तस्मिन् घोरे निर्जने कानने, रमणीयाः रूपदर्शना अपूर्वरूपधारिण्यः स्त्रियः तं मुनिपुत्रं समागताः। ताः तम् एकाकिनं ब्राह्मणं दृष्ट्वा सस्मितम् अपृच्छन्—"कः त्वं ब्राह्मण? किमिह कर्तुमागतः? अस्माकं ज्ञातुमिच्छा जायते। त्वं कुतः एतस्मिन्भयङ्करे कानने एकाकी विचरस्य्?" इति। तासां तु मनोहररूपाणां स्त्रीणां दर्शनात् तस्य ऋषिपुत्रस्य हृदयं कम्पितम्। स तासां प्रति स्वपितरं निवेदयितुम् उद्यतः। स सान्त्वपूर्वम् अवदत्—"अस्माकं पिता विभाण्डकः, अहं तस्य एव आत्मजः। मम नाम कर्म च लोके प्रसिद्धं ऋष्यशृङ्ग इति। अस्माकं आश्रमः समीपे एव, सुन्दरीणां यूयं यथाविधि आतिथ्यं मया दास्ये।" ऋषिपुत्रस्य वचनं श्रुत्वा, ताः सर्वाः स्त्रियः तस्य आश्रमं द्रष्टुम् उत्सुकाः अभवन्। ताः तत्र गत्वा, स मुनिपुत्रः ताः सत्कृत्य अवदत्—"इदं आचमनं जलम्, इदं पाद्यं, एते मूलफलानि भवत्यः स्वीकरोतु।" ताः स्त्रियः तस्य आतिथ्यं प्राप्य हृष्टाः अभवन्, किन्तु मुनेश्वरस्य भीत्या शीघ्रं निर्गन्तुम् उद्यताः। ताः ऊचुः—"ब्राह्मण, एतानि अस्माकं श्रेष्ठानि फलानि त्वं स्वीकरोतु, आर्य, शीघ्रं भक्षय।" ततः ताः सर्वाः हर्षपूर्णाः स्नेहेन तम् आलिङ्ग्य मधुराणि मण्डकानि विविधानि स्वादूनि भोज्यानि च तस्मै ददुः। स तानि फलं स्वादित्वा मनसि चिन्तयामास—"एतानि फलानि," इति, यतः स सर्वदा वनवासेन तादृशं न कदापि स्वादितवान्। ताः स्त्रियः तं मुनिपुत्रं स्वव्रतानि निवेद्य, तेन अनुमताः, तस्य पितुः भीत्या शीघ्रं निर्गताः। तासां गमनानन्तरं, कश्यपवंशजः स मुनिपुत्रः दुःखितचित्तः विचिन्तयन् कानने विचरितुम् आरब्धवान्। अन्यस्मिन् दिवसे स तेजस्वी विभाण्डकात्मजः पुनः तस्मिन् स्थले आगतः, मनसा पुनः पुनः चिन्तयन्। तत्र स ताः मनोहररूपधारिण्यः भूषिताः प्रवरास्त्रियः दृष्टवान्। स मुनिपुत्रः आगच्छन्तं दृष्ट्वा तासां हृदयानि हर्षेण पूर्णानि अभवन्। ताः सर्वाः समीपमागत्य अवदन्—"सौम्य, अस्माकं आश्रमं आगच्छ।" ताः पुनरूचुः—"अत्र बहूनि अद्भुतानि मूलफलानि सन्ति, अस्मिन्स्थले निश्चितं विशेषो भाग्यवशात् तव भविष्यति।" तासां हृदयस्पर्शिनः वचनानि श्रुत्वा, स गन्तुम् उद्यतः, ताः स्त्रियः तम् आनयन्। तं महात्मानं मुनिपुत्रं ताः यदा आनयन्, तदा देवाः सहसा वर्षं ववर्षुः, येन लोकः प्रमुदितः। तेन वर्षेण स तपस्वी मुनिः तत्र आगतः। राजा तं मुनिपुत्रं भूमौ शिरसा प्रणम्य स्वागतं कृतवान्। स राज्ञा यथाविधि सत्कार्य जलं दत्त्वा, क्रोधस्य प्रवेशः न भवेत् इति प्रार्थितः। ततः स राजा तमन्तःपुरे प्रवेश्य, यथान्यायं कन्यां शान्तां प्रसन्नचित्तेन तस्मै दत्तवान्; एवं राजा परमं हर्षं प्राप्तवान्। एवं स महात्मा दीप्तिमान् ऋष्यशृङ्गः तत्र एव, सर्वाभिलाषैः पूजितः, भार्यया शान्तया सह वासं कृतवान्। एतेन प्रकारेण वाल्मीकीये श्रीरामायणे बालकाण्डे एकादशः सर्गः श्रोतव्यः। अथ पुनः, राजन्, मम हितकराणि वचनानि शृणु, यथा स प्राज्ञः देवश्रेष्ठः उक्तवान्। इक्ष्वाकुवंशे जातः सत्यप्रतिज्ञः महातेजाः राजा दशरथो नाम धर्मात्मा भविष्यति। स राजा अङ्गराजेन सह सख्यम् करिष्यति, तस्य च शान्ता नाम सुभगा कन्या भविष्यति। अङ्गराजस्य पुत्रः रोमपादः प्रसिद्धः, स राजा दशरथः तस्य समीपं गमिष्यति। स राजा वदिष्यति—"अहं अपुत्रः अस्मि, धर्मज्ञ, शान्तायाः पतिः मम पुत्रार्थं यज्ञं यथोक्तं करोतु।" राज्ञः वचनं श्रुत्वा, स सन्ततिं चिन्तयन्, शान्तायाः पतिं, आत्मसन्तानयुक्तं, स्वयमेव दास्यति। स मुनिप्राप्त्या राजा चिन्ताशून्यः सन्तोषेण यज्ञं आरप्स्यति। राजा दशरथः कीर्तिकामः, करबद्धः, धर्मज्ञं ब्राह्मणश्रेष्ठं ऋष्यशृङ्गं वरणं करिष्यति। स नरपतिः, यज्ञसन्ततिस्वर्गार्थं, तस्मात् ब्राह्मणश्रेष्ठात् इच्छितं फलम् अवाप्स्यति। तस्मात् तस्य चत्वारः अतुलबलाः पुत्राः भविष्यन्ति, ये वंशं स्थापयिष्यन्ति सर्वेषां च प्रख्याताः भविष्यन्ति। तस्मात् नरशार्दूल, त्वं स्वयम् यथोचितेन सत्कार्य, महाबाहो, सैन्यरथादिभिः सह गच्छ। सुमन्त्रस्य वचनं श्रुत्वा, दशरथः प्रमुदितः अभवत्; वसिष्ठेन मन्त्रयित्वा, सारथिवचनेन च श्रुत्वा। स मन्त्रिभिः अन्तःपुरजनैः सह शनैः वनानि नदीनि च गच्छन्, तत्र यत्र ब्राह्मणः स्थितः, आगतः। दशरथः तं ब्राह्मणश्रेष्ठं, रोमपादस्य समीपस्थं, समीपमुपेत्य दृष्टवान्। राजा तं मुनिपुत्रं ज्वलन्तमिव पावकम् अपश्यत्, यथोचितं विशेषतः सत्कारं च कृतवान्। स राजा रोमपादः स्नेहात्, हृष्टचित्तेन, तस्मै मुनिपुत्राय सर्वं निवेदितवान्। स च तं मैत्र्याबन्धनैः बन्धयित्वा, सुस्वागतं कृत्वा, पुरुषश्रेष्ठः तत्रैव सुखेन वासं कृतवान्।