्षाणि वा शतं वा त्वया सह। अहं न कदापि उल्लङ्घिष्यामि; स्वर्गः अपि मम न रोचते। यदि स्वर्गवासः त्वया विना सम्भवेत्, हे राघव, पुरुषसिंह, अहं तं अपि न इच्छेयम्। दुर्गं वनं गच्छामि, यत्र मृगा: कपयः गजाः च सन्ति; तत्र तव पादौ गृहीत्वा, अनुमतेन, तत्र पितृगृहे इव वत्स्यामि। निश्चलभक्त्या, त्वयि च हृदयम् समर्प्य, त्वया विना, मृत्युम् निश्चितवती; त्वया सह माम् नय, मम याचना स्वीकार्य, तव भारः मया न वृद्धः भविष्यति। एवं धर्मपूर्णया सीतया उक्त्वा, पुरुषश्रेष्ठः रामः तां न नयितुम् इच्छति स्म; बहूनि वचनानि तां वनवासदुःखम् उपदिश्य प्राह। अथ अष्टाविंशतितमं सर्गं श्रोतव्यम्। धर्मप्रियः रामः, सीतायाः धर्मं ज्ञात्वा, तस्याः वचने श्रुत्वा, वनदुःखानि चिन्तयन्, तां न नयितुं निश्चयम् अकुर्वन्। ततः अश्रुपूर्णनेत्रां सीतां सान्त्वयन्, धर्मात्मा रामः तां स्थापनाय वचनं अब्रवीत्। “सीते, त्वं कुलीन्या, धर्मनिष्ठा च; अत्र स्थाय धर्मं आचर, यथा मम मनः शान्ति भवेत्। सीते, मम वचनम् कर्तव्यम्; शृणु, वनवासिनां बहुधा आपदः सन्ति। सीते, वनवासस्य युक्तिः त्यज; वनं नाम आपद्भिः पूर्णम्। अहं त्वां हिताय, विवेकाय च वदामि; तत्र कदापि सुखं न जानामि, केवलं दुःखम् एव। गिरिकन्दरवासिनां सिंहानां गर्जनम् दुःखदं श्रवणीयम्; तस्मात् वनं दुःखदं। मृगाः, निर्भयाः, मदोत्कटाः, निर्जनेषु क्रीडन्ति; तान् दृष्ट्वा, सीते, वनं दुःखदं। नद्यः ग्राहैः पूर्णाः, मलिनाः, दुर्गमाः; गजानां अपि तत्र वनं कठिनम्, दुःखपूर्णम्। मार्गाः कण्टकवृक्षैः आच्छादिताः, मयूरनिनादैः प्रतिध्वनिताः, जलहीनाः, अतीव कठिनाः—वनं दुःखपूर्णम्। पत्रशय्या भूमौ विकीर्णा, श्रमात् रात्रौ विश्रामः; तस्मात् वनं दुःखदं। दिनं च रात्रिं च, आत्मसंयमेन, वृक्षपतनफलैः जीवितव्यम्; तस्मात् सीते, वनं दुःखपूर्णम्। यावत् जीवनम्, उपवासः कर्तव्यः, हे मैथिली; जटाः धारयितव्याः, वल्कलवस्त्रं च। देवपितृकार्याणि विधिना कर्तव्यानि, आगताः अतिथयः सदा पूजनीयाः। त्रिस्नानं प्रतिदिनम्, यथाकालं, नियमेन कर्तव्यम्; तस्मात् वनं दुःखदं। पुष्पैः स्वयम् संगृहीतैः, वेदविधिना वेदिपर्यन्ते हविः दातव्यम्; तस्मात् सीते, वनं दुःखपूर्णम्। यद् यद् लभ्यते, तेन तुष्टिः कर्तव्या, हे मैथिली; यद् यद् वन्यं भोजनं, तेन संतोषः; तस्मात् सीते, वनं दुःखपूर्णम्। तीव्रः वातः, तमः, नित्यं क्षुधा, महती आपदः; तस्मात् वनं दुःखदं। बहुविधाः सर्पाः, हे सुन्दरी, मार्गेषु निर्भयम् विचरन्ति; तस्मात् वनं दुःखदं। नद्यां वर्तमानाः सर्पाः, वक्रगमनाः, मार्गं बाधन्ति; तस्मात् वनं अतीव कठिनम्। पतङ्गाः, वृश्चिकाः, कीटाः, दंशकाः च, सदा दुर्बलान् पीडयन्ति; तस्मात् वनं दुःखपूर्णम्।” एवं रामः सीतां वनवासदुःखानि विवर्ण्य, तस्याः मनः स्थापनाय प्रयत्नं अकुर्वन्।